Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Yargı Yetkisi: Bangladeş/Myanmar Kararı Sonrası Hukuki Manzara

Öz

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi havalesi olmadığı halde Roma Statüsü’ne taraf olmayan bir devletin vatandaşlarını yargılayabilir mi? Bangladeş/Myanmar meselesinde UCM Ön Yargılama Dairesi, Rohingyalara karşı sınır dışı etme suçunun işlendiğinden bahisle Myanmar Statü’ye taraf olmamasına rağmen yargı yetkisinin olduğunu kabul etmiştir. Etnik ve dini bir azınlık olan Rohingya halkı uzun yıllar çok ciddi şiddet ve zulme maruz kalmış, nihayet 2017 yılının Ağustos ayında kitlesel halde Bangladeş’e göç etmeye zorlanmıştır. Bu durum karşısında harekete geçen UCM’nin yargı yetkisine ilişkin kararında sınır dışı suçunun bir kısmının taraf devlet olan Bangladeş’te tamamlanmış olması kritik bir rol oynamıştır. Bu Karar uluslararası hukuk camiasında ciddi tartışmalara yol açmıştır. Karar bir yandan uluslararası suçların cezasız kalmaması ve evrensel yargı yetkisine ulaşma idealine bir adım daha yaklaşmak açısından memnuniyetle karşılanmıştır. Diğer yandan, kararın devletlerin egemenliği ve pacta tertiis (bir antlaşma sadece tarafları bağlar, üçüncü bir devlet için yükümlülük yaratmaz) gibi uluslararası hukukun en temel ilkelerine aykırılığı gerekçesiyle endişelerini dile getirenler de olmuştur. Mahkeme’nin genişletici bir yorumla yargı yetkisinin sınırlarını Roma Statüsü’nde açıkça belirtilen hallerin ötesine taşıması ciddi sonuçlar doğurma potansiyeline sahiptir. Bu makalede, kararın yaratabileceği hukuki sonuçlar yer, konu, kişi ve zaman bakımından yetki çerçevesinde incelenmekte, yargı yetkisinin hangi hal ve şartlarda daha da genişleyebileceği ortaya konmaktadır. Daha sonra ise bu yönde bir genişlemenin uluslararası ceza adaleti sistemi açısından yaratacağı fırsatlar ve sorunlar analiz edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM)
• Bangladeş/Myanmar
• Yargı Yetkisi
• Sınır Dışı Etme
• Nüfusun Zorla Nakli

The Jurisdiction of the International Criminal Court: Examining the Legal Landscape Post Bangladesh/Myanmar Decision

Öz

Can the International Criminal Court (ICC) prosecute nationals of states non-State parties to the Rome Statute in the absence of the United Nations Security Council referral? In Bangladesh/Myanmar, the Pre-Trail Chamber I of the ICC held that it has jurisdiction over the nationals of Myanmar, a state not party to the Rome Statute, for the crime of deportation. The Rohingya people, an ethnic and religious minority, have been subjected to serious forms of violence and persecution for decades and were finally forcibly displaced en masse to Bangladesh in August 2017. The fact that part of the crime was completed in Bangladesh, a state party, played a critical role in the Chamber’s decision on jurisdiction. This novel interpretation created an immense debate among international law circles. It has been hailed by some as a step closer to achieving the objectives of universal jurisdiction and putting an end to impunity. On the other hand, some have raised concerns as the ruling seemingly goes against fundamental principles of international law such as the sovereignty of states and pacta tertiis (a treaty only binds parties). Extending beyond what the Rome Statute originally and explicitly set out, the ruling will have serious implications. This article analyses the legal consequences of the judgement by focusing on jurisdiction ratione loci, materie, ratione personae, and temporis. Presenting the circumstances where the jurisdiction of the Court may further expand, it then addresses some risks and opportunities that such an expansion would pose for the development of the international criminal justice system.

Anahtar Kelimeler

• International Criminal Court (ICC)
• Bangladesh/Myanmar
• Jurisdiction
• Deportation
• Forcible Transfer of Population

Kaynakça

1. Akhavan P, ‘The Radically Routine Rohingya Case: Territorial Jurisdiction and the Crime of Deportation under the ICC Statute’ (2019) 17 Journal of International Criminal Justice 325-345. google scholar
2. Aksar Y, Uluslararası Ceza Hukuku (Seçkin Yayıncılık, 2022). google scholar
3. Aust A, Modern Treaty Law and Practice (3rd edition, Cambridge University Press 2014). google scholar
4. Beaulac S, ‘The Lotus Case in Context: Sovereignty, Westphalia, Vattel, and Positivism’ in Stephen Allen and others (eds), The Oxford Handbook of Jurisdiction in International Law (Oxford University Press 2019) 40-58. google scholar
5. Cryer R and others, An Introduction to International Criminal Law and Procedure (2nd edition, Cambridge University Press 2010). google scholar
6. Guilfoyle D, ‘The ICC Pre-Trial Chamber Decision on Jurisdiction over the Situation in Myanmar’ (2019) 73 Australian Journal of International Affairs 2-8. google scholar
7. Gündüz A, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Teşkilatlar Hakkında Temel Belgeler (2. Baskı, İstanbul Beta Yayınları 1994). google scholar
8. Hillier T, Principles of Public International Law (1st edition, Routledge-Cavendish 1999). google scholar

