Elâzığ ilinin sürdürülebilir kentsel lojistik performans analizi

Öz

Çağımızda, küreselleşme ve dijitalleşmenin etkisiyle lojistik faaliyetler, şehir yaşamını büyük ölçüde etkilemektedir. Kentsel lojistik, şehirlerdeki halkın ve ekosistemin lojistik faaliyetlerden kaynaklanan olumsuz etkilerden en az şekilde etkilenmesini sağlamak amacıyla ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, kent yönetimlerinin bu etkileri analiz ederek doğru ve sağlıklı kararlar alabilmeleri için gerekli çalışmalar yapmaları büyük önem taşımaktadır. Bir kentin kentsel lojistik performansı, ekonomik, sosyal ve çevresel faktörler olmak üzere sürdürülebilirliğin temel bileşenlerine dayanmalıdır. Sürdürülebilir kentsel lojistik kavramı, şehirlerdeki ürün ve hizmet akışlarını eniyilemeyi ve ekonomik, sosyal ve çevresel yönlerden sürdürülebilirlik ilkelerine uygun şekilde yönetmeyi hedefler. Bu yaklaşım, kentlerin karmaşık lojistik sistemlerini çevre dostu, etkin ve toplumsal ihtiyaçlara için uygun bir hale getirme amacını taşır. Kentlerin hızla büyümesiyle birlikte, lojistik uygulamaların başarılı ve sürdürülebilir olması için kentsel lojistik performansının artırılması kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, Elâzığ ilinin şehir içi hareket akışı üzerine bir değerlendirme yapmak için kentsel lojistik potansiyelinin belirlenmesidir. Bu bağlamda, çalışmada esas olarak kentsel lojistik performans unsurlarına yönelik kriterler literatüre dayalı olarak elde edilmiş, anketler ve çok kriterli karar verme yöntemlerinden FUCOM (Tam Tutarlılık Yöntemi) kullanılarak farklı alanlardan uzmanların desteğiyle değerlendirilmiştir. Belirlenen kriterlerin önem dereceleri hesaplandıktan sonra Elâzığ ilinin sürdürülebilir kentsel lojistik performansı hesaplanmıştır. Bu çalışma, sürdürülebilir kentsel lojistik konusunda dikkate değer bulgular ortaya koymuştur. Bu bulguların, yetkililerin Elâzığ’a özgü kentsel lojistik uygulamalarını değerlendirip geliştirme yolunda stratejik planlar yapmalarına ve sürdürülebilir faaliyetlere odaklanmalarına destek sağlaması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik
• Lojistik
• Kentsel Lojistik
• Elâzığ
• FUCOM

Sustainable urban logistics performance analysis of Elâzığ province

Öz

In our era, due to the impact of globalization and digitalization, logistics activities have a profound effect on urban life. Urban logistics has emerged to ensure that the people and ecosystem in cities are minimally affected by the negative effects of logistics activities. In this regard, it is crucial for city administrations to analyze these effects and conduct the necessary studies to make correct and healthy decisions. A city's urban logistics performance should be based on the basic components of sustainability (economic, social, and environmental factors). The concept of sustainable urban logistics aims to optimize the goods and services flow in cities and manage them in line with the principles of sustainability in terms of the environment, economy, and social aspects. This approach aims to transform the complex logistics systems of cities into more environmentally friendly, efficient and socially responsive systems. With the rapid growth of cities, improving urban logistics performance is critical to the success and sustainability of logistics applications. The aim of this study is to determine the urban logistics potential of Elâzığ province in order to make an evaluation on urban movement flow. In this context, the criteria for the elements of urban logistics performance were obtained based on literature and evaluated with the support of experts from different fields using surveys and Full Consistency Method (FUCOM), a multi-criteria decision-making method. After calculating the importance levels of the criteria, the sustainable urban logistics performance of Elâzığ province was calculated. This study revealed remarkable findings on sustainable urban logistics. It is expected that these findings will assist the authorities in evaluating and developing urban logistics applications specific to Elâzığ in order to make strategic plans and focus on sustainable activities.

