Doğalgaz Tüketimine Bağlı Karbon Emisyonlarının Sektörel Analizi

Öz

İklim değişikliği ve küresel ısınmanın etkilerinin belirlenmesi sürdürülebilir kalkınma açısından büyük önem taşımaktadır. Bu etkilerin ve dezavantajların azaltılmasına rehberlik eden karbon ayak izinin belirlenmesi sürdürülebilir kalkınma için kritik bir göstergedir. Bu çalışmada, Türkiye’nin 2024 yılına ait doğalgaz tüketiminden kaynaklanan sera gazı emisyonları, sürdürülebilir kalkınma hedefleri doğrultusunda yedi ana sektör bazında incelenmiştir: çevrim, enerji, ulaşım, sanayi, hizmet, konut ve tarım-hayvancılık. Belirlenen sektörler ayrıca alt kategorilere ayrılmış ve analizler aylık bazda gerçekleştirilmiştir. Her bir sektör özelinde emisyonlara etki eden yapısal ve dönemsel faktörler detaylı olarak değerlendirilerek sera gazı emisyonlarının artış azalış eğrileri analiz edilmiştir. Yapılan hesaplamalar sonucunda, Türkiye’de doğalgaz tüketimine bağlı olarak toplam 111.833.685,94 ton CO2e sera gazı emisyonu hesaplanmıştır. Sektörel dağılıma bakıldığında, en yüksek emisyonun konutlar, çevrim sektörü ve sanayi sektörlerinden kaynaklandığı, hizmet, enerji, ulaşım ve tarım-hayvancılık sektörlerinin katkısının ise daha düşük düzeyde gerçekleştiği sonucuna varılmıştır. Sonuçta hesaplanan emisyon değerlerine göre, doğalgaz tüketimi kaynaklı emisyonların Türkiye’nin toplam sera gazı emisyonlarının yaklaşık %18,7’sini oluşturduğu görülmüştür. Elde edilen hesaplama sonuçları, sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik politika ve stratejilerin geliştirilmesinde sektörel önceliklerin net bir şekilde tanımlanmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sera gazı emisyonu
• Karbon ayak izi
• Küresel ısınma

Sectoral Analysis of Carbon Emissions from Natural Gas Consumption

Öz

Assessing the impacts of climate change and global warming is crucial for sustainable development. Determining the carbon footprint, which guides the reduction of these impacts and disadvantages, is a critical indicator for sustainable development. In this study, greenhouse gas emissions originating from Türkiye's natural gas consumption for 2024 were examined under seven main sectors in line with the sustainable development goals: conversion, energy, transportation, industry, service, residential and agriculture-livestock. The sectors in question were also divided into subcategories and analyses were carried out on a monthly basis. Structural and periodic factors affecting emissions for each sector were evaluated in detail; the increase and decrease curves of greenhouse gas emissions were analyzed. As a result of the calculations, it was calculated that a total of 111,833,685.94 tons CO2eq greenhouse gas emissions occurred due to natural gas consumption in Türkiye. Sectoral analysis identified the highest emissions originating from the residential, conversion, and industrial sectors, while service, energy, transportation, and agriculture-livestock contributed comparatively less. Natural gas related emissions accounted for approximately 18.7% of Türkiye’s total greenhouse gas emissions. The results unequivocally demonstrate that defining sector-specific priorities is crucial for formulating successful mitigation policies and strategies to reduce greenhouse gas emissions.

Anahtar Kelimeler

• Greenhouse gas emissions
• Carbon footprint
• Global warming

Kaynakça

1. [1] Li T., Li R., Long J., Du W., Quian F. and Mahalec V., “Reducing carbon footprint in cities: Natural gas-based energy generation with zero CO2 emission”, Energy, 299: 131371, (2024).
2. [2] Modirzadeh A. S., Khazaei A., GhasemiKafrudi E., Sobhani Z., Kashefi K., Moradi M. A. and Moradzadeh M., “Potentials of greenhouse gas emission reduction through energy efficiency improvement in Iran’s petrochemical sector”, Energy, 311: 133297, (2024).
3. [3] Kumi E. N. and Mahama M., “Greenhouse gas (GHG) emissions reduction in the electricity sector: Implications of increasing renewable energy penetration in Ghana’s electricity generation mix”, Scientific African, 2: e01843, (2023).
4. [4] Li D., “Green finance, fossil fuel efficiency, and sustainable development in OECD”, Resources Policy, 98: 105306, (2024).
5. [5] Badrinarayanan D. S. R., Bokkassam S. D and Krishnan J. N., “Investigation on implementing hydrogen technology in residential sector”, Energy Reports, 12: 920-941, (2024).
6. [6] Abulibdeh A., “Geospatial assessment of the carbon footprint of water and electricity consumption in residential buildings in Doha, Qatar”, Journal of Cleaner Production, 445: 141262, (2024).
7. [7] Lee H., McJeon H., Yu S., Liu Y., Kim H. and Eom J., “Decarbonization pathways for Korea’s industrial sector towards its 2050 carbon neutrality goal”, Journal of Cleaner Production, 476: 143749, (2024).
8. [8] Apeaning R., W. and Labaran M., “Club convergence of per capita greenhouse gas emissions in Africa: A multi-sectoral analysis of trends and drivers”, Sustainable Futures, 7: 100191, (2024).

