The Problem of Equal Exercise of Right to a Fair Trial in terms of International Human Rights Law and Constitutional Law and Foreigners as a Vulnerable Group

Öz

The right to a fair trial is an indispensable tool for establishing a healthy relationship between those living under the sovereignty of a state and those who exercise that sovereignty. In states governed by the rule of law, the judicial review of the actions and procedures of the administration is only possible if everyone has access to the right to a fair trial. In this sense, the relationship between citizens and foreigners with the administration, in other words, with the executive branch that exercises its sovereignty within the framework of the powers granted by the constitution to govern the state in accordance with the laws and the constitution, continues in accordance with the law, provided that the actions and procedures of this branch are subject to judicial review. Apart from political rights and duties, the necessity for citizens and foreigners to be in an equal position in terms of holding the state accountable when it acts unlawfully is accepted in international law and Turkish constitutional law. However, in the application of law, the applicability of the normative structure is as important as its normative structure. This study aims to offer a critical perspective on the normative structure regarding the need for equal treatment of foreigners with citizens in their relationship with the law through the judicial branch and with the administration through the help of the law. This study will examine the impact of foreign nationality on the actual realization of rights protected by the normative structure of law. It will investigate whether foreigners, like other vulnerable and specially protected groups in society, constitute a fragile group, identifying their problems and their sources, and proposing solutions.

Anahtar Kelimeler

• Foreigners' rights
• cultural differences
• right to a fair trial
• equality
• vulnerable groups

ULUSLARARASI İNSAN HAKLARI HUKUKU VE ANAYASA HUKUKU AÇISINDAN ADİL YARGILANMA HAKKINDAN EŞİT YARARLANMA SORUNU VE KIRILGAN BİR GRUP OLARAK YABANCILAR

Öz

Adil yargılanma hakkından yararlanabilmek, bir devletin egemenliği altında yaşayanlarla egemenliği kullananlar arasındaki bağın sağlıklı kurulması açısından vazgeçilmez bir araçtır. Hukuk devletlerinde idarenin eylem ve işlemlerinin yargı denetimine açık olması da ancak adil yargılanma hakkına herkesin erişebilmesiyle mümkün olur. Bu anlamda vatandaşların ve yabancıların idareyle, bir diğer deyişle egemenliği anayasadan devleti kanunlara ve anayasaya uygun şekilde yönetmek için aldığı yetkiler çerçevesinde kullanan yürütücü erkle olan ilişkileri, bu erkin eylem ve işlemlerinin yargı önünde denetlenmesi imkânı doğrultusunda hukuka uygun şekilde devam eder. Siyasi hak ve ödevler bir yana, devlet eylem ve işlemlerinde hukuka aykırı hareket ettiğinde ondan hesap sorabilmek konusunda vatandaşlar ve yabancıların eşit durumda olmaları gerekliliği, uluslararası hukukta ve Türk Anayasa Hukukunda kabul edilmektedir. Ancak hukukun uygulanmasında normatif yapı kadar, onun uygulanabilirliği de önemlidir. Bu çalışma, yabancıların yargı erki üzerinden hukukla ve hukuk dolayımıyla idareyle kurdukları bağda, vatandaşlarla eşit muamele görmeleri gerektiği yönündeki normatif yapıya sorgulayıcı bir bakış getirmek üzere yapılmıştır. Çalışma kapsamında yabancı olmanın getirisi olan maddi durumun, hukukun normatif yapısıyla koruma altına aldığı hakların fiilen gerçekleştirilmesi üzerindeki etkileri üzerinden yabancılar, tıpkı toplumda zayıf ve özel olarak korunmaya muhtaç gruplar gibi bir kırılgan grup olup olmadıkları sorgulanacak, yaşanan sorunlar kaynaklarıyla birlikte tespit edilip çözüm önerileriyle karşılanmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Yabancıların hakları
• kültürel farklılıklar
• adil yargılanma hakkı
• eşitlik
• kırılgan gruplar

Kaynakça

1. Acemoğlu D ve Robinson J A, Ulusların Düşüşü (Solina Silahlı (tr), 83. Bası, Doğan Kitap 2025)
2. Afetinan A., İzmir İktisat Kongresi: 17 Şubat-4 Mart 1923 (Türk Tarih Kurumu Basımevi 1989)
3. Bacık I, ‘Breaking the language barrier: Access to Justice in the New Ireland’ (2017) (2) Judicial Studies Institute Journal 109-123
4. Benhabib S, Ötekilerin Hakları: Yabancılar, Yerliler, Vatandaşlar (Berna Akkıyal (tr), 1. Bası, İletişim Yayınları 2006)
5. Bilici T, Yabancıların Türkiye'de Taşınmaz Mal Edinimi (On İki Levha 2018)
6. Bilsel C, İstanbul Üniversitesi Tarihi (İstanbul Üniversitesi Yayınları 1943)
7. Cluzeau F, ‘Homeros’ta Ksenie Kavramı’ (2009) (132) Arkeoloji ve Sanat Dergisi 13-20
8. Çavuşoğlu N, ‘Yeni Bir Anayasa İçin Somut Öneriler: “Yurttaşlık”/“Vatandaşlık”’ (2012) 1(1) Anayasa Hukuku Dergisi 405-428

