Üniversite Mahallesinde Yer Duygusu İnşası: Muğla Kötekli Örneğinde Öğrenci-Mekân İlişkisi

Öz

Bu çalışma, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nin bitişiğinde gelişmiş olan Kötekli Mahallesi’nde yaşayan üniversite öğrencilerinin yer duygusu inşasını incelemektedir. 2000’li yılların başından itibaren öğrenci yoğun bir yerleşime dönüşen Kötekli; aidiyet, sosyal ilişkiler ve mekânsal algı açısından çelişkili dinamikler barındırmaktadır. Araştırmanın amacı, öğrencilerin geçici bir mekân ile kent arasındaki eşikte, kenti nasıl deneyimlediklerini, müzakere ettiklerini ve yeniden yorumladıklarını yer duygusu (sense of place) kavramı çerçevesinde ortaya koymaktır. Çalışma nitel yöntemlerle yürütülmüş, yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler ile eskiz haritalama (sketch mapping) uygulaması bir arada kullanılmıştır. Farklı sosyo-demografik özelliklere sahip 90 öğrenci ile yapılan görüşmelerde gündelik rutinler, yer kimliği, sosyal etkileşimler, aidiyet, güvenli/güvensiz bulunan mekânlar ve bireysel deneyimler sorgulanmıştır. Bulgular, öğrencilerin barınma, ulaşım, boş zaman ve sosyal ilişkiler üzerinden güçlü bir yer duygusu geliştirdiklerini göstermektedir. Ancak bu aidiyet çoğu zaman çelişkiler barındırmaktadır: Bazı mekânlar aidiyet ve sosyalliği güçlendirirken, bazıları güvensizlik, dışlanma ya da kentin bütünüyle kopukluk hislerini tetiklemektedir. Sosyal ilişkiler, ticari birimler ve kamusal alanlar öğrencilerin mekân deneyiminde merkezi rol oynasa da aynı zamanda eşitsizliklerin yeniden üretildiği alanlardır. Kötekli Mahallesi; öğrenci mahallesinde yaşam deneyiminin hem kapsayıcı hem dışlayıcı ikili doğasını örneklemektedir. Öğrencilerin barınma güvencesizliği, güvenlik kaygıları ve geçici yaşam evreleri altında yer duygusu inşa etme biçimlerini anlamak, üniversite yerleşimlerindeki kentsel dinamiklere dair önemli ipuçları sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yer duygusu
• Öğrenci mahallesi
• Yer kimliği
• Mekânsal aidiyet
• Kentte güvenlik
• İlişkisel mekân
• Muğla

Constructing Sense of Place in a University Neighborhood: Student–Place Relations in the Case of Kötekli, Muğla

Öz

This study examines the construction of sense of place among college students living in Kötekli, a neighborhood adjacent to Muğla Sıtkı Koçman University campus in southwestern Türkiye. While Kötekli has developed as a student-dominated settlement since the early 2000s, it presents contradictory dynamics of belonging, social interaction, and spatial perception. The research aims to reveal how young residents experience, negotiate, and reinterpret urban space in a transitional environment between campus and city. Methodologically, the study employs qualitative techniques, combining in-depth interviews with participatory sketch-mapping. In interviews conducted with 90 students, participants were asked about their daily routines, place identity, social interactions, sense of belonging, perceptions of safe/unsafe spaces, and individual experiences. The analysis draws on theoretical debates on sense of place, youth urbanism, and relational approaches to space. Findings demonstrate that students construct a strong sense of place around everyday practices such as housing, mobility, leisure, and peer networks. Yet this attachment is marked by ambivalence: while some spaces strengthen belonging and sociability, others evoke insecurity, marginalization, or detachment from the broader city. Social relations, commercial venues, and public spaces emerge as central to the experience of place, but these are also sites where inequalities are reproduced. The study concludes that Kötekli exemplifies the dualities of student neighborhoods as spaces of both inclusion and exclusion. Understanding how students build sense of place under precarious housing, safety concerns, and temporal life stages provides critical insights into urban dynamics in university towns.

