Yeşilırmak Havzası Çakmak Barajı Rezervuarındaki Sediment Birikiminin Araştırılması
Öz
Barajların
ekonomik ömrü, havzasından gelen sediment yüküne göre belirlenmektedir. Baraj
ömrünü sonlandıran en büyük faktör, akarsu tarafından taşınan katı maddelerin
(sediment, rüsubat, çökelti maddesi) baraj rezervuarının ölü hacmini doldurmasıdır.
Bu çalışmada, Yeşilırmak Havzası Abdal akarsuyu üzerine inşa edilmiş Çakmak
Barajındaki sediment birikimi incelenmiştir. Baraj rezervuarının 1988 ve 2014
yıllarına ait batimetrik haritalarından yararlanılarak NetCad 7.6 programı ile
belirli aralıklarla boykesitler alınmış ve taban profilleri çizilmiştir.
Çizilen rezervuar taban profillerinden sediment etkisiyle oluşan kot farkları
tespit edilmiştir. Ayrıca, kot-alan-hacim yöntemi kullanılarak, 26 yıllık
süreçte rezervuar ölü, aktif ve toplam hacminde yer alan suyun hacimsel ve
alansal oluşan kaybı hesaplanmıştır. Sonuç olarak, baraj hacminin sediment ile
dolan hacmi elde edilmiştir. Elde edilen bulgulardan, sediment birikimi
nedeniyle rezervuar tabanında 10 metreye kadar yükselmeler meydana geldiği
görülmüştür. Barajın faydalı ömrünü belirleyen ölü hacminin yaklaşık olarak
%30’unun sediment ile dolduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- [1] TÜİK (2018), http://www.tuik.gov.tr/UstMenu.do?metod=temelist (erişim tarihi: 13.04.2018).
- [2] Falkenmark M., “The massive water scarcity now threatening Africa: Why isn't it being addressed?”, Ambio, 18(2): 112-118, (1989).
- [3] “Dams and Development”, World Commission on Dams, Report, November 2000.
- [4] Ketelsen T., Nguyen V.A., Vinh M.K., Kummu M., Ward P., Meynell P., Rasanen T.,” Example from the Yali Reservoir, VietNam”, Optimising cascades of hydropower, Hydrology & Flood Control, December, (2013)
- [5] Bobrovitskaya N.N., “Erosion and sediment yield modelling in the former USSR”, In Modelling Erosion, Sediment Transport and Sediment Yield; Summer, W., Walling, D.E., Eds., UNESCO: Paris, France, pp. 30-45, (2002).
- [6] Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (2018), DSİ Hidroloji Sözlüğü, http://dsi.gov.tr/dsi-sozlukler, (erişim tarihi: 06.04.2018)
- [7] Palmieri A., Shah, F., Annandale, G.W. and Dinar A., “Reservoir Conservation, Vol. I, The RESCON Approach”, World Bank, Washington, D. C, (2003).
- [8] Chimwala M., “engineering a non-shifting river boundary between Malawi and Tanzania”, Nyasa Times, 22 February, (2009). [9] Morris G.L. and Fan J.H., “Reservoir Sedimentation Handbook”, McGraw-Hill, New York, (1997)
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Mühendislik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
1 Eylül 2019
Gönderilme Tarihi
11 Haziran 2018
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 22 Sayı: 3
Cited By
Kuraklık Gidiş ve Büyüklüğünün Zaman ve Mekan Boyutunda Belirlenmesi: Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Alanında Bir Uygulama
Journal of Polytechnic
https://doi.org/10.2339/politeknik.1000596