Sivil toplum örgütü gönüllülerinin içsel motivasyonu ve örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkiye yönelik karma desen bir çalışma

Öz

Bu araştırma, sivil toplum kuruluşlarında gönüllük yapan bireylerin içsel motivasyonuyla örgütsel bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Sıralı açıklayıcı karma desen ile yürütülen araştırmanın nicel boyutunda geçerlik ve güvenirliği kanıtlanmış “Örgütsel Bağlılık Ölçeği” ve “Çalışanlar İçin İçsel Motivasyon Ölçeği” kullanılmıştır; araştırmanın nitel boyutunda yarı yapılandırılmış görüşmeler en az altı aydır gönüllülük yapan 18 yaş ve üzeri gönüllülerle tamamlanmıştır. Araştırmaya farklı sivil toplum örgütlerinden 76 gönüllü katılmıştır, bunlardan 4’ü ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, iki ana tema etrafında şekillenmiştir: “Amaçların Örtüşmesi” ve “Mutlu Olmak”. Bu temalar altında, değer uyumu, kişisel gelişim, topluma katkı, özerklik ve aidiyet gibi faktörlerin gönüllülerin motivasyonlarını ve örgüte bağlılıklarını güçlendirdiği görülmüştür. Kaynak eksikliği ve yönetimsel yetersizlikler gibi olumsuz deneyimlerin bağlılığı zayıflattığı bulunmuştur. Veriler, içsel motivasyonun örgütsel bağlamdan etkilenen ve etkileşimle gelişen dinamik bir süreç olduğuna işaret etmektedir. Katılımcıların ifadelerinde “amaçların örtüşmesi” ve “mutluluk” kavramlarının öne çıkması katılımcıların hem içsel motivasyonlarının hem de örgüte olan bağlılıklarının güçlendiğini göstermektedir. Sonuçlar, gönüllü bağlılığının sürdürülebilirliği için anlam, takdir ve özerklik gibi psikolojik ihtiyaçların karşılanmasının kritik olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• İçsel motivasyon
• örgütsel bağlılık
• gönüllülük
• karma desen
• sivil toplum örgütleri.

Destekleyen Kurum

PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ SOSYAL VE BEŞERÎ BİLİMLER/SAĞLIK BİLİMLERİ/FEN VE MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA VE YAYIN ETİĞİ KURULU

Etik Beyan

Bu çalışma için Pamukkale Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan Sayı: 68282350/2024/23 ve 16.12.2024 tarihli etik izin alınmıştır.

Teşekkür

Bu araştırma makalesinin hazırlanma sürecinde destek olan herkese teşekkür etmek isterim. Özellikle danışmanımız Arş. Gör. Dr. Selver ÖZGÜR’e, değerli görüşleri, yüksek sabrı ve yönlendirici desteğiyle araştırmamıza sağladığı katkılardan dolayı en içten teşekkürlerimizi sunarım. Ayrıca bu araştırmayı birlikte yürüttüğüm, fikir alışverişinde bulunduğum ve iş birliği içinde çalıştığım proje ortağım Mehmet Mustafa Düdükçü’ye de teşekkür ederim. Onun desteği, bu süreci benim için hem verimli hem de keyifli hale getirdi. Bu araştırma makalesinin ortaya çıkmasında emeği geçen tüm arkadaşlarıma ve bana inanan herkese gönülden teşekkür ederim. Dilerim ki bu çalışma, alanımıza küçük de olsa bir katkı sağlar ve ileride yapılacak araştırmalara ilham olur.

Exploring the relationship between intrinsic motivation and organizational commitment in NGO volunteers: A mixed-methods approach

Öz

The target of the study is examining the correlation between intrinsic motivation sources and organizational commitment levels among individuals who volunteer in non-governmental organizations (NGOs). The study was conducted using a sequential explanatory mixed-methods design. In the quantitative phase, the “Organizational Commitment Scale” and the “Intrinsic Motivation Scale for Employees,” were employed. In the qualitative phase, semi-structured interviews were conducted with volunteers 18 volunteering six months. A total of 76 volunteers from different non-governmental organizations participated in the study, and interviews with four. The interviews analyzed thematic analysis. The findings around two main themes: “Alignment of Goals” and “Being Happy.” Factors value congruence, personal development, contribution to society, autonomy, and sense of belonging strengthen volunteers’ motivation and organizational commitment. Negative experiences lack of resources and managerial deficiencies weaken commitment. Intrinsic motivation organizational context through interaction. Prominence concepts “alignment of goals” and “happiness” participants’ statements demonstrates that both their intrinsic motivation and organizational commitment are strengthened. Overall, the study reveals that meeting psychological needs such as meaning, recognition, and autonomy is critical for the sustainability of volunteer commitment.