Anahtar Kelimeler

• Sense of place
• Student neighborhoods
• Place identity
• Place attachment
• Urban safety
• Relational space
• Mugla

Kaynakça

1. Arap, S. K. (2015). Üniversite-kent etkileşiminden beklentiler. Toplum ve Demokrasi Dergisi, 8(17), 105-119. https://dergipark.org.tr/en/pub/toplumdd/issue/22714/242433
2. Arslan, H. (2014). Çankırı Karatekin Üniversitesinin kente ekonomik katkısı ve öğrenci harcamalarının farklı değişkenler açısından analizi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12, 114-127. https://dergipark.org.tr/en/pub/diclesosbed/issue/61619/920210
3. Aslan, A. S., & Çakır, B. (2021). Soylulaştırmanın Güncel Dinamiklerinin Bir Analizi: Serinyol/Antakya Örneğinde "Öğrencileştirme" Süreci ve Etkileri. Planlama, 31(3), 546-561. DOI: 10.14744/planlama.2021.80270
4. Becker, H.S. (2007). Telling about society. The University of Chicago Press.
5. Boschmann, E. E., & Cubbon, E. (2014). Sketch maps and qualitative GIS: Using cartographies of individual spatial narratives in geographic research. The Professional Geographer, 66(2), 236-248. https://doi.org/10.1080/00330124.2013.781490
6. Brennan-Horley, C., & Gibson, C. (2009). Where is creativity in the city? Integrating qualitative and GIS methods. Environment and Planning A, 41(11), 2595-2614. https://doi.org/10.1068/a41406
7. Canter, D. (1991). Understanding, assessing and acting in places: Is an integrative framework possible? T. Garling & G. Evans (Eds.), in Environment, cognition and action: An integrated approach (pp. 191–209). Oxford University Press.
8. Cox, H. (1968). The Restoration of a Sense of Place: A Theological Reflection on the Visual Environment. Ekistics, 25 (151), 422–424.