9. Kul MC, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Uluslararası Tecavüz (Saldırı) Suçu (On İki Levha Yayıncılık 2016). google scholar
10. ——, ‘Uluslararası Ceza Mahkemesi’ nin Tecavüz Suçu (Saldırı Suçu) Üzerindeki Yargı Yetkisi ve Harekete Geçirilmesi’ (2023) 1 İbn Haldun Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 81-114. google scholar
11. Lowe V, International Law (Oxford University Press 2007). google scholar
12. Sohel MS, ‘The Rohingya Crisis in Myanmar: Origin and Emergence’ (2017) 2 Saudi Journal of Humanities and Social Sciences 1007-1018. google scholar
13. Ssenyonjo M, ‘State Withdrawal Notifications from the Rome Statute of the International Criminal Court: South Africa, Burundi and the Gambia’ (2018) 29 Criminal Law Forum 63-119. google scholar
14. Takemura H, The Legitimacy, Effectiveness, and Efficiency of the ICC (Springer Nature 2023). google scholar
15. Uddin N, ‘Ethnic Cleansing of the Rohingya People’ in Steven Ratuva (ed), The Palgrave Handbook of Ethnicity (Springer 2019) 1-17. google scholar
16. White, Nigel D, Law of International Organisations (3rd edn, Manchester University Press 2017). google scholar
17. Charter of the United Nations (Kabul 26 Haziran 1945, Yürürlüğe Giriş 24 Ekim 1945) 1 UNTS XVI. google scholar
18. The Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (Kabul 9 Aralık 1948, Yürürlüğe Giriş 12 Ocak 1951) 78 UNTS 276. google scholar
19. The International Covenant on Civil and Political Rights (Kabul 16 Aralık 1966, Yürürlüğe Giriş 23 Mart 1976) 99 UNTS 171. google scholar
20. The Rome Statute of the International Criminal Court (The Rome Statute) (Kabul 17 Temmuz 1998, Yürürlüğe Giriş 1 Temmuz 2002) 2187 UNTS 90. google scholar
21. The Vienna Convention on the Law of Treaties (Kabul 23 Mayıs 1969, Yürürlüğe Giriş 27 Ocak 1980) 155 UNTS 331. google scholar
22. Application of the Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide (The Gambia v. Myanmar), (Derdest) ICJ Press Release 2019/47 Erişim Tarihi 03 Nisan 2024. google scholar
23. BM Güvenlik Konseyi Karar 2669 (21 Aralık 2022) BM Dök S/RES/2669. google scholar
24. BM İnsan Hakları Konseyi, ‘Report of the Independent International Fact-finding Mission on Myanmar’, (12 Eylül 2018), A/HRC/39/64. google scholar
25. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi, Mission report of OHCHR rapid response mission to Cox’s Bazar, Bangladesh 13-24 September 2017, 2017. google scholar
26. Certain Expenses of the United Nations (Danışma Görüşü) 1962 ICJ Rep 151. google scholar
27. Decision on the “Prosecution’s Request for a Ruling on Jurisdiction under Article 19(3) of the Statute (UCM Ön Yargılama Dairesi I, Karar) ICC-RoC46(3)-01/18-37, (6 Eylül 2018). google scholar
28. International Law Comission, ‘Draft Articles on the Responsibility of International Organizations’ (2011). google scholar
29. Karadziç ve Mladiç (Yargılama) EYUCM IT-95-5/18 (24 Mart 2016). google scholar
30. Loizidou v Turkey (Yargılama) (Başvuru No. 15318/89 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Büyük Daire, 18 December 1996). google scholar
31. Prosecution’s Request for a Ruling on Jurisdiction under Article 19(3) of the Statute (UCM Savcılık Makamı) ICC-RoC46(3)-01/18-1 (9 Nisan 2018). google scholar
32. Reparation for Injuries Suffered in the Service of the United Nations, (Danışma Görüşü) 1949 ICJ Rep 174, 185. google scholar
33. Representations of victims from Tula Toli (UCM Ön Yargılama Dairesi III) ICC-01/19 (23 Ekim 2019). google scholar
34. Request for authorisation of an investigation pursuant to article 15 (UCM Savcılık Makamı) ICC-01/19-7 (4 Temmuz 2018). google scholar