Anahtar Kelimeler

• Elâzığ
• FUCOM
• Logistics
• Sustainability
• Urban Logistics

Kaynakça

1. [1] Mori, K., Christodoulou, A., “Review of sustainability indices and indicators: Towards a new City Sustainability Index (CSI)”, Environmental impact assessment review, 32(1): 94-106, (2012).
2. [2] İnan, İ.E., “Kentsel lojistik ve lojistik köy performansları arasındaki ilişkinin araştırılması: Elâzığ ili örneği”, The International New Issues in Social Sciences, 7(2): 33-56, (2019).
3. [3] Tepecik, A., “Future Trends in Sustainable Urban Logistics, In Theories and Practices for Sustainable Urban Logistics”, IGI Global, 254-265, (2024).
4. [4] Duarte, G., Rolim, C., Baptista, P., “How battery electric vehicles can contribute to sustainable urban logistics: A real-world application in Lisbon, Portugal”, Sustainable Energy Technologies and Assessments, 15: 71-78, (2016).
5. [5] Tseng, Y.Y., Yue, W. L., Taylor, M.A., “The role of transportation in logistics chain”, Eastern Asia Society for Transportation Studies, 5: 1657-1672, (2005).
6. [6] Giret, A., Julián, V., Corchado, J. M., Fernández, A., Salido, M. A., Tang, D., “How to choose the greenest delivery plan: A framework to measure key performance indicators for sustainable urban logistics”, In Advances in Production Management Systems, Springer International Publishing, Smart Manufacturing for Industry 4.0: IFIP WG 5.7 International Conference, APMS 2018, Proceedings, Part II, Seoul-Korea, 181-189, August 26-30, (2018).
7. [7] Giret, A., “Smart and sustainable urban logistic applications aided by intelligent techniques”, Service Oriented Computing and Applications, 13(3): 185-186, (2019).
8. [8] Macário, R., Castelo, S., & Reis, V., “Sustainable Urban Logistics: different scales different solutions”, Transportation Research Procedia, 72: 4247-4254, (2023).

