Eğitsel Oyunlarla Zenginleştirilmiş Bağlam Temelli Öğrenme Yaklaşımının Öğrenci Başarısı ve Motivasyonu Üzerindeki Etkisi

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 56 - 77, 25.12.2025

Hülya Balaban , Üzeyir Ergel

Öz

Bu araştırmanın amacı, eğitsel oyunlarla zenginleştirilmiş bağlam temelli öğrenme yaklaşımının kullanıldığı etkinliklerin yedinci sınıf karışımlar konusunda öğrencilerin başarıları ve derse yönelik motivasyonları üzerindeki etkisini belirlemektir. Araştırmada eylem araştırması yöntemi kullanılmıştır. Bunun nedeni, araştırmacılardan birinin aynı zamanda uygulamanın yürütüldüğü sınıfın, fen bilgisi öğretmeni olmasıdır. Veri toplama aracı olarak karışımlar başarı testi, fen öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeği ve açık uçlu sorulardan oluşan öğrencilerin süreçle ilgili görüşlerini yansıtan anket formu kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda hem başarı hem de motivasyon açısından son test lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir. Anket verilerinin analizi sonucunda ise öğrencilerin derslerde sıkılmadıkları, dersleri daha anlaşılır, ilgi çekici ve eğlenceli buldukları ortaya çıkmıştır. Sonuçlar, eğitsel oyunlarla zenginleştirilmiş bağlam temelli öğrenme yaklaşımının öğrencilerin fen bilgisi dersine karşı motivasyonlarını ve başarılarını artırmada katkı sağladığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Bağlam temelli öğrenme yaklaşımı , eğitsel oyunlar , motivasyon , karışımlar

The Effect of Context-Based Learning Approach Enriched with Educational Games on Student Achievement and Motivation

Öz

The aim of this study was to investigate the effects of activities using a context-based learning approach enriched with educational games on seventh-grade students’ achievement and motivation in the topic of mixtures. An action research method was employed because one of the researchers was also the science teacher of the class where the study was conducted. Data collection instruments included a mixtures achievement test, a science learning motivation scale, and an open-ended questionnaire reflecting students’ perspectives on the learning process. Analyses revealed statistically significant differences in favor of the post-test for both achievement and motivation. The analysis of the survey data indicated that students did not feel bored in class and found the lessons more comprehensible, engaging, and enjoyable. The results suggest that the context-based learning approach enriched with educational games contributes positively to students’ motivation and achievement in science education.