9. Çetinkaya Y D, ‘“National Congress” for Economic Sovereignty: The Context and Objective of the Economic Congress of Turkey (1923)’ (2024) 26(6) Journal of Balkan and Near Eastern Studies 797-814
10. Eryılmaz E ve Demez N, ‘Türkiye’deki Mahkeme Çevirmenliğinin Çevirmen Meslek Standardı Açısından Değerlendirilmesi’ (2021) (31) Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi 127-157
11. Evciman S, ‘Antik Yunanistan’da Misafirperverlik Anlayışının Dönüşümü’ (2019) 6(1) Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 100-120
12. Finley M I, Odysseus'un Dünyası (Gül E Duma (tr), 1. Bası, Ayraç Yayınları 2003)
13. Friedman LM, ‘Hukuk Kültürü ve Toplumsal Gelişme’ (M. Tevfik ÖZCAN (tr)) (1996) (14) İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi 27-36
14. Grotius H, Savaş ve Barış Hukuku (1625, 1. Bası, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları 1967) Hesiodos, Thegonia–İşler ve Günler, (MÖ 8.yy, Türkiye İş Bakası Kültür Yayınları, 1. Bası İstanbul 2016)
15. Hodgson G M, ‘Formal and informal institutions: some problems of meaning, impact, and interaction’ (2025) (21) Journal of Institutional Economics 1-19
16. Jiménez Mayor J F ve Alarcón Velasco N, Acceso a la justicia de personas en contexto de movilidad humana: Diagnóstico regional y buenas prácticas (Programa Eurosocial 2020)
17. Kırımlı Y, ‘Kültürel Benzerlik ve Farklar’ in Yekta Saraç (ed), Sosyal Bilimler Sözlüğü (2. Bası, TÜBİTAK Yayınları 2022)
18. Koçak Y, ‘Hukuki Kurumlar ve Hukuk Kültürünün Dönüşümü: Kuruluş Dönemi Türkiye Cumhuriyeti Örneği’ (2025) 10(1) Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 151-172
19. Korkut L, ‘Siyasi Kimlik Olarak Vatandaşlık: Türkiye’de ve Dünya Devletlerinde Anayasal Vatandaşlık Tanımları’ (2015) 1(2) İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 5-41
20. Kotzurek M, ‘Directive 2010/64/EU on translation and interpretation services in criminal proceedings: A new quality seal or a missed opportunity? On its implementation in Germany, Poland and Spain’ (https:// doi.org/10.30709/eucrim-2021-034, 2025, Erişim Tarihi: 11.05.2026) 1-2
21. Kuyucu N, Opuz Kararının Uygulanması: İzleme Raporu (İHOP 2015)
22. Méndez Chang E, ‘La noción de extranjero en el Derecho Romano’ (1996) (12) Ius et Veritas 185-194
23. Mocholí Ferrandíz E, ‘Procesos judiciales en los que interviene el elemento idioma como parte del conflicto’, (2022) 14(2) Lengua y migración 181-202
24. Mutlu L, ‘Yabancı Kişilerin Taşınmaz Mal Edinimi Yönünden Avrupa Birliği ve Türkiye’ (2005) (59) TBB Dergisi 264-309
25. Namal Y, ‘Türkiye’de 1933-1950 Yılları Arasında Yükseköğretime Yabancı Bilim Adamlarının Katkıları’ (2012) 2(2) Yükseköğretim ve Bilim Dergisi 14-19
26. North D, Kurumlar, Kurumsal Değişim ve Ekonomik Performans, (Gül Çağalı Güven (tr), Sabancı Üniversitesi Yayınları 2002)
27. Ökçin G ‘1923 Yılında İzmir'de Toplanan Türkiye İktisat Kongre'sinde Kabul Edilen Esaslar’ (1968) 23(1) Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 53-100
28. Pomeroy S P ve Diğerleri, Antik Yunan’ın Kısa Tarihi, (Oğuz Yarlıgaş (tr), 2. Bası, Alfa Yayınları 2020)
29. Rapport M, Nationality and Citizenship in Revolutionary France (Oxford University Press 2000)
30. Sherwin-White A N, The Roman Citizenship (2. Bası, Clarendon Press 1973)
31. Sijniensky R I, ‘El acceso a la justicia de personas migrantes, solicitantes de asilo y refugiadas: estándares ınteramerıcanos’ in Mónica Oehler Toca (ed), Acceso a la Justicia de las Personas Migrantes, Refugiadas y otras sujetas de Protección Internacional en Las Américas (Comité Internacional de la Cruz Roja 2022)
32. Şenel A, Eski Yunan’da Eşitlik ve Eşitsizlik Üstüne (Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları 1970)
33. Tahiroğlu B ve Erdoğmuş B, Roma Hukuku Dersleri (10. Bası, Der Yayınları 2014)
34. Türkoğlu H G ‘Roma Hukukunda Humanitas ile Maiestas Populi Romani Arasındaki Bağlantı’ (2011) (96) TBB Dergisi 229-268
35. Uygur G ve Özdemir N, Adalete Erişimde Toplumsal Cinsiyet Eşitliği: Haritalama ve İzleme Çalışması, Geniş Özet, Türkiye’de Katılımcı Demokrasinin Güçlendirilmesi: Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin İzlenmesi Projesi Faz II (CEID 2021)
36. Valero Garcés C, ‘Las instituciones oficiales y sus soluciones a los problemas de comunicación’ (2006) (Extra 1), Revista española de lingüística aplicada 29-48
37. Vinci S, ‘The Legal Status of Foreigners in Europe Between Medieval and Modern Ages’ (2012) (2) Revista Aequitas 45-54
38. Vural Dinçkol B ve Işık A, ‘1924 Anayasası Döneminde Yurttaşlık Anlayışı’ (2015) 21(1) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 13-43