9. [9] Farchi, F., Touzi, B., Farchi, C., Mabrouki, C., “Literature Review Around: Sustainable Urban Logistics”, In International Conference on Digital Technologies and Applications, Springer, Cham, 107-119, (2022).
10. [10] Pourmohammad-Zia, N., van Koningsveld, M., “Sustainable urban logistics: A case study of waterway integration in Amsterdam”, Sustainable Cities and Society, 105, 105334, (2024).
11. [11] Gonzalez-Feliu, J., “Sustainable urban logistics: Planning and evaluation”, John Wiley & Sons, (2018).
12. [12] İpekçi E., Tanyaş M., “Kentsel Lojistiğin Sınır İlçesi Açısından İncelenmesi: Hopa Örneği”, Uluslararası Stratejik Boyut Dergisi, 1 (2): 101-116, (2021).
13. [13] Erdumlu, R.M., “Kentsel lojistik ve lojistik köy uygulaması”, Doctoral dissertation, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, (2006).
14. [14] İnaç, H., “İstanbul'un kentsel lojistik analizi ve çözüm önerilerinin analitik hiyerarşi prosesi (AHP) ile değerlendirilmesi”, Master's thesis, Bahçeşehir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, (2012).
15. [15] Bilişik Ö.N., “Kentsel lojistik merkez yer seçimi: Meyve sebze hali uygulaması”, Doctoral dissertation, Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, (2014).
16. [16] Yardımcı, İ., “Vehicle routing in city logistics wi̇th a case study”, Master's thesis, Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, (2016).
17. [17] Turan, K.Ö., “Kentsel lojistikte intermodal taşımacılık modeli: İstanbul uygulaması, Doctoral dissertation, Maltepe University, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, (2016).
18. [18] Kasımoğlu, B.S., Kentsel lojistik performans endeksi belirleme ve buna yönelik bir uygulama”, Doctoral dissertation, Maltepe University, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, (2018).
19. [19] Baraçlı, E.M., “Kentsel lojistik kapsamında alışveriş merkezi lojistiği için alternatif çözüm yaklaşımları”, Master's thesis, Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, (2019).
20. [20] Çimtay, M.A., “Kentsel lojistik açısından düşük emisyon bölgelerinin belirlenmesi: İstanbul uygulaması”, Doctoral dissertation, Maltepe University, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul, (2020).
21. [21] Alp Ilıcak, Ö., “Dirençli kentsel lojistik için stratejik karar verme”, Doctoral dissertation, Fen Bilimleri Enstitüsü, (2024).
22. [22] Erdir, A., “Kentsel lojistik: İzmir ili için bir uygulama”, Master's thesis, Dokuz Eylül Universitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, (2013).
23. [23] Öztürk, R.S., “Sürdürülebilir kentsel lojistik performans ölçümüne yönelik çok kriterli bir model önerisi ve uygulaması”, Master's thesis, Pamukkale Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Denizli, (2021).
24. [24] Yeşilyurt, E., “Kentsel lojistik, dağıtım lojistiği ve firma performansı ilişkisi”, Master's thesis, Kastamonu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kastamonu, (2018).
25. [25] Arslaner, D., “Lojistik merkezlerin kentsel lojistik uygulamalarına etkileri: Çorum ili uygulaması”, Master's thesis, Kırıkkale Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırıkkale, (2019).
26. [26] Mizrak, B., “Sürdürülebilir kentsel lojistik Şanlıurfa ili için bir alan çalışması”, Master's thesis, Hasan Kalyoncu Üniversitesi, (2020).
27. [27] Arıkan, F., “Kentsel lojistik tasarımı ve Bursa örneği”, Master's thesis, Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul, (2022).
28. [28] Özer, N.C., “Kentsel lojistik ağlarının tasarımı için bir metodoloji ve otomotiv yedek parça endüstrisinde uygulaması”, Doctoral dissertation, Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, (2024).
29. [29] Bingöl, B., “Kentsel lojistik çerçevesinde PUDO noktalarının incelenmesi: Diyarbakır ilinde bir alan çalışması”, Master's thesis, Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı, Gaziantep, (2024).
30. [30] Akben, İ., Bahçeci, A. P., “Kentsel lojistik: Gaziantep örneği”, Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5 (6): 211-229, (2018).
31. [31] Kılıç, D., Turğut, M., “Kentsel Lojistik Açısından İstanbul Havalimanı ve Atatürk Havalimanı’nın Değerlendirilmesi”, Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(2): 148-157, (2019).
32. [32] Serin, T., “Kentsel lojistik ve lojistik köy performanslarının önem düzeylerinin belirlenmesi: Bolu ili örneği”, The International New Issues in Social Sciences, 8(2): 329-346, (2020).
33. [33] Artuğ, M.Y., “Kentsel lojistik performans faktörlerinin lojistik köy performans faktörleri ile ilişkisinin araştırılması”, The International New Issues in Social Sciences, 8(2): 287-304, (2020).
34. [34] Nurov, G., “Kentsel Lojistik ve Lojistik Köy İlişkisi: Bir Alan Araştırması”, The International New Issues in Social Sciences, 12(1): 51-72, (2024).
35. [35] Yeşilyurt, E., “Kentsel Lojistik, Dağıtım Lojistiği ve Firma Performansı İlişkisi: Kastamonu İlinde Bir Çalışma”, The International New Issues in Social Sciences, 7(1): 31-58, (2019).
36. [36] Korucuk, S., “Ordu ve Giresun illerinde kentsel lojistik performans unsurlarına yönelik karşılaştırmalı bir analiz”, Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (26): 141-155, (2021).
37. [37] Büyüközkan, G., Mukul, E., “Akıllı kentsel lojistik çözümlerinin bulanık ÇKKV yöntemleri ile değerlendirilmesi”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 25(9): 1033-1040, (2019).
38. [38] Kılıç, B., Delipınar, G.E., “Kentsel Lojistik ve Destinasyon Yeteneklerin Turizme Etkileri: Afyonkarahisar, Hatay ve Gaziantep Gastronomi Şehirlerinin Karşılaştırmalı Analizi”, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1): 223-237, (2022).