9. [9] Cho S., Jeong Y., S. and Huh J., H., “Is South Korea’s 2050 Carbon-Neutral scenario sufficient for meeting greenhouse gas emissions reduction goal?”, Energy for Sustainable Development, 80: 101447, (2024).
10. [10] Liu X. and Wang K., “The inequality of household carbon footprint in China: A city-level analysis”, Energy Policy, 188: 114098, (2024).
11. [11] Büyükcam M., Z. and Bedük F., “Konya Gençlik Merkezi karbon ayak izi”, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(4): 1101-1108, (2023).
12. [12] Çolak G. and Türkmen B., A., “Kurumsal karbon ayak izi analizi: Bir kimya fabrikası için örnek hesaplama”, Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 9(1): 191-201, (2023).
13. [13] Durmuş Şenyapar H., N., Ünal K. and Kardiyen F., “Enhancing Ecological Footprint Awareness among Academic Staff at Gazi University: A Sustainability Communication Approach”, Politeknik Dergisi, 27(2): 789-807, (2024).
14. [14] HooiJschuur E., Dafnomilis I. and Vuuren D. P. V., “Analysis of cost-effective reduction pathways for major emitting countries to achieve the Paris Agreement climate goal”, Global Environmental Change Advances, 4: 100014, (2025).
15. [15] Karakurt I. and Aydin G., “Development of regression models to forecast the CO2 emissions from fossil fuels in the BRICS and MINT countries”, Energy, 263: 125650, (2023).
16. [16] Kazara A., I. and Nancy M., “Role of renewable energy in achieving SDG 7: A case study of solar power adoption in rural Uganda”, Metropolitan Journal of Academic Multidisciplinary Research, 4(3): 1-11, (2025).
17. [17] Estevao J. and Lopes J., D., “SDG7 and renewable energy consumption: The influence of energy sources”, Technological Forecasting & Social Change, 198: 123004, (2024).
18. [18] Yanıktepe B. and Kara O., “Üç Farklı istatistiksel dağılım yöntemleri kullanarak rüzgar enerjisi potansiyelinin tahmin edilmesi”, Çukurova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 36(2): 359-368, (2021).
19. [19] Dönmezçelik O., Koçak E. and Örkçü H. H., “Net Sıfır Emisyon Hedefine Doğru Türkiye Kara Yolu ve Demir Yolu Taşımacılığının Enerji Modellemesi”, Politeknik Dergisi, 27(3): 931-946, (2024).
20. [20] Demir A., “Turkey evaluation at the Paris agreement and the 26th Conference of the Parties (COP 26): obligations and responsibilities”, Biological Diversity and Conservation, 15(2): 162-170, (2022).
21. [21] Atmaca A. and Atmaca N., “Carbon footprint assessment of residential buildings, a review and a case study in Turkey”, Journal of Cleaner Production, 340: 130691, (2022).
22. [22] Strelkovskii N. and Komendantova N., “Integration of UN sustainable development goals in national hydrogen strategies: A text analysis approach”, International Journal of Hydrogen Energy, 102: 1282-1294, (2025).
23. [23] Türkiye İstatistik Kurumu. “Sera Gazı Emisyon İstatistikleri”. https://www.tuik.gov.tr/
24. [24] Türkiye İstatistik Kurumu. “Turkish Greenhouse Gas Inventory”. Türkiye, (2024).
25. [25] Sustainable Development. “Department of Economic and Social Affairs”. https://sdgs.un.org/
26. [26] İbik T., “Ulaşım sektörünün hava kirliliği ve çevresel sürdürülebilirlik üzerindeki etkisi: Akdeniz bölgesi örneği”, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 16(45): 324-342, (2025).
27. [27] Umutlu H. and Bilmez Z. N., “Türkiye’de sanayi üretim endeksi, kentleşme, birincil enerji arzı, karbon ayak izi ve dış ticaret açığı arasındaki ilişki”, KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 27(48): 32-49, (2025).
28. [28] Başoğul Y., Göksu T., T. and Baran M., F., “Bir tekstil fabrikasının karbon ayak izinin değerlendirilmesi”, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 31: 146-150, (2021).