Anahtar Kelimeler

Context-based learning approach , educational games , motivation , mixtures

Kaynakça

• Akcanca, N. & Sömen, T. (2018). Öğretmen adaylarının eğitsel oyun tasarlama ve uygulama durumları. Turkish Studies Educational Sciences, 13(27), 49-71.
• Akkan, D. & Ergun, M. (2024). Eğitsel dijital oyun destekli fen bilimleri dersinin öğrenci başarı ve motivasyonuna etkisi. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 9(29), 630-648. DOI: http://dx.doi.org/10.35826/ijetsar.759
• Aktaş, N. (2023). Bağlam temelli REACT öğretim modelinin öğrencilerin fen bilimlerini günlük yaşamla ilişkilendirme düzeylerine ve fen bilimleri dersine yönelik motivasyonlarına etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ordu.
• Alotaibi, M. S. (2024). Game-based learning in early childhood education: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology, 15, 1307881. DOI: 10.3389/fpsyg.2024.1307881
• Atakul, B. S. (2022). Fen eğitiminde eğitsel oyunların 6. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına ve fen bilimleri dersine yönelik motivasyonlarına etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Babayiğit, Ö. & Gültekin, M. (2019). İlk okuma yazma öğretiminde oyunla öğretim yöntemi uygulamaları. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 450-483. DOI: 10.18039/ajesi.577376.
• Balaban, H. & Arslan, Ş. (2024). Okul dışı öğrenme ortamları ile destekli bağlam temelli öğrenme yaklaşımının 9. sınıf öğrencilerinin doğa ve kimya ünitesindeki akademik başarıları üzerindeki etkisi. International Education Congress Tam Metinler Kitabı, s. 794-805, Dicle Üniversitesi, Diyarbakır, Türkiye.
• Banister, F. & Ryan, C. (2001). Developing science concepts through story-telling. School Science Review, 83(302), 75-83.
• Bennett J., Gräsel C., Parchmann I. & Waddington, D. (2005). Context-based and conventional approaches to teaching chemistry: Comparing teachers’ views. International Journal of Science Education, 27(13), 1521- 1547.
• Bennett, J. & Lubben, F. (2006). Context-based chemistry: The Salters approach. International Journal of Science Education, 28(9), 999-1015.
• Bennett, J., Lubben, F., & Hogarth, S. (2007). Bringing science to life: A synthesis of the research evidence on the effects of context-based and STS approaches to science teaching. Science Education, 91(3), 347–370. https://doi.org/10.1002/sce.20186
• Bilir, V., Karaçam, S. & Danişman, Ş. (2021, Kasım). Lise öğrencilerinin kimya dersine yönelik tutumları ve kimya bilgilerini günlük yaşam ile ilişkilendirme dereceleri üzerine “bilimden doğaya, doğadan bilime: Problemlere çözümler” projesinin etkisi. MSKU Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(2), (2021). https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1435707
• Bulte, A. M. W., Westbroek, H. B., de Jong, O. & Pilot, A. (2006). A research approach to designing chemistry education using authentic practices as contexts. International Journal of Science Education, 28(9), 1063- 1086.
• Bülbül, M. Ş. & Matthews, K. (2012). Bağlam temelli eğitimin olası geleceği. X. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi, s.548, Niğde.
• Chen, C. H., Liu, J. H. & Shou, W. C. (2018). How competition in a game-based science learning environment influences students’ learning achievement, flow experience, and learning behavioral patterns. Educational Technology & Society, 21(2), 164-176.
• Choi, H. J. & Johnson, S. D. (2005). The effect of context-based video instruction on learning and motivation in on-line courses. The American Journal of Distance Education, 19(4), 215-227.
• Creswell, J. W. & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). Sage.
• Çalık, M. & Ayas, A. (2005). A cross-age study on the understanding of chemical solutions and their components. International Education Journal, 6(1), 30–41.
• Çelik, O., Geçikli, E. & Dönel Akgül, G. (2019). A scientific learning environment with educational games. Journal of Current Research on Social Sciences, 9 (4), 89-106.
• Çepni, S. (2014). Fen ve Teknoloji Öğretimi, Kuramdan Uygulamaya. Ankara: Pegem Akademi.
• de Putter-Smits, L. G. A., Taconis, R. & Jochems, W. M. G. (2013). Mapping context-based learning environments: the construction of an instrument. Learning Environment Research, 16, 437–462.
• Dede, Y. & Yaman, S. (2008). Fen öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 2(1), 19-37.
