ŞEYH EBU’L-HASAN-I HARAKĀNÎ’YE GÖRE CİVÂNMERTLERİN TÖRESİ VE CİVÂNMERTLİĞİN USÛLÜ

Öz

Tasavvuf târihinde zuhûr eden mekteplerin her birinin kendini diğerlerin-den ayıran bir veyâ birkaç fârik vasfı vardır. “Civanmertlik” veyâ meşhur adıyla “Fütüvvet” de Horasan tasavvufunu diğer tasavvuf mekteplerinden ayıran vasıf-lardan biridir. Hayâtı hakkında pek fazla kaynak bulunmayan Ebu’l-Hasan-ı Harakānî’nin kendi sohbetlerinden talebeleri tarafından derlendiği bilinen Nûru’l-Ulûm isimli esere ve Harakānî’nin hayâtı hakkında en geniş mâlûmâta yer veren terâcim-i ahvâl kaynaklarından Ferîdüddîn-i Attâr’ın meşhûr eseri Tezkiretü’l-Evliyâ’ya istinâd eden bu makāle, Horasan sûfîlerinin meşhurlarından biri olan Ebu’l-Hasan-ı Harakānî’nin civanmertlik anlayışına, onun hayâtından bir takım örneklerle ışık tutmaya çalışmaktadır. Harakānî’nin civanmertlik anlayışının umûmî çerçevesi çizildiği giriş paragraflarını tâkīben Harakānî’ye göre civanmertlerin husûsiyetleri dört başlık altında incelenmeye çalışılacaktır. Bunlar: “Sehâvet”, “Halka İyilik Yapmak Ve Halkla İyi Geçinmek”, “Şefkat ve Îsâr” ve “Allah Aşkı”

Anahtar Kelimeler

• Ebu’l-Hasan-ı Harakānî, Fütüvvet, Civanmertlik

السخاوة و الفتوة عند الشيخ ابو الحسن الخرقانى

Öz

:  كل مدرسة والتي ظهرت في تاريخ الصوفية لديها قناعاتها واحد أو أكثر خصائصه التي تميزه عن الآخرين . جوان مردي، وتسمى أيضا الفتوة، هي واحدة من ملامح مدرسة خراسان . وتعتبر هذه الخاصية من هذه المدرسة السمة المميزة لل مدرسة خراسان من المدارس الأخرى . يهدف هذا المقال إلى تسليط الضوء على مفهوم جوان مردي في فكر أبو الحسن الخرقانى ، واحدة من الصوفيين شهرة في خراسان ، من خلال دراسة بعض الحكايات من حياته. أما بالنسبة للمصادر ، ويستند هذه الدراسة على نور العلوم ، مجموعة جمعتها تلاميذ الخرقانى من حواراته ، و أيضا على عمل فريد الدين العطار معروف جيدا تذكرة الأولياء، العمل الذي يعطي أكبر قدر ممكن من المساحة لخرقانى بين الكتب كتب المناقب . إدخال يرسم الإطار العام لفهم مفهوم الخرقانى من جوان مردي ، ثم عائدات المؤلف لتحليل خصائص هذه الاشخاس في فكر الخرقانى تحت أربعة عناوين : " الكرم " ، "ممارسة صالح والحصول على الناس " ، "الرحمة و الإيثار " و" الحب الإلهي " .

Anahtar Kelimeler

• الخرقانى,الفتوة,جوان مردي

Futuwwa, Jevanmardî According to Abul-Hassan Kharaqānî

Öz

Every school which appeared in the history of Sufism has its own one or more characteristics that distinguish it from the other“Jevanmardî”, also called “Futuwwa”, is one of the features of the School of Khorasan. This charac-teristic of this school is considered distinguishing feature of the School of Khorasan from other schoolThis article aims to shed light on the concept of jevanmardî in the thought of Abul-Hassan Kharaqānî, one of the famous sufis of Khorasan, by examining certain anecdotes from his life. As for sources, the present study is based on Nur al-Ulum, a collection compiled by disciples of Kharaqānî from his conversations, and also on Farîduddîn Attâr’s well-known work Tazkiratu’l-Ewliyâ, the work that gives maximum amount of space to Kharaqānî among the hagiographic bookThe introduction draws a general framework for understanding Kharaqānî’s concept of jevanmardî, then the author proceeds to an analysis of the characteristics of jevanmards in the thought of Kharaqānî under four headlines: “Generosity”, “Doing Favour and Get On With People”, “Compassion and Altruism” and “Divine Love”.

Anahtar Kelimeler

• Abul-Hassan Kharaqānî, Futuwwa, Jevanmardî

Kaynakça

1. Hâce Abdullah-ı Ensârî, Tabakātü’s-Sûfiyye, tsh. Abdülhay Habîbî Kandahârî, ihtimâm: Hüseyin Âhî, İntişârât-ı Furûgī, 1362. Hâfız, Dîvân, ihtimâm: Muhammed Kazvînî ve Dr. Kāsım Ganî, Kitâb-furûşî-yi Zuvvâr, 5. Baskı, 1367. Mevlânâ Celâleddîn Muhammed meşhûr be Mevlevî, Külliyât-i Şems yâ Dîvân-ı Kebîr, tsh. Bedîuzzamân Firûzanfer, İntişârât-ı Emîr-i Kebîr, 3. Baskı, 1363. ---------, Mesnevî-yi Maʽnevî, tsh. Nicholson, ihtimâm: Nasrullah Porcevâdî, İntişârât-ı Emîr-i Kebîr, 1363. Müctebâ Minovî, Ahvâl ve Akvâl-i Şeyh Ebu’l-Hasan-ı Harakānî (Ak-vâl-i Ehl-i Tasavvuf Derbâre-i O) Be Zamîme-i Müntehab-ı Nûru’l-Ulûm, Kitâbhâne-i Tahûrî, 4. Baskı, 1368 (Nûru’l-ulûm da bu eserden kaynak gösterilmiştir.) Nûreddîn Abdurrahman-ı Câmî, Nefehâtü’l-Üns min Hadârâti’l-Kuds, tsh. Dr. Muhammed Âbidî, İntişârât-ı Ittılâât, 1370. Saʽdî, Güllistân, tsh. Gulâm Hüseyin Yûsufî, İntişârât-ı Hârezmî, 1368. Şemsüddîn Muhammed-i Tebrîzî, Makālât-ı Şems-i Tebrîzî, tsh. Mu-hammed Ali Muvahhid, İntişârât-ı Hârezmî, 1369.