Mimarlıkta Kadın İmgesinin Biçimsel Temsili
Öz
Bu çalışmanın amacı, kadın imgesinin mimari biçim içinde hangi temsil stratejileri ve biçimsel ipuçları üzerinden kurulduğunu ve bu ipuçlarının farklı izleyici grupları tarafından nasıl okunduğunu ortaya koymaktır. Bu çerçevede çalışma, bedensel, formsal ve sembolik kadın imgesi içeren yapılar ile benzer nitelikte kadın imgesi barındırmayan kontrol yapılarından oluşan görsel uyaranlar üzerinden bir yapıda kadın imgesi algısını en güçlü biçimde tetikleyen biçimsel ipuçlarını belirlemeyi ve bu ilişkilerin mimarlık/iç mimarlık eğitimi almış ve almamış katılımcılar arasında anlamlı biçimde farklılaşıp farklılaşmadığını sınamayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında üç temsil kategorisini ve kontrol örneklerini içeren yedi mimari yapıya ait görsellerden oluşan uyaran temelli bir anket formu geliştirilmiştir. Anket formu, mimarlık ve iç mimarlık eğitimi almış ve mimarlıkla doğrudan ilişkisi bulunmayan katılımcılara uygulanmıştır. Katılımcılardan her bir yapıyı kadın imgesi algısının analizi için dişil temsil algısı, bedensel çağrışım, estetik bulma/çekicilik kriterleri üzerinden, katılımcının biçimsel algısının analizi için kıvrımlı/akışkan-köşeli, organik-mekanik, yumuşak-sert sıfat çiftleri üzerinden değerlendirmeleri istenmiştir. Bulgular üç temel sonucu ortaya koymaktadır: Birincisi, mimari biçimde kadın imgesi algısını tetikleyen en güçlü değişkenin kıvrımlı/akışkan form dili olduğu saptanmıştır. İkincisi, temsil stratejisinin izleyicinin kadın imgesi okumasını güçlü biçimde şekillendirdiği görülmüştür. Üçüncüsü, bu okumanın mimarlık eğitimine göre temsil kategorisi bazında sistematik biçimde farklılaştığı tespit edilmiştir: formsal temsil mimarlık/iç mimarlık eğitimi almış katılımcılar tarafından daha güçlü kodlanırken, sembolik temsil mimarlıkla doğrudan ilişkisi bulunmayan katılımcılarda daha doğrudan bir dişil çağrışım üretmiştir. Bu sonuçlar, feminist mimarlık kuramının nitel birikimini deneysel verilerle desteklemektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Çalışma için gerekli etik kurul onayı Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Ve Beşeri Bilimleri Bilimsel Araştırma Ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 17.12.2025 tarihinde 421618 sayılı karar ile alınmıştır.
The Formal Representation of the Female Image in Architecture
Öz
The aim of this study is to reveal the representational strategies and formal cues through which the image of women is constructed within architectural forms, and how these cues are interpreted by different viewer groups. In this context, the study aims to identify the formal cues that most strongly trigger the perception of the female image in a structure through visual stimuli consisting of buildings containing physical, formal, and symbolic representations of women, as well as control structures lacking such representations, and to test whether these relationships differ significantly between participants with and without architectural/interior design education. As part of the study, a stimulus-based questionnaire was developed using images of seven architectural structures, including three representative categories and control examples. The questionnaire was administered to participants with and without architectural or interior design education, as well as to those with no direct connection to architecture. Participants were asked to evaluate each structure based on criteria for the analysis of the female image perception—feminine representation perception, bodily associations, and aesthetic appeal/attractiveness—and based on adjective pairs for the analysis of the participant’s formal perception—curved/fluid-angular, organic-mechanical, and soft-hard. The findings reveal three key results: First, the strongest variable triggering the perception of the female image in architectural form is the curvilinear/fluid formal language. Second, it was observed that the representational strategy strongly shapes the viewer’s interpretation of the female image. Third, it was determined that this interpretation systematically differed across the categories of representation according to architectural education: while formal representation was more strongly encoded by participants with architectural/interior architecture education, symbolic representation produced a more direct feminine connotation among participants with no direct connection to architecture. These results support the qualitative body of feminist architectural theory with empirical data.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
The necessary ethical committee approval for the study was obtained from the Scientific Research and Publication Ethics Committee of Afyon Kocatepe University's Faculty of Social and Human Sciences on December 17, 2025, with decision number 421618.
