Yeşil yıkama (greenwashing) ve Türkiye'de sağlık sektörü üzerine bir değerlendirme

Öz

Sürdürülebilirlik, sağlıklı bir toplum yapısının inşasında tüm sektörleri ilgilendiren kritik bir hedeftir. Literatürde çalışmaların genellikle üretim odaklı alanlarda yoğunlaştığı görülse de sağlık sektörü, yüksek kaynak kullanımı ve karbon salımı nedeniyle çevresel sürdürülebilirlik açısından stratejik bir öneme sahip olduğu saptanmıştır. Sağlık hizmetlerinin doğası gereği sosyal sürdürülebilirlik boyutunun ön plana çıktığı, bununla birlikte kurumların çevreye duyarlı olduklarına dair paylaştıkları mesajların her zaman somut çevresel performansla örtüşmediği tespit edilmiştir. İşletmelerin çevresel etkilerini olduğundan daha olumlu gösterme çabası olarak tanımlanan “yeşil yıkama” (greenwashing) olgusunun, paydaş güvenini sarsan ciddi bir risk teşkil ettiği değerlendirilmiştir. Bu çalışmada Türkiye'de sağlık sektöründeki yeşil yıkama riskleri analiz edilmiştir. Bu kapsamda sağlık kuruluşlarının çevresel iddiaları ile gerçek uygulamaları arasındaki tutarlılık incelenmiş; yasal uyumun sürdürülebilirlik başarısı olarak sunulması, dijitalleşme söyleminin seçici biçimde öne çıkarılması, sertifikasyon belgelerinin gerçek operasyonel performansı yansıtmadan tanıtım aracı olarak kullanılması ve ölçülebilir veri paylaşımından kaçınılması gibi temel yeşil yıkama örüntüleri belirlenmiştir. Çalışma, sağlık kurumlarının çevresel sorumluluklarını daha objektif bir zeminde ele almanın ve sektörde gerçek anlamda çevre dostu politikaların geliştirilmesinin önemine dikkat çekmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yeşil yıkama
• sürdürülebilirlik
• yeşil hastane.

Etik Beyan

Araştırmanın tüm safhalarında araştırma ve yayın etiğine özen gösterilmiştir. Bu çalışma etik onay izni gerektirmemektedir.

Greenwashing and an evaluation of the healthcare sector in Türkiye

Öz

Sustainability is a critical objective for all sectors in building a healthy social structure. Although academic literature tends to focus on production-based industries, the healthcare sector has been identified as strategically significant for environmental sustainability due to its high resource consumption and carbon emissions. It has been found that while the social dimension of sustainability is inherently prominent in healthcare services, the environmental claims made by institutions do not always align with their actual performance. The phenomenon of “greenwashing” — defined as the effort by organizations to portray their environmental impacts more favorably than they are — has been assessed as a serious risk that undermines stakeholder trust. In this study, greenwashing risks in the Turkish healthcare sector were analyzed. In this context, the consistency between the environmental claims of healthcare institutions and their actual practices was examined; key greenwashing patterns were identified, including the presentation of regulatory compliance as sustainability achievement, the selective emphasis on digitalization discourse, the use of certification documents as promotional tools without reflecting genuine operational performance, and the avoidance of sharing measurable data. The study has drawn attention to the importance of addressing the environmental responsibilities of healthcare institutions on a more objective basis and of developing genuinely eco-friendly policies within the sector.

Anahtar Kelimeler

• Greenwashing
• sustainability
• green hospital.