Anahtar Kelimeler

• Intrinsic motivation
• organizational commitment
• volunteerism
• mixed method
• NGOs.

Destekleyen Kurum

Pamukkale University Scientific Research and Publication Ethics Committee for Social and Human Sciences / Health Sciences / Science and Engineering Sciences

Etik Beyan

It has been approved by the Ethics Committee.

Teşekkür

I would like to express my gratitude to everyone who supported the preparation of this research article. In particular, I would like to extend my deepest thanks to our advisor, Res. Asst. Dr. Selver ÖZGÜR, for her valuable insights, great patience, and guiding support, which made significant contributions to our study. I would also like to thank my project partner, Mehmet Mustafa Düdükçü, with whom I conducted this research, for his collaboration and constructive exchange of ideas. His support made this process both productive and enjoyable for me. I am sincerely grateful to all my friends who contributed to the completion of this research article and to everyone who believed in me. I hope that this study, even in a small way, contributes to our field and inspires future research.

Kaynakça

1. Acar, A. Z. (2012). Organizational culture, leadership styles and organizational commitment in Turkish logistics industry. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 58, 217–226. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.995
2. Acar, P. (2012). Örgütsel bağlılık ve motivasyon ilişkisi: Bir araştırma. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(2), 217–230.
3. Ağca, V., & Ertan, H. (2008). Duygusal bağlılık içsel motivasyon ilişkisi: Antalya'da beş yıldızlı otellerde bir inceleme. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 135–156.
4. Allen, N. J., & Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, 63(1), 1–18. https://doi.org/10.1111/j.2044-8325.1990.tb00506.x
5. Allen, N. J., & Meyer, J. P. (2000). Construct validation in organizational behavior research: The case of organizational commitment. In C. L. Cooper & D. M. Rousseau (Eds.), Trends in Organizational Behavior (Vol. 7, pp. 63–88). John Wiley & Sons.,
6. Aşan, Ö., & Aydın, H. (2006). Örgütsel davranış. Arıkan Basım Yayım Dağıtım.
7. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
8. Bardak, F., & Mamatoğlu, N. (2023). Çalışanlar için içsel motivasyon ölçeği: Geliştirme, geçerlilik ve güvenirlik çalışması, İnsan Kaynakları ve Yönetim Dergisi, 15(2), 72-85.

