TÜRKİYE'DE KADIN YATIRIMCILARIN BÖLGESEL VE YAŞ BAZLI EVRİMİ: MKK VERİLERİ ÜZERİNE BETİMSEL BİR ANALİZ
Öz
Bu çalışma, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından sağlanan 2015-2024 dönemi verileri kullanılarak, Türkiye sermaye piyasalarındaki kadın yatırımcı profilinin bölgesel ve demografik dönüşümünü Finansal Cinsiyet Açığı (FCA) Endeksi aracılığıyla analiz etmektedir. 81 il ve farklı yaş gruplarını kapsayan betimsel analizler ve ısı haritaları kullanılmıştır. Bulgular, kadın yatırımcı sayısının 2020 sonrası pandemi ve halka arzların etkisiyle 268 binden 2,6 milyona ulaşarak tarihsel bir kırılma yaşadığını göstermektedir. Ancak kişi başı portföy büyüklüğündeki düşüş, piyasada bir mikro yatırımcı illüzyonu yaratmıştır. Demografik olarak, 0-29 yaş grubu yatırımcı tabanının %30’unu oluştursa da servetin sadece %5-7’sini kontrol etmektedir. FCA endeksi gençlerde %43 iken, yaş ilerledikçe derinleşerek orta yaş grubunda %60’a çıkmaktadır. Bölgesel yayılımda, kadın yatırımcı sayısını oransal olarak en çok artıran iller Doğu ve Güneydoğu Anadolu (Şırnak, Muş, Hakkâri) iken; metropollerde cinsiyetler arası servet uçurumu %60-%70 bandındadır. FCA endeksine göre Türkiye ortalaması %60, en düşük eşitsizlik Bursa'da (%30), en yüksek ise Batman'dadır (%80). Sonuç olarak, sermaye piyasalarına katılım kadınlar nezdinde tabana yayılsa da erkekler lehine var olan yapısal servet eşitsizliği giderek derinleşmiştir.
Anahtar Kelimeler
Finansal Cinsiyet Açığı, Finansal İktisat, Sermaye Piyasaları
Kaynakça
- Aksoy, E. E. (2018). Türkiye’deki bireysel yatırımcıların yatırım riski tercihlerini etkileyen bireysel faktörlerin analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(3), 874-891.
- Almenberg, J., & Dreber, A. (2012). Gender, stock market participation and financial literacy. SSE/EFI Working Paper Series in Economics and Finance, No (737), 1-17.
- Almenberg, J., & Dreber, A. (2015). Gender, stock market participation and financial literacy. Economics Letters, 137, 140–142. http://dx.doi.org/10.1016/j.econlet.2015.10.009
- Arora, P., & Khurana, R. (2011). Gender differences in investment behavior. International Journal of Management, IT and Engineering, 1(2), 1–12.
- Banwari, R. (2023). Investigating psychological influences and gender disparities in investment decision-making: A behavioural finance approach. International Research Journal of Management Science & Technology, 14(4), 129–136.
- Barber, B. M., & Odean, T. (2001). Boys will be boys: Gender, overconfidence, and common stock investment. Quarterly Journal of Economics, 116(1), 261–292. https://doi.org/10.1162/003355301556400
- Bayyurt, N., Karışık, V., & Coşkun, A. (2013). Gender differences in ınvestment preferences. European Journal of Economic & Political Studies, 6(1), 71-83.
- Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
- Davoli, M., & Rodríguez-Planas, N. (2024). Culture, preferences, and the gender gap in financial literacy. Journal of Financial Literacy and Wellbeing, 2, 209–234. https://doi.org/10.1017/flw.2025.10001
- Díaz-Caro, C., Martinez, F-J. F., Crespo-Cebada, E., & Sanguino, A.-S. M. (2025). A quantitative analysis of sustainable finance preferences: Choice patterns, personality traits and gender in SDG 7 investments. Risks, 13(226), 1–31. https://doi.org/10.3390/risks13110226