• Demircioğlu H., Aşık, T. & Yılmaz, P. (2019). REACT stratejisine dayalı öğretimin etkisi: ‘Su arıtımı ve suyun sertliği’. International Journal of Scientific and Technological Research, 5(2), 104-118. DOI: 10.7176/JSTR/5-2-13
• Demircioğlu, H. & Özdemir, R. (2019). Bağlam temelli öğrenme yaklaşımının öğretmen adaylarının nanoteknoloji konusunu anlamaları üzerindeki etkisi. Journal of Computer and Education Research, 7 (14), 314-336. DOI: 10.18009/jcer.576978
• Demircioğlu, H. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarına yönelik maddenin hâlleri konusuyla ilgili bağlam temelli materyal geliştirilmesi ve etkililiğinin araştırılması. Doktora Tezi, KTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon.
• Demircioğlu, H. (2012). The effects of storylines embedded within the context-based approach on grade 10 student’ conceptions of the change of states. Energy Education Science and Technology Part B: Social and Educational Studies, 4(4), 2429-2438.
• Demircioğlu, H., Aslan, A., Açıkgöz, D., Karababa, Y. & Güven, O. (2019). REACT stratejisinin öğrencilerin akademik başarıları ve motivasyonları üzerindeki etkisi. Journal of International Social Research, 12(64), 547-561. Doi: http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3377
• Demircioğlu, H., Ayas, A., Demircioğlu, G. & Özmen, H. (December, 2015). Effects of storylines embedded within the context-based approach on pre-service primary school teachers’ conceptions of matter and its states. Asia-Pacific Forum on Science Learning andT eaching, 16(2).
• Demircioğlu, H., Bektaş, F. & Demircioğlu, G. (2018). Sıvıların özellikleri konusunun bağlam temelli yaklaşımla öğretiminin öğrenci başarısı üzerindeki etkisi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 33, 13-25.
• Demircioğlu, H., Demircioğlu, G. & Ayas, A. (2006). Hikâyeler ve kimya öğretimi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 110-119.
• Demircioğlu, H., Dinç, M. & Çalık, M. (2013). The effect of storylines embedded within context-based learning approach on grade 6 students’ understanding of ‘physical and chemical change’ concepts. Journal of Baltic Science Education (JBSE), 12(5), 682-691.
• Demircioğlu, H., Vural, S. ve Demircioğlu, G. (Aralık, 2012). “REACT” stratejisine uygun hazırlanan materyalin üstün yetenekli öğrencilerin başarısı üzerinde etkisi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 101-144.
• Demirel, Ö. (2005). Eğitim sözlüğü (3. bs.). Ankara: Pegema Yayıncılık.
• Driver, R. (1994). Making sense of secondary science: Research into children’s ideas. London; New York: Routledge.
• Dumlu Güler, T. (2011). 6. sınıf fen ve teknoloji dersindeki ‘hücre ve organelleri’ konusunun eğitsel oyun yöntemiyle öğretilmesinin öğrencilerin akademik başarısına etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
• Durusoy, M. & Çelik, H. (2022). Eğitsel oyunlarla fen öğretiminde öğrenme ürünlerine yönelik öğrenci görüşleri. Kırıkkale Üniversitesi Eğitim Dergisi (KÜED), 2(2), 1–17 ISSN: 2792-0593
• Eltem, Ö. (2018). Fen bilimlerinde maddenin yapısı ve özellikleri ünitesinin öğretiminde eğitsel oyunların kullanılması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi/Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
• Erdoğan, H, & Uluçınar Sağır, Ş. (2024). Bağlam temelli öğrenme yaklaşımının “Ses Ve Özellikleri” ünitesi öğrenme ürünlerine etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 51-66. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1323790
• García-Carmona, A. (2023). Scientific thinking and critical thinking in science education. Science & Education, 34(3), 227–245.
• Harlen, W. (2015). Working with big ideas of science education. Trieste (Italia): Science Education Programme of IAP.
• İnci, T. & Çubukçu, Z. (2022). Fen başarısında bağlam temelli öğrenme ortamı, ilgi, katılım ve güdülenme etkileşiminin rolü. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(35), 1006-1025.
• Jana, M., Arui, S. K., Dutta, P. & Sar, N. (2016). Teachers’ views on game-based learning (GBL) as a teaching method in elementary level education. GJRA-Global Journal for Research Analysis, 5(1), 169-172. https://www.researchgate.net/publication/290597471
• Kaptan, F. & Korkmaz, H. (2000). İlköğretimde etkili öğretme öğretmen el kitabı ilköğretimde fen bilgisi öğretimi. Ankara: MEB.