Kaynakça

1. Aaker, D. A. (1996). Building strong brands. Free Press.
2. Adua, L., Clark, B., & York, R. (2021). The ineffectiveness of efficiency: The paradoxical effects of state policy on energy consumption in the United States. Energy Research & Social Science, 71, Article 101806. https://doi.org/10.1016/J.ERSS.2020.101806
3. Akdeniz, P. C., & Koçer, L. L. (2024). Yeşil aklama: Sistematik bir literatür taraması. Turkish Journal of Marketing, 9(1), 1–19.
4. Akkuş, H., & Şenol, A. (2024). Sürdürülebilirlik kavramının önemi ve sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin sürdürülebilirlik bilinci üzerine bir araştırma Yüksek lisans tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi. Ulusal Tez Merkezi.
5. Amiri, A., Ottelin, J., & Sorvari, J. (2019). Are LEED-certified buildings energy-efficient in practice? Sustainability, 11(6), Article 1672. https://doi.org/10.3390/SU11061672
6. Bansal, P., & Roth, K. (2000). Why companies go green: A model of ecological responsiveness. Academy of Management Journal, 43(4), 717–736. https://doi.org/10.2307/1556363
7. Bowen, F., & Aragon-Correa, J. A. (2014). Greenwashing in corporate environmentalism research and practice: The importance of what we say and do. Organization & Environment, 27(2), 107–112. https://doi.org/10.1177/1086026614537078
8. BREEAM. (2025). BREEAM | Sustainable building certification. Erişim Tarihi: 15.01.2026 Link: https://breeam.com/home