39. [39] Morana, J., Gonzalez-Feliu, J., “A sustainable urban logistics dashboard from the perspective of a group of operational managers”, Management Research Review, 38(10): 1068-1085, (2015).
40. [40] Morfoulaki, M., Kotoula, K., Stathacopoulos, A., Mikiki, F. and Aifadopoulou, G., “Evaluation of specific policy measures to promote sustainable urban logistics in small-medium sized cities: the case of Serres, Greece”, Transportation research procedia, 12: 667-678, (2016).
41. [41] Büyüközkan, G., Uztürk, D., “Fleet vehicle selection for sustainable urban logistics”, In Proceedings of the 2020 the 9th International Conference on Informatics, Environment, Energy and Applications, 116-120, March, (2020).
42. [42] Dossou, P. E., Vermersch, A., “Development of a decision support tool for sustainable urban logistics optimization”, Procedia Computer Science, 184: 476-483, (2021).
43. [43] Tian, Z., Zhong, R. Y., Vatankhah Barenji, A., Wang, Y. T., Li, Z., Rong, Y., “A blockchain-based evaluation approach for customer delivery satisfaction in sustainable urban logistics”, International Journal of Production Research, 59(7): 2229-2249, (2021).
44. [44] Guo, J., Zhao, Q., Xi, M., “Sustainable Urban Logistics Distribution Network Planning with Carbon Tax”, Sustainability, 14(20): 13184, (2022).
45. [45] Öztürk, R. S., Güngör, A., Polat, O., “Sürdürülebilir kentsel lojistik performans ölçümü için bir model önerisi ve İzmir ili uygulaması”, Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 29(8): 810-823, (2023).
46. [46] Knapskog, M., Kijewska, K., Fossheim, K., Iwan, S., Kurjata, E., “Planning City Logistics Flexibility Using Sustainable Urban Logistics Plans”, Transportation Research Procedia, 79: 186-193, (2024).
47. [47] Çağlayan O., “Kentsel Lojistik Performans Faktörlerinin Değerlendirilmesi ve Geliştirilmesi”, 1. Bursa UTL Sempozyumu, BTU UTL Bursa-Türkiye, 15-19, (2023).
48. [48] “Ulaştırma Türlerine Göre Taşınan Yolcu ve Yük Miktarı”, Ulaştırma, Çevresel Göstergeler, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, https://cevreselgostergeler.csb.gov.tr/ulastirma-turlerine-gore-tasinan-yolcu-ve-yuk-miktari-i-85789, Yayın tarihi 2023, Erişim Tarihi Eylül 13, (2024).
49. [49] Torğul B. and Paksoy T., “Smart and Sustainable Supplier Selection Using Interval Type-2 Fuzzy AHP”, Journal of Polytechnic, 26(4): 1359-1373, (2023).
50. [50] Çağlar B., “Sürdürülebilir Kentsel Lojistik Uygulamalarının Değerlendirilmesi”, 1. Bursa UTL Sempozyumu, BTU UTL, Bursa-Türkiye, 334-341, (2023).
51. [51] Pamučar, D., Stević, Ž., Sremac, S., “A new model for determining weight coefficients of criteria in mcdm models: Full consistency method (fucom)”, symmetry, 10(9): 393, (2018).
52. [52] https://elazig.csb.gov.tr/ilimiz-hakkinda-i-681, Erişim Tarihi Eylül 18, (2024).
53. [53] https://www.elazig.bel.tr/kent-rehberi/cografi-yapi/217/, Yayın tarihi 2020, Erişim Tarihi Eylül 18, (2024).
54. [54] Çoban B., “Lojistik Şehri Elâzığ”, https://elaziginkurtulusu.com/lojistik-sehri-elazig/, Yayın tarihi 2022, Erişim Tarihi Eylül 18, (2024).
55. [55] “Ulaşımda ve Erişimde 2002 / 2023, 23 Elâzığ”, https://www.uab.gov.tr/uploads/cities/elazig/23-elazig-a5.pdf, Yayın tarihi 2023, Erişim Tarihi Temmuz 27, (2024).
56. [56] https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Istatistikler/DevletIlYolEnvanter/IllereGoreDevletVeIlYollari.pdf
57. [57] https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Istatistikler/OtoyolEnvanterBilgisi/Yillara%C4%B0tibariyleYapimiTamamlanmisOtoyollar.pdf
58. [58] https://static.tcdd.gov.tr/webfiles/userfiles/files/istrapor/20182022.pdf
59. [59] https://www.dhmi.gov.tr/Sayfalar/HavaLimanlari.aspx
60. [60] https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkiye%27deki_limanlar_listesi#:~:text=Marinalar%20listeye%20dahil%20edilmemi%C5%9Ftir.%208,adet%20liman%20ve%20iskele%20mevcuttur.
61. [61] https://elazigkart.elazig.bel.tr/wheremybus
62. [62] https://www.tcdd.gov.tr/kurumsal/lojistik-merkezler
63. [63] https://www.tobb.org.tr/FuarlarMudurlugu/Sayfalar/Istatistikler.php
64. [64] https://www.yok.gov.tr/universiteler/universitelerimiz
65. [65] https://www.elazig.bel.tr/yayin/ulasim-koordinasyon-merkezi-ukome-gorev-ve-calisma-yonetmeligi/114/
66. [66] https://www.kgm.gov.tr/SiteCollectionDocuments/KGMdocuments/Istatistikler/TrafikveUlasimBilgileri/23IlYollariTrafikUlasimBilgileri.pdf
67. [67] https://www.kgm.gov.tr/Sayfalar/KGM/SiteTr/Istatistikler/DevletveIlYolEnvanteri.aspx
68. [68] https://www.siviltoplum.gov.tr/
69. [69] https://sim.csb.gov.tr/Services/AirQuality
70. [70] https://aqicn.org/here/tr/
71. [71] https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=119&locale=tr
72. [72] https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Karayolu-Trafik-Kaza-Istatistikleri-2023-53479
73. [73] https://biruni.tuik.gov.tr/bolgeselistatistik/degiskenlerUzerindenSorgula.do
74. [74] Paçacı B., Erol S.ve Çubuk M., K. ve “Çok modlu taşımacılığa uygun lojistik merkez yer seçimi için bir öneri: Türkiye uygulaması”, Journal of Polytechnic, 26(2): 923-928, (2023).
75. [75] Montgomery, D. C., & Runger, G. C., “Applied Statistics and Probability for Engineers (6th Ed.)”, Wiley, (2014).
76. [76] Uyanık, G. K., “Temel İstatistik”, Ankara Üniversitesi Yayınları, (2016).
77. [77] Duman Z. N., Murat Y. Ş. ve Yılmaz M., “Koordine kavşaklarda sinyalizasyon sistemine etki eden parametrelerin incelenmesi vaka durum çalışması”, Journal of Polytechnic, 27(4): 1515-1539, (2024).