• Karslı Baydere, F. & Akın Yanmaz, E. (2021). Bağlam temelli öğrenme yaklaşımının REACT stratejisine göre geliştirilen öğretim materyalleri ile ilgili 7. sınıf öğrencilerinin görüşleri: “Aynalar ve ışığın soğurulması”. Pesa Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 45-62. https://doi.org/10.25272/j.2149-8385.2021.7.1.05.
• Karslı, F. & Yiğit, M. (2017). Effectiveness of the REACT strategy on 12th grade students’ understanding of the alkenes concept. Research in Science & Technological Education, 1-18. DOI: 10.1080/02635143.2017.1295369
• Karslı, F., & M. Yiğit. (2015). Effect of context-based learningapproach on 12th grade students’ conceptua lunderstanding about alkanes. Inonu University Journal of the Faculty of Education,16(1), 43–62. DOİ: 10.17679/iuefd.16124860.
• Kaya, S. & Elgün, A. (2015). Eğitsel oyunlar ile desteklenmiş fen öğretiminin ilkokul öğrencilerinin akademik başarısına etkisi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 33(1), 329- 342.
• Kayabaşı, Y. & Akbaş, C. (2017). Eğitsel oyunlar yöntemiyle öğretimin fen bilimleri dersindeki öğrenci başarısına etkisi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 181-193.
• Kirman Bilgin, A. & Yiğit, N. (2017). Öğrencilerin ‚maddenin tanecikli yapısı‛ konusu ile bağlamları ilişkilendirme durumlarının incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 303-322.
• Klassen, S. (2006). A theoretical framework for contextual Science teaching. Interchange, 37(1- 2), 31-62.https://www.researchgate.net/publication/226626259.
• Korkmaz, S. (2018). Eğitsel oyun geliştirerek desteklenen fen bilimleri öğretiminin öğrenci tutum ve başarısına etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bartın. https://acikerisim.bartin.edu.tr/entities/publication/1c9df748-cd41-4ffd-8453-84df7b47d3f7
• Korkusuz, M. E. (2012). Elektrogame eğitsel oyununun tasarlanıp geliştirilerek basit elektrik devreleri konusunda bilişsel ve duyuşsal değişkenlere etkisinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Balıkesir Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Balıkesir.
• Kuhn, J. & Müller, A. (2014). Context-based science education by newspaper story problems: A study on motivation and learning effects. Perspectives in Science, 2(1–4), 5-21.
• Kutu, H. ve Sözbilir, M. (2011). Yaşam temelli ARCS öğretim modeliyle 9. sınıf kimya dersi “Hayatımızda Kimya” ünitesinin öğretimi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(1), 29-62.
• Mayo, M. J. (2009). Video games: A routetolarge-scale STEM education? Science, 323(5910), 79-82. DOİ: 10.1126/science.1166900.
• MEB, (2018). Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Ankara: MEB Yayınları.
• Önal, Ş. & Çeltek, M. (Mayıs, 2023). Oyun temelli öğrenmenin 5. sınıf öğrencilerinin akademik başarı, tutum ve öz yeterlikleri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 13(2), 786-816. doi:10.24315/tred.1067048.
• Özyürek, A. & Çavuş, Z. S. (2016). İlkokul öğretmenlerinin oyunu öğretim yöntemi olarak kullanma durumlarının incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(5), 2157-2166.
• Pantidos, P., Fragkiadaki, G., Kaliampos, G. &Ravanis, K. (2022). Inscriptions in Science teaching: From realism to abstraction. Frontiers in Education, Article 905272, 1-14. doi: 10.3389/feduc.2022.905272.
• Podschuweit, S. & Bernholt, S. (2018). Composition-effects of context-based learning opportunities on students’ understanding of energy. Research in Science Education, 48(4), 717-752. http://dx.doi.org/10.1007/s11165-016-9585-z
• Ramsden, J. M. (1997). How does a context-basedapproachinfluenceunderstanding of keychemicalideas at 16+?. International Journal of Science Education, 19(6), 697-710.
• Rayner, A. (2005). Reflections on context based Science teaching: A case study of physics students for physiotherapy. Annual UniServe Science Blended Learning Symposium Proceedings, Sydney, Australia, 169-172.
• Reid, N. (2000). The presentation of chemistry logically driven or applications-led?.Chemistry Education: Research and Practice in Europe, 1(3), 381-392.
• Rosas, R., Nussbaum, M., Cumsille, P., Marianov, V., Correa, M., Flores, P., Grau, V., Lagos, F., López, X., López, V., Rodriguez, P. &Salinas, M. (2003). Beyond nintendo: Design and assessment of educational video games for first and second grade students. Computers & Education, 40(1), 71-94. DOI:10.1016/S0360-1315(02)00099-4