9. Batson, C. D. (1991). The altruism question: Toward a social psychological answer. Erlbaum.
10. Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497–529. https://doi.org/10.1037/0033-2909.117.3.497
11. Becker, H. S. (1960). Notes on the concept of commitment. American Journal of Sociology, 66(1), 32–40. https://doi.org/10.1086/222820
12. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology, Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
13. Brislin, R. (2005). Understanding culture's influence on behavior (2nd ed.). Thomson Wadsworth.
14. Brislin, R. W., MacNab, B., Worthley, R., Kabigting Jr., F., & Zukis, B. (2005). Evolving perceptions of Japanese workplace motivation: An employee‑manager comparison. International Journal of Cross Cultural Management, 5(1), 87–104. https://doi.org/10.1177/1470595805050829
15. Büyük, K., İşlek, M. S., Çakmak, M. N. & Tiltay, M. A. (2016). Yöneticilerin ve çalışanların bakış açısıyla sivil toplum kuruluşlarında gönüllülerin motivasyonları, Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17(1), 303-323.
16. Can, H. C. & Zorba, E. (2019). Uluslararası spor organizasyonunda görev alan gönüllülerin görüşlerinin incelenmesi, Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(S1), 341-352.
17. Caniago, I., & Hayati, K., (2012). Islamic work ethic: The role of intrinsic motivation, job satisfaction, organizational commitment, and job performance. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 65, 1102–1106. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.11.122
18. Clary, E. G., & Snyder, M. (1999). The motivations to volunteer: Theoretical and practical considerations. Current Directions in Psychological Science, 8(5), 156–159. https://doi.org/10.1111/1467-8721.00037
19. Clary, E. G., Snyder, M., Ridge, R. D., Copeland, J., Stukas, A. A., Haugen, J., & Miene, P. (1998). Understanding and assessing the motivations of volunteers: A functional approach. Journal of Personality and Social Psychology, 74(6), 1516–1530. https://doi.org/10.1037/0022-3514.74.6.1516
20. Cnaan, R. A., & Goldberg-Glen, R. S. (1991). Measuring motivation to volunteer in human services. The Journal of Applied Behavioral Science, 27(3), 269–284. https://doi.org/10.1177/0021886391273003
21. Cohen, A., & Kirchmeyer, C. (1995). A multidimensional approach to the relation between organizational commitment and nonwork participation. Journal of Vocational Behavior, 46(2), 189–202. https://doi.org/10.1006/jvbe.1995.1012
22. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
23. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE Publications.
24. Cullinan, C., Bline, D., Farrar, R., & Lowe, D. (2008). Organization‑harm vs. organization‑gain ethical issues: An exploratory examination of the effects of organizational commitment. Journal of Business Ethics, 80(2), 225–235.
25. Dawley, D. D., Houghton, J. D., & Bucklew, N. S. (2005). Commitment and performance of volunteers: An empirical examination. Nonprofit Management and Leadership, 15(5), 485–501.
26. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
27. Deci, E. L., Vallerand, R. J., Pelletier, L. G., & Ryan, R. M. (1991). Motivation and education: The self-determination perspective. Educational Psychologist, 26(3–4), 325–346. https://doi.org/10.1080/00461520.1991.9653137
28. DeVoe, S. E., & Iyengar, S. S. (2004). Managers' theories of subordinates: A cross-cultural examination of manager perceptions of motivation and appraisal of performance. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 93(1), 47–61. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2003.09.001
29. Einolf, C. J., & Chambré, S. M. (2011). Who volunteers? Constructing a hybrid theory. International Journal of Nonprofit and Voluntary Sector Marketing, 16(4), 298–310. https://doi.org/10.1002/nvsm.429
30. Eisenberger, R., Huntington, R., Hutchison, S., & Sowa, D. (1986). Perceived organizational support. Journal of Applied Psychology, 71(3), 500–507. https://doi.org/10.1037/0021-9010.71.3.500
31. Eroğlu, E. (2013). Motivasyon teorileri ve uygulamaları. Nobel Yayın Dağıtım.
32. Ertürk, A., & Aydın, M. (2016). Gönüllü çalışmalarda içsel motivasyonun örgütsel bağlılığa etkisi. Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 8(2), 205–218.
33. Field, A. (2018). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (5th ed.). London, UK: Sage.
34. Fredrickson, B. L. (2001). The role of positive emotions in positive psychology: The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.218
35. Gagné, M. (2003). The role of autonomy support and autonomy orientation in prosocial behavior engagement. Motivation and Emotion, 27(3), 199–223. https://doi.org/10.1023/A:1025007614869
36. Gagné, M., & Deci, E. L. (2005). Self‐determination theory and work motivation. Journal of Organizational Behavior, 26(4), 331–362. https://doi.org/10.1002/job.322