9. Çayın, M., & Özer, H. (2015). Üniversitelerin il ekonomisine katkısı ve öğrencilerin tüketim yapısı: Muş Alparslan Üniversitesi örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 30(2), 131-147. https://dergipark.org.tr/tr/pub/deuiibfd/issue/22713/242436
10. Demireli, C., & Taşkın, E. (2013). Üniversite Öğrencilerinin Bulundukları Şehre Ekonomik Katkıları: Kütahya İl Merkezi Örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 37, 321-328. https://dergipark.org.tr/en/pub/dpusbe/issue/4779/65876
11. Demirkol, A. (2022). Kentlerde yer duygusu: Karadeniz Ereğli ve özelleştirmenin yerel etkileri. İdealkent Yayınları.
12. Dinç, Y. (2024). Postmodern Kentleşmede Yerin Önemi: Stadyumlar Üzerinden Teorik Bir Tartışma. Doğu Coğrafya Dergisi, 29(52), 191-204. https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunidcd/issue/89198/1519086
13. Downs, R. M., & Stea, D. (2017). Image and environment: Cognitive mapping and spatial behavior. Transaction Publishers.
14. Ergun, C. (2014). Üniversite ve kent ilişkisi üzerine görüşler: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(31), 216-237. https://dergipark.org.tr/en/pub/maeuefd/issue/19404/206308
15. Eşidir, Y. (2017). Yükseköğretimde barınma politikalarının değerlendirilmesi ve Türkiye için öneriler (Tez No: 6052270039). [Uzmanlık Tezi, T.C. Kalkınma Bakanlığı].
16. Gültekin, M. H. (2024). ‘Yer’i Ölçmek. Journal of Psychometric Research, 2(1), 19-30. https://dergipark.org.tr/en/pub/jopres/issue/84271/1421350
17. Güner, İ. (2011). Muğla ve çevresindeki yerleşmelerin gelişmelerini etkileyen coğrafi faktörler. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4, 1-31. https://dergipark.org.tr/en/pub/musbed/issue/23533/250724
18. Harley, J. B. (1989). Deconstructing the map. Cartographica: The International Journal for Geographic Information and Geovisualization, 26(2), 1-20. https://doi.org/10.3138/E635-7827-1757-9T53
19. Hay, R. (1998). Sense of place in developmental context. Journal of Environmental Psychology, 18, 5-29. https://doi.org/10.1006/jevp.1997.0060
20. İslam, T., Oztas, D., & Tuncer‐Tiryaki, T. (2025). Studentification in Conservative Turkish Cities: Towards A Nuanced Understanding of Resident Responses to Socio‐Cultural Change. Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie, 1-19. https://doi.org/10.1111/tesg.70031
21. Jorgensen, B. S., & Stedman, R. C. (2011). Measuring the spatial component of sense of place: A methodology for research on the spatial dynamics of psychological experiences of places. Environment and Planning B: Planning and Design, 38(5), 795-813. https://doi.org/10.1068/b37054
22. Kahraman, M. (2018). Menteşe yöresinde şehirler ve şehirleşme: Muğla şehri (Tez No: 517951). [Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Tez Merkezi.
23. Kalandides, A. (2011). The problem with spatial identity: revisiting the “sense of place”. Journal of Place Management and Development, 4(1), 28-39. https://doi.org/10.1108/17538331111117142
24. Kaya, G. (2014). Adıyaman Üniversitesi’nin kentsel mekân ve sosyal çevre üzerindeki etkisi (Altınşehir Mahallesi’ndeki haneler ve işletmeler üzerine bir inceleme). Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (16), 231-260. https://doi.org/10.14520/adyusbd.675
25. Kianicka, S., Buchecker, M., Hunziker, M., & Müller-Böker, U. (2006). Locals' and tourists' sense of place. Mountain Research and Development, 26(1), 55-63. https://doi.org/10.1659/0276-4741(2006)026[0055:LATSOP]2.0.CO;2
26. Korkmaz, Ö. (2015). Üniversite öğrencilerinin harcamalarının il ekonomisine katkısı: Bayburt Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencileri üzerine bir analiz. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 29(2), 233-250. https://doi.org/10.16951/iibd.30005
27. Köksal, Y., & Sarı, S. (2014). Burdur kent imajının yerel halk ile üniversite öğrencileri arasındaki karşılaştırmalı bir incelemesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (42), 279-288.
28. Lalli, M. (1992). Urban-related identity: Theory, measurement, and empirical findings. Journal of Environmental Psychology, 12(4), 285-303. https://doi.org/10.1016/S0272-4944(05)80078-7
29. Lee, T. (1970). Urban neighborhood as a socio-spatial schema. Ekistics, 119-129.
30. Malpas, J. (2008). New media, cultural heritage and the sense of place: Mapping the conceptual ground. International Journal of Heritage Studies, 14(3), 197-209. https://doi.org/10.1080/13527250801953652
31. Martin, K. S., & Hall-Arber, M. (2007). Environment and development: (Re) connecting community and commons in New England fisheries, USA. Routledge.
32. Najafi, M., & Shariff, M. K. B. M. (2011). The concept of place and sense of place in architectural studies. International Journal of Human and Social Sciences, 6(3), 187-193.