35. The Case of the S.S. Lotus (France v Turkey) (Yargılama) PCIJ Rep Series A. No. 70. google scholar
36. ‘Amendments to the of the International Criminal Court, Adoption of Amendments on the Crime of Aggression’ (11 June 2010) Erişim Tarihi 8 Ekim 2023. google scholar
37. ‘Annex E to Prosecution Notice of Documents for Use in Status Conference’, ICC-RoC46(3)-01/18-27-AnxE (19 Haziran 2018) Erişim Tarihi 23 Ocak 2024. google scholar
38. ‘Arrangement on Return of Displaced Persons from Rakhine State’ 23 November 2017, www.theindependentbd.com/assets/images/banner/linked_file/20171125094240.pdf> Erişim Tarihi 30 Eylül 2023. google scholar
39. Assembly of State Parties to Rome Statute, ‘Activation of the Jurisdiction of the Court over the Crime of Aggression’, Resolution ICC-ASP/16/Res.5, (14 December 2017) Erişim Tarihi 8 Ekim 2023. google scholar
40. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi, İnsan Hakları Sözleşme Organları Veri Tabanı, Erişim Tarihi 10 Ocak 2024. google scholar
41. ‘Defendants | International Criminal Court’ Erişim Tarihi 14 Ocak 2024. google scholar
42. ‘ICC Action: Turkey’ (17 July 2014) Erişim Tarihi 10 Ocak 2024. google scholar
43. ‘ICC Statement on The Philippines’ Notice of Withdrawal: State Participation in Rome Statute System Essential to International Rule of Law | International Criminal Court’ Erişim Tarihi 14 Ocak 2024. google scholar
44. ‘International Criminal Court’ (International Justice Resource Center, 7 Şubat 2010) Erişim Tarihi 8 Ekim 2023. google scholar
45. ‘Jordan’ Erişim Tarihi 22 Mart 2024. google scholar
46. ‘Jordan’ < https://www.unhcr.org/countries/jordan> Erişim Tarihi 22 Mart 2024. google scholar
47. ‘Memorandum of Understanding Between Myanmar Government, UNDP and UNHCR - Progressive Voice Myanmar’ Erişim Tarihi 30 Eylül 2023. google scholar
48. ‘Palestine’ Erişim Tarihi 22 Mart 2024. google scholar
49. Powell A, ‘Quietly, AU Encourages Withdrawal from International Criminal Court’ (Voice of America, 1 February 2017) Erişim Tarihi 14 Ocak 2024. google scholar
50. ‘Remarks by President Trump to the 73rd Session of the United Nations General Assembly | New York, NY - The White House’ (Eylül 2018) Erişim Tarihi 23 Ocak 2024. google scholar
51. ‘Rohingya’, Britannica (2023) Erişim Tarihi 10 Ocak 2024. google scholar
52. ‘Rohingya Emergency’ (UNHCR UK) Erişim Tarihi 10 Ocak 2024. google scholar
53. ‘Russia, China Block Security Council Referral of Syria to International Criminal Court’ UN News (22 May 2014) Erişim Tarihi 10 Ocak 2024. google scholar
54. ‘Situation in Ukraine ICC-01/22’ Erişim Tarihi 22 Mart 2024. google scholar
55. ‘Syria | The Guernica Centre For International Justice’ (Guernica 37 Centre) Erişim Tarihi 10 Ocak 2024. google scholar
56. ‘Syria Emergency’ (UNHCR) Erişim Tarihi 10 Ocak 2024. google scholar
57. ‘The Rohingya: The World’s Largest Stateless Population’ (Medecins Sans Frontieres Australia | Doctors Without Borders) Erişim Tarihi 10 Ocak 2024. google scholar
58. Tisdall S, ‘Arresting Developments for Serbia and the EU’ The Guardian (22 July 2008) www.theguardian.com/commentisfree/2008/jul/22/radovankaradzic.warcrimes1> Erişim Tarihi 10 Ocak 2024. google scholar
59. ‘UN Human Rights Chief Points to “Textbook Example of Ethnic Cleansing” in Myanmar’ (UN News, 11 September 2017) Erişim Tarihi 10 Ocak 2024. google scholar
60. ‘US backs special tribunal on Russia ‘aggression’ against Ukraine’ (France 24, 28 March 2023) Erişim Tarihi: 8 Ekim 2023. google scholar
61. ‘US Threatens to Arrest ICC Judges If They Pursue Americans for Afghan War Crimes’ (France 24, 10 September 2018) Erişim Tarihi 14 Ocak 2024. google scholar