37. Goulet, L. R., & Frank, M. L. (2002). Organizational commitment across three sectors: Public, non‑profit, and for‑profit. Public Personnel Management, 31(2), 201–210. https://doi.org/10.1177/009102600203100206
38. Gönüllü, Ö. S. (2001). Entelektüel boyut. Nil Yayınları.
39. Grant, A. M. (2008). The significance of task significance: Job performance effects, relational mechanisms, and boundary conditions. Journal of Applied Psychology, 93(1), 108–124. https://doi.org/10.1037/0021-9010.93.1.108
40. Gupta, P. & Singh, B., (2008). Organizational commitment: Revisited. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology, 34(1), 57–68.
41. Hackman, J. R., & Oldham, G. R. (1975). Development of the Job Diagnostic Survey. Journal of Applied, 60(2), 159–170. https://doi.org/10.1037/h0076546
42. Haski‑Leventhal, D. (2009). Elderly volunteering and well‑being: A cross‑European comparison based on SHARE data. Voluntas: International Journal of Voluntary and Nonprofit Organizations, 20(4), 388–404. https://doi.org/10.1007/s11266-009-9096-x
43. Herzberg, F. (1968). One more time: How do you motivate employees? Harvard Business Review, 46(1), 53–62. Herzberg, F., Mausner, B., & Snyderman, B. B. (1959). The motivation to work. John Wiley & Sons.
44. Hunt, S. D., & Morgan, R. M. (1994). Organizational commitment: One of many commitments or key mediating construct? Journal of the Academy of Marketing Science, 22(3), 17–26. https://doi.org/10.1007/BF00120968
45. Jaros, S. J. (1997). An assessment of Meyer and Allen’s (1991) three-component model of organizational commitment and turnover intentions. Journal of Vocational Behavior, 51(3), 319–337. https://doi.org/10.1006/jvbe.1997.1615
46. Kağıtçıbaşı, Ç. (2012). Dünden bugüne insan ve insanlar: Sosyal psikolojiye giriş (6. baskı). Evrim Yayınları. Kamar, M. & Gökbulut, B. (2021). Okul Yöneticilerinin Demokratik Tutum ve Davranışları ile Öğretmenlerin Motivasyon ve Örgütsel Bağlılık Düzeyleri Arasındaki İlişki, EKEV Akademi Dergisi, 93, 386-404.
47. Kanter, R. M. (1968). Commitment and social organization: A study of commitment mechanisms in utopian communities. American Sociological Review, 33(4), 499–517. https://doi.org/10.2307/2092438
48. Koçel, T. (2011). İşletme yöneticiliği. Beta Yayınları
49. Kondalkar, V. G. (2007). Motivation. New Age International.
50. Latham, G. P., & Pinder, C. C. (2005). Work motivation theory and research at the dawn of the twenty‐first century. Annual Review of Psychology, 56, 485–516. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.55.090902.142105
51. Leonard, N. H., Beauvais, L. L., & Scholl, R. W. (1999). Work motivation: The incorporation of self-concept-based processes. Human Relations, 52(8), 969–998. https://doi.org/10.1177/001872679905200801
52. Loi, R., Hang-yue, N., & Foley, S. (2006). Linking employees' justice perceptions to organizational commitment and intention to leave: The mediating role of perceived organizational support. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 79(1), 101–120. https://doi.org/10.1348/096317905X39657
53. McAllum, K. (2014). Meanings of organizational volunteering: Diverse volunteer pathways. Management Communication Quarterly, 28(1), 84–110. https://doi.org/10.1177/0893318913517237
54. Meyer, J. P., & Allen, N. J. (1991). Three-Component conceptualization of organizational commitment, Human Resource Management Review, 1(1), 61-89. https://doi.org/10.1016/1053-4822(91)90011-Z
55. Meyer, J. P., & Herscovitch, L. (2001). Commitment in the workplace: Toward a general model. Human Resource Management Review, 11(3), 299–326. https://doi.org/10.1016/S1053-4822(00)00053-X
56. Meyer, J. P., Allen, N. J., & Smith, C. A. (1993). Commitment to organizations and occupations: Extension and test of a three‑component conceptualization. Journal of Applied Psychology, 78(4), 538–551
57. Meyer, J. P., Becker, T. E., & Vandenberghe, C. (2004). Employee commitment and motivation: A conceptual analysis and integrative model. Journal of Applied Psychology, 89(6), 991–1007. https://doi.org/10.1037/0021-9010.89.6.991
58. Mottaz, C. J. (1985). The relative importance of intrinsic and extrinsic rewards as determinants of work satisfaction. The Sociological Quarterly, 26(3), 365–385.
59. Mowday, R. T., Steers, R. M., & Porter, L. W. (1979). The measurement of organizational commitment. Journal of Vocational Behavior, 14(2), 224–247. https://doi.org/10.1016/0001-8791(79)90072-1
60. Musick, M. A., & Wilson, J. (2008). Volunteers: A social profile. Indiana University Press.
61. Nordin, N. H. (2011). Affective organizational commitment and job satisfaction among employees in the Malaysian public sector. International Journal of Business and Social Science, 2(11), 131–139.