33. Nanzer, B. (2004). Measuring sense of place: A scale for Michigan. Administrative Theory & Praxis, 26(3), 362-382. https://doi.org/10.1080/10841806.2004.11029457
34. Onsekiz, D., & Atmaca, İ. (2016, October 20–22). Öğrencileşen kentlerde konut sorununun yeniden tanımlanması: Uşak kenti örneği. Paper presented at the 4th International Urban and Environmental Issues and Policies Congress, Istanbul, Turkey, Session IXA: Urban Services and Development, pp. 650–661.
35. Özbay, Ö. (2013). Üniversite ve sosyal çevresi: Niğde Üniversitesi ve Niğde. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 1-63. DOI: 10.1501/sbeder_0000000052
36. Pánek, J., Glass, M. R., & Marek, L. (2020). Evaluating a gentrifying neighborhood's changing sense of place using participatory mapping. Cities, 102, Article 102723. https://doi.org/10.1016/j.cities.2020.102723
37. Perry, D. C., Wiewel, W., & Menendez, C. (2009). University’s role in urban development: From enclave to anchor institution. Land Lines, 21(2), 2-7. https://www.lincolninst.edu/app/uploads/2024/04/1647_862_article_1.pdf
38. Peterson, G. G., & Saarinen, T. F. (1986). Local symbols and sense of place. Journal of Geography, 85(4), 164-168. https://doi.org/10.1080/00221348608979413
39. Piveteau, J. L. (1969). The Sense of Regional Belonging in Switzerland. Revue de Géographie Alpine, 57(2), 361–386.
40. Pred, A. (1983). Structuration and place: on the becoming of sense of place and structure of feeling. Journal for the Theory of Social Behaviour, 13(1), 45-68. https://doi.org/10.1111/j.1468-5914.1983.tb00461.x
41. Powell, K. (2010). Making Sense of Place: Mapping as a Multisensory Research Method. SAGE Publications.
42. Relph, E. (1976). Place and placelessness. Pion Publications.
43. Sankır, H., & Gürdal, A. D. (2013). Bülent Ecevit Üniversitesinin Zonguldak'a etkileri ve şehrin üniversite algısı. Orient Yayıncılık Reklamcılık Araştırma. 1. Baskı, Aralık 2013, ISBN: 978-975-7137-32-0, Ankara.
44. Scannell, L., & Gifford, R. (2010). Defining place attachment: A tripartite organizing framework. Journal of Environmental Psychology, 30(1), 1-10. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2009.09.006
45. Shamai, S. (1991). Sense of place: An empirical measurement. Geoforum, 22(3), 347-358. https://doi.org/10.1016/0016-7185(91)90017-K
46. Shamai, S., & Kellerman, A. (1985). Conceptual and experimental aspects of regional awareness: An Israeli case study. Tijdschrift Voor Economische En Sociale Geografie, 76(2), 88-99. https://doi.org/10.1111/j.1467-9663.1985.tb01610.x
47. Sheppard, E. (2009). Spatial Science. D. Gregory, R. Johnston, G. Pratt, M. Watts ve S. Whatmore (Eds.) in The Dictionary of Human Geography (pp. 714-715). Wiley-Blakcwell.
48. Sigelman, L., & Henig, J. R. (2001). Crossing the great divide: Race and preferences for living in the city versus the suburbs. Urban Affairs Review, 37(1), 3-18. https://doi.org/10.1177/107808740103700101
49. Solak, S. S. G. (2017). Mekân-kimlik etkileşimi: Kavramsal ve kuramsal bir bakış, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 13-37. https://earsiv.kmu.edu.tr/items/d25a3ca2-54f1-433e-bf45-214f635392dc
50. Söğüt, H. E. (2024). Kentsel gelişme ve üniversite: Küçük ve orta ölçekli kentlerde üniversite-kent ilişkisi. Serüven Yayınları.
51. Stedman, R. C. (2002). Toward a social psychology of place: Predicting behavior from place-based cognitions, attitude and identity. Environment And Behavior, 34(5), 561-581. https://doi.org/10.1177/0013916502034005001
52. Steele, F. (1981). The sense of place. CBI Publishing Company.
53. Şenel, S. A. (2019). Mimarlık eğitiminde haritalama: Geleneksel eril mimarlık üretimine yaratıcı bir eleştiri. TMMOB Dosya, 42, 5-17. http://www.mimarlarodasiankara.org/dosya/dosya42.pdf
54. Tösten, R. (2013). Dicle Üniversitesi Öğrencilerinin Harcama Analizi ve Diyarbakır Ekonomisine Katkısı. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10, 90-114. https://dergipark.org.tr/en/pub/diclesosbed/issue/61617/920147
55. Tuan, Y. F. (1974). Topophilia: A study of environmental perception, attitudes, and values. Englewood Cliffs.
56. URL-1. https://istatistik.yok.gov.tr (son erişim: 29.08.2025).
57. URL-2. https://www.endeksa.com/tr/analiz/turkiye/mugla/mentese/ kotekli/demografi (son erişim: 29.08.2025).
58. URL-3. https://oidb.mu.edu.tr/tr/ogrenci-sayilari-2874 (son erişim: 29.08.2025).
59. Wridt, P. (2010). A qualitative GIS approach to mapping urban neighborhoods with children to promote physical activity and child-friendly community planning. Environment and Planning B: Planning and Design, 37(1), 129-147. https://doi.org/10.1068/b35002
60. Yurtseven, B., & Oğuz, D. (2023). “Mekân, Yer ve Yer Kaybı” kavramlarının örnekler üzerinden değerlendirilmesi. GRID-Architecture Planning and Design Journal, 6(2), 805-836. DOI: 10.37246/grid.1115302