29. [29] Çemrek F. and Bayraç H., N., “Türkiye’de petrol ve doğalgaz fiyatlarının makro ekonomik göstergeler üzerindeki etkileri”, Ekonomi ve İlişkili Çalışmalar Dergisi, 5(4): 235-257, (2023).
30. [30] T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu. “Doğalgaz Piyasası Sektör Raporları”, Türkiye, (2024).
31. [31] Türkiye Elektrik İletim A.Ş. “Türkiye Elektrik Üretim-İletim 2023 Yılı İstatistikleri Raporu”, Türkiye, (2023).
32. [32] Fetanat A. and Tayebi M., “A decision support system for integration of decarbonization strategies in the oil refining industry”, Sustainable Futures, 9: 100637, (2025).
33. [33] T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı. “Örtü Altı Yetiştiriciliği”, https://www.tarimorman.gov.tr
34. [34] Boyar İ. and Ertekin C., “Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği işletmelerinin enerji kullanımlarının ve bazı mekanizasyon özelliklerinin belirlenmesi üzerine bir çalışma”, Harran Tarım ve Gıda Bilimler Dergisi, 27(2): 228-238, (2023).
35. [35] Tosun G. and Tunç Dede Ö., “Karbon ayak izi hesaplamalarında enerji tüketiminin örnek bir çalışma ile incelenmesi”, Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 14(2): 932-943, (2024).
36. [36] IPCC. “2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories Energy”, (2006).
37. [37] Yavuz A., B., Kara O. and Yanıktepe B.,” Karbon ayak izi tespiti: Osmaniye Korkut Ata Üniversitesi örneği”, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(4): 1523-1530, (2023).
38. [38] Enerji Atlası. “Elektrik Üretimi”. https://www.enerjiatlasi.com/
39. [39] Dışkaya S., K., “Türkiye’nin enerji güvenliğinde yenilenebilir enerji etkisinin politik ekonomi perspektifi”, Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 5(2): 129-150, (2017).
40. [40] Coruh E., Yıldız M., S., Urak F., Bilgic A. and Cengiz V., “Motivating green transition: Analyzing fuel demands in Türkiye amidst the climate crisis and economic impact”, Sustainability, 17: 4851, (2025).
41. [41] Tüzen Z., “Türkiye’nin enerji jeopolitiği ve enerji güvenliği”, VIII. Uluslararası Orta Doğu Sempozyumu, 49-53, (2023).
42. [42] Khan M., I., Yasmin T. and Shakoor A., “Technical overview of compressed natural gas (CNG) as a transportation fuel”, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 51: 785-797, (2015).
43. [43] Atmaca Ç. and Sevimoğlu O., “Şehir kaynaklı sera gazı emisyonunun belirlenmesi: Kocaeli ili örneği”, Environmental Engineering, 10(3): 1616-1627, (2020).
44. [44] Ribeiro P., J., G. and Mendes J., F., G., “Towards zero CO2e emissions from public transport: The pathway to the decarbonization of the portuguese urban bus fleet”, Sustainability, 14: 9111, (2022).
45. [45] Türkiye İstatistik Kurumu. “Turizm İstatistikleri”. https://www.tuik.gov.tr/ [46] Boluk G. and Guven M., “The role of tourism, energy consumption, urbanization, and economic growth on ecological footprint: The Turkish case”, Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 38: 440-449, (2022).
46. [47] T.C. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. “8. Ulusal Bildirim ve 5. İki Yıllık Rapor”, Türkiye, (2023).
47. [48] Meteoroloji Genel Müdürlüğü. “Mevsimsel Sıcaklık Analizi”. https://www.mgm.gov.tr/ [49] Yelmen B., “Use of renewable energy resources in agriculture the case of Turkey”, African Journal of Agricultural Research, 13(39): 2037-2054, (2018).
48. [50] IPCC. “2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories Agriculture, Forestry and Other Land Use”, (2006).
49. [51] Flammini A., Adzmir H., Pattison R., Karl K., Allouche Y. and Tubiello F., N., “Greenhouse gas emissions from cold chains in agrifood systems”, Sustainability, 16: 9184, (2024).