62. Omoto, A. M., & Snyder, M. (2002). Considerations of community: The context and process of volunteerism. American Behavioral Scientist, 45(5), 846–867. https://doi.org/10.1177/0002764202045005007
63. Onaran, A. (1981). Özgünlük ve piyon kavramları: İçsel ve dışsal güdülenme üzerine bir değerlendirme. Psikoloji Dergisi, 1(2), 234–245.
64. O'Reilly, C. A., & Chatman, J. A. (1986). Organizational commitment and psychological attachment: The effects of compliance, identification, and internalization on prosocial behavior. Journal of Applied Psychology, 71(3), 492–499. https://doi.org/10.1037/0021-9010.71.3.492
65. Penner, L. A. (2002). Dispositional and organizational influences on sustained volunteerism: An interactionist perspective. Journal of Social Issues, 58(3), 447–467.
66. Pratt, M. G. (1998). To be or not to be? Central questions in organizational identification. Identity in Organizations: Building Theory Through Conversations, 171–207.
67. Ryan, R. M. (1995). Psychological needs and the facilitation of integrative processes. Journal of Personality, 63(3), 397–427. https://doi.org/10.1111/j.1467-6494.1995.tb00501.x
68. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Intrinsic and extrinsic motivations: Classic definitions and new directions. Contemporary Educational Psychology, 25(1), 54–67. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1020
69. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68
70. Sagiv, L., Roccas, S., Cieciuch, J., & Schwartz, S. H. (2017). Personal values in human life. Nature Human Behaviour, 1(9), 630–639
71. Saks, A. M. (2006). Antecedents and consequences of employee engagement. Journal of Managerial, 21(7), 600–619. https://doi.org/10.1108/02683940610690169
72. Sayın, Z. (2023). Sosyal sermaye bağlamında kişisel gönüllülük deneyimlerinin incelenmesi: Nitel bir araştırma, Third Sector Social Economic Review, 58(4), 3574-3594.
73. Steers, R. M., Mowday, R. T., & Shapiro, D. L. (2004). The future of work motivation theory. Academy of Management Review, 29(3), 379–387. https://doi.org/10.2307/20159049
74. Stup, R. (2006). Örgütsel bağlılık ve iş performansı arasındaki ilişki: Bir araştırma. İnsan Kaynakları ve Yönetimi Dergisi, 1(1), 1–15.
75. Stup, R. E. (2006). Human resource management and dairy employee organizational commitment: Pennsylvania State University.
76. Tajfel, H., & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. Içinde W. G. Austin & S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33–47). Brooks/Cole.
77. Tarakçıoğlu, S., Sökmen, A., & Boylu, Y. (2010). Motivasyon araçlarının değerlendirilmesi: Ankara’da bir araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 2(1), 3–20. https://isarder.org/index.php/isarder/article/view/13/11
78. Tuzcu, Ş. (2022). Spor Organizasyonlarında Gönüllü Motivasyonu ve Eğitimi Süreci Araştırması: Gençlik ve Spor Gönüllüleri Derneği, [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli.
79. Vardarlıer, P., & Yılmaz, M. (2019). Örgütsel bağlılık modelinin geliştirilmesi: Normatif bağlılık boyutunun eklenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(4), 1347–1365
80. Vardıler, M. & Yılmaz, A. (2019). Süreç teorileri çerçevesinde motivasyon. Journal of Business Research–Turk, 11(2), 1–15
81. Vardi, Y., & Weiner, Y., (1982). Commitment in organizations: A normative view. Academy of Management Review, 7(3), 418–428. https://doi.org/10.5465/amr.1982.4285349
82. Vuori, V., & Okkonen, J. (2012). Knowledge sharing motivational factors of using an intra-organizational social media platform. Journal of Knowledge Management, 16(4), 592–603. https://doi.org/10.1108/13673271211246167
83. Wasti, S. A. (2005). Commitment profiles: Combinations of organizational commitment forms and job outcomes. Journal of Vocational Behavior, 67(2), 290–308. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2004.07.002
84. Weng, Q., McElroy, J. C., Morrow, P. C., & Liu, R. (2010). The relationship between career growth and organizational commitment. Journal of Vocational Behavior, 77(3), 391–400. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2010.05.003
85. Wuthnow, R. (1991). Acts of compassion: Caring for others and helping ourselves. Princeton University Press.
86. Yılmaz, M. & Vardarlıer, P. (2021). Motivasyon araçlarının örgütsel bağlılık üzerine etkisi: Perakende sektörü çalışanlarına yönelik bir araştırma, Business & Management Studies: An International Journal, 9(4), 1347-1365.
87. Zorlu, Ö., Avan, A., & Baytok, A. (2019). The effect of servant leadership on psychological empowerment and organizational identification. Journal of Business Research‑Turk, 11(1), 293–309. https://doi.org/10.20491/isarder.2019.600
88. Zorlu, S. (2019). Örgütsel bağlılık ve motivasyon ilişkisi: Bir literatür taraması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(1), 123–135.