Türkiye kaynaklı edebiyat siteleri üzerine bir değerlendirme

Öz

Bu çalışmada Türkiye kaynaklı edebiyat sitelerinin değişik parametreler çerçevesinde değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın bütüncesi, Google arama motoru üzerinden edebiyat, edebiyat siteleri, Türkçe edebiyat siteleri ve benzeri farklı anahtar kelimeler aracılığıyla yapılan taramalar neticesinde bu bağlamda tasarlanmış ve ücretsiz ulaşılabilinen 14 etkileşimli edebiyat sitesinin derlenmesi yoluyla oluşturulmuş ve ardından söz edilen bütün siteler sırasıyla genel görünümleri, ağırlıklı yazın ve içerik türleri, site kurucuları, doküman türleri, site içi etkileşimleri, yardımcı araçlar ve ticari etkileşimleri bakımından olmak üzere 7 (yedi) farklı başlık altında incelenerek değerlendirilmeye çalışılmıştır. İnceleme neticesinde sitelerin; öncelikle görünüm olarak genellikle çağdaş bir arayüze sahip oldukları ve ağırlıklı yazın türü olarak da şiir ve öykülere yer verdikleri tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, sitelerin genellikle şahıs veya ekipler tarafından ya da anonim olarak kurulabildiği görülmekte, doküman türü olarak da tamamında metinlerin yer aldığı dikkat çekmektedir. Edebiyat sitelerinde yer alan yardımcı araçlar incelendiğinde ise “arama motoru” ve “üç adımda bulma” seçeneklerinin ise kullanıcılara hızlı erişim sağlaması bakımından sitelerin tamamında varlığı tespit edilmiştir. Son olarak, yine sitelerin tümünde günümüzde sıkça kullanılan sosyal medya etkileşimi ve sitelerin çoğunda ise ticari etkileşim özelliklerinin bulunduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Edebiyat siteleri
• dijital edebiyat
• hipermetin
• doküman analizi

An evaluation about literary websites in Turkey

Abstract

In this study, it was aimed to evaluate Turkish literary websites within the frame of different variants (parameters). The corpus of the study was created using 14 different free interactive online websites which can be found on Google by using keywords such as “literature,” “literary websites,” “Turkish literary websites,” and similar keywords. Afterward, the websites were analyzed under 7 different headings in terms of their “overall interface,” “predominantly used literature and content,” “creators/founders,” “type of documents,” “the style of interaction with the reader,” “the tools they offer to their users” and “commercial interactions” (whether they have ads or not). As a result of this examination, it was seen that the websites, overall, have a modern interface, predominantly use poems and stories, almost all equally were created by individuals, teams or anonymous enterprises. Regarding the type of documents they use, they were mostly texts, and in terms of the tools they offer for their user experience, they were limited to search engines and buttons called “Find in three steps” for reaching specific headlines/topics. Lastly, almost half of them were using ads for commercial purposes.

Keywords

• Edebiyat siteleri
• dijital edebiyat
• hipermetin
• doküman analizi

Kaynakça

1. Apaydın, M. (2001). Biyografik romanlar ve Türk Edebiyatında biyografik romanın gelişimi üzerine bazı gözlemler. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(7), 165-176. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/50082
2. Assadi, H., & Beaudouin, V. (2002). Comment utilise-t-on les moteurs de recheche sur Internet? Réseaux, (116), 171-198. https://www.cairn.info/revue--2002-6-page-171.htm
3. Asutay, H. (2009). Elektronik yazın yeni teknolojilerle birlikte yazın dünyasında ortaya çıkan yeni yazınsal tür ve biçimler. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 63-86