• Rovai, A. P. & Jordan, H. (2004). Blended learning and sense of community: A comparative analysis with traditional and fully online graduate courses. The International Review of Research in Open and Distributed Learning, 5(2), 1-13. ISSN: 1492-3831.
• Saracaloğlu, A. S. & Aldan Karademir, Ç. (2009, 21-23 Mayıs). Eğitsel oyun temelli fen ve teknoloji öğretiminin öğrenci başarısına etkisi. VIII. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu Bildiri Kitabı, s.1098-1107, Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
• Siemens, J. C., Smith, S., Fisher, D., Thyroff, A. & Killian, G. (2015). Level up! the role of progress feedback type for encouraging intrinsic motivation and positive brand attitudes in public versus private gaming contexts. Journal of Interactive Marketing, 32, 1-12.
• Şentürk, C. (2020). Oyun temelli fen öğrenme yaşantılarının akademik başarıya kalıcılığa, tutuma ve öğrenme sürecine etkileri. Milli Eğitim Dergisi, 49(227), 159-194. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1235126
• Tan, B. S., & Chong, K. S. (2023). Unlocking the potential of game-based learning for soft skills development: A comprehensive review. Journal of ICT in Education, 10(2), 29-54. https://doi.org/10.37134/jictie.vol10.2.3.2023
• Tokgöz, E. Ö. (2017). Oyun temelli öğrenmenin beşinci sınıf öğrencilerinin fen akademik başarıları, fene karşı tutumları ve bilgi kalıcılığı üzerine etkisinin araştırılması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Ulusoy, M. F. (2013). Bağlam temelli öğrenme ile desteklenen bütünleştirici öğrenme modelinin öğrencilerin kimya öğretimine yönelik tutum, motivasyon ve başarılarına etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Virvou, M., Katsionis, G. & Manos, K. (2005). Combining software games with education: Evaluation of its educational effectiveness. Educational Technology & Society, 8(2), 54-65.
• Watters, J. J. (August, 2004). Engaging with chemistry through contexts. Paper presented to the Royal Australian Chemical Institute, Tertiary-Secondary Interface Conference, Brisbane, http://eprints.qut.edu.au/archive/00006582/01/6582.pdf.
• Yang, T. C. (2012). Building virtualcities, inspiring intelligent citizens: Digital games for developing students’ problem solving and learning motivation. Computers & Education, 59(2), 365-377. doi:10.1016/j.compedu.2012.01.012.
• Yazıcıoğlu, S. & Çavuş Güngören, S. (2019). Oyun temelli etkinliklerin ortaokul öğrencilerinin fen öğrenmesine olan etkisini başarı, motivasyon, tutum ve cinsiyet değişkenlerine göre incelenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 13(1), 389-413.
• Yenice, N., Alpak Tunç, G. &. Yavaşoğlu, N. (2019). Eğitsel oyun uygulamasının 5. sınıf öğrencilerinin fen öğrenmeye yönelik motivasyonları üzerindeki etkisinin incelenmesi, e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(1), 87-100. doi: 10.19160/ijer.369935
• Yıldırım, G. & Gültekin, M. (2017). İlkokul 4. sınıf fen ve teknoloji dersinde bağlam temelli öğrenme uygulamaları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 18(Özel Sayı), 81-101. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1481380
• Yıldırım, G. (2015). İlkokul 4. sınıf fen ve teknoloji dersinde bağlam temelli öğrenme uygulamaları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
• Yıldırım, M. (2018). Bağlam temelli öyküleştirme yöntemi ile yapılan öğretimin fen bilimleri dersinde başarı, yaratıcılık ve tutumlara etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu.
• Yıldız, E. Ağgül, Ö., Çalıklar, Ş. & Şimşek, Ü. (2020) Eğitsel oyun ve işbirlikli öğrenmenin 6. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarına, sosyal becerilerine ve öğrenme motivasyonlarına etkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(6), 1703–1716. http://dx.doi.org/10.18506/anemon.671575
• Yıldız, E., Şimşek, Ü. & Aras, H. (2017). Eğitsel oyun yönteminin öğrencilerin sosyal becerileri, okula ilişkin tutumları ve fen öğrenimi kaygıları üzerine etkisi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 11(1), 381-400. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/368135
• Yılmaz, A., Tekkaya, C. & Sungur, S. (2006). Fen öğretiminde öğrencilerin kavramsal anlamaları ve öğrenme güçlükleri. Eğitim ve Bilim, 31(142), 45–52.