9. Carson, R. (1962). Silent spring. Fawcett Publications.
10. Choi, A. J. (2022, Kasım). The environmental impact of healthcare. Pursuit by the University of Melbourne. https://pursuit.unimelb.edu.au/articles/the-environmental-impact-of-healthcare
11. Çelik, Y. (2006). Sürdürülebilir kalkınma kavramı ve sağlık. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 9(1), 19–37.
12. Çilhoroz, Y., & Işık, O. (2018). Ankara’daki hastanelerin yeşil hastane ölçütlerine uygunluğunun incelenmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 21(1), 65–85.
13. Dahl, R. (2010). Green washing: Do you know what you’re buying? Environmental Health Perspectives, 118(6), A246–A252.
14. De Freitas Netto, S. V., Sobral, M. F. F., Ribeiro, A. R. B., & Soares, G. R. L. (2020). Concepts and forms of greenwashing: A systematic review. Environmental Sciences Europe, 32(1), 1–12. https://doi.org/10.1186/S12302-020-0300-3
15. Delmas, M. A., & Burbano, V. C. (2011). The drivers of greenwashing. California Management Review, 54(1), 64–87. https://doi.org/10.1525/cmr.2011.54.1.64
16. Eliade, M. (1959). The sacred and the profane: The nature of religion. Harcourt, Brace & World.
17. Feghali, K., Najem, R., & Metcalfe, B. D. (2025). Greenwashing in the era of sustainability: A systematic literature review. Corporate Governance and Sustainability Review, 9(1), 18–31.
18. García-Sanz-Calcedo, J., Al-Kassir, A., & Yusaf, T. (2018). Economic and environmental impact of energy saving in healthcare buildings. Applied Sciences, 8(3), Article 440. https://doi.org/10.3390/app8030440
19. Guha, R. (2000). Environmentalism: A global history. Longman.
20. Gürsu, İ., & Turgut Pektaş, Ö. (2025). Yeşil aklamada (greenwashing) grafik tasarımın rolü ve tasarımcının sorumlulukları. Grafik Sanatlar Dergisi
21. Hasna, A. M. (2010). Sustainability classifications in engineering: Discipline and approach. International Journal of Sustainable Engineering, 3(4), 258–276. https://doi.org/10.1080/19397038.2010.500743
22. Health Care Without Harm (HCWH). (2019). Health care’s climate footprint: How the health sector contributes to the global climate crisis and opportunities for action. https://global.noharm.org/sites/default/files/documents-files/5961/HealthCaresClimateFootprint_092319.pdf
23. Hoffman, A. J. (2001). From heresy to dogma: An institutional history of corporate environmentalism. Stanford University Press.
24. Husain, M. N., Harahap, E. F., Bachtiar, Y. C., Diawati, P., & Santos, E. R. N. (2023). The sustainability development dilemma in green public relations: Part of CSR failure? Jurnal Studi Komunikasi, 7(3), 759–778. https://doi.org/10.25139/jsk.v7i3.7386
25. Janik-Karpinska, E., Brancaleoni, R., Niemcewicz, M., Wojtas, W., Foco, M., Podogrocki, M., & Bijak, M. (2023). Healthcare waste—A serious problem for global health. Healthcare, 11(2), Article 242. https://doi.org/10.3390/HEALTHCARE11020242
26. Jeffery, J. (2006). Governance for a sustainable future. Public Health, 120(7), 604–608. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2006.04.004
27. Karaca, P. Ö., Atılgan, E., & Zekioğlu, A. (2018). Sağlık hizmetlerinde sürdürülebilirlik bağlamında inovatif bir uygulama: Yeşil hastaneler. EJOVOC (Electronic Journal of Vocational Colleges), 8(2), 77–87.
28. Kılıç, C. H., & Güdük, Ö. (2018). Yeşil hastane kavramı ve Türkiye’deki son kullanıcıların beklentileri üzerine bir hastane örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 164–174.
29. Kumari, S., & Kumar, R. (2020). Green hospital-A necessity and not option. Journal of Management Research and Analysis, 7(2), 46–51.
30. Lee, S. M., & Lee, D. H. (2022). Effective medical waste management for sustainable green healthcare. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(22), Article 14820. https://doi.org/10.3390/IJERPH192214820
31. Leed. (2025). LEED sertifikası | Nedir, nasıl, neden. Erişim Tarihi: 13.01.2026 Link: https://www.leedsertifikasi.com/leed/
32. Liang, Y., & Gao, X. (2025). Greenwashing and financial performance in public health firms: The mechanism of organizational legitimacy erosion. Frontiers in Public Health, 13, Article 1565703. https://doi.org/10.3389/FPUBH.2025.1565703
33. Litsios, S. (1994). Sustainable development is healthy development. World Health Forum, 15(2), 193–195.
34. Lutts, R. H. (1985). Chemical fallout: Rachel Carson's Silent Spring, radioactive fallout, and the environmental movement. Environmental Review, 9(3), 210–225. https://doi.org/10.2307/3984231
35. Lyon, T. P., & Montgomery, A. W. (2015). The means and end of greenwash. Organization & Environment, 28(2), 223–249. https://doi.org/10.1177/1086026615575332
36. Meadows, D. H., Meadows, D. L., Randers, J., & Behrens, W. W., III. (1972). The limits to growth: A report for the Club of Rome’s project on the predicament of mankind. Universe Books.
37. Price, C. (1997). Sustainable development and health: Concepts, principles and framework for action for European cities and towns. World Health Organization. https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/11460b26-8f01-4ef5-a51a-eaaa88e5f3c3/content
38. Roderick, Y., Mcewan, D., Wheatley, C., & Alonso, C. (2009, September). Comparison of energy performance assessment between LEED, BREEAM and Green Star. Eleventh International IBPSA Conference, Glasgow, Scotland.
39. Sağlık Bakanlığı. (2010). Tıbbi atıkların kontrolü yönetmeliği. T.C. Resmî Gazete.
40. Solak, E. (2025). Yeşil aklamanın (greenwashing) haksız rekabet ve reklam hukuku boyutuyla Türk ve Avrupa Birliği hukukları kapsamında değerlendirilmesi. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 31(1), 958–989. https://doi.org/10.33433/maruhad.1672211
41. Şenyapar, H. N. D. (2024). Unveiling greenwashing strategies: A comprehensive analysis of impacts on consumer trust and environmental sustainability. Journal of Energy Systems, 8(3), 164–181.
42. T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı & TÜBİTAK. (2017). Sağlık kuruluşları atıksu/sıvı atık yönetimi el kitabı.
43. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2014). Dijital hastane. Erişim Tarihi: 20.01.2026 Link: https://dijitalhastane.saglik.gov.tr/TR-5007/dijital-kagitsiz-hastane-nedir.html
44. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. (1983). Çevre kanunu. Mevzuat Bilgi Sistemi. Erişim Tarihi: 20.01.2026 Link: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2872&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
45. Tamer, G. (2020). Sağlık örgütlerinde kurumsal sürdürülebilirlik. International academic studies on natural and health sciences (ss. 183–203). Gece Akademi.
46. Terekli, G., Özkan, O., & Bayın, G. (2013). Çevre dostu hastaneler: Hastaneden yeşil hastaneye. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 12(2), 37–54.
47. TerraChoice. (2010). The sins of greenwashing: Home and family edition. Underwriters Laboratories.
48. Yiğit, V., & Yiğit, A. (2016). Üniversite hastanelerinin finansal sürdürülebilirliği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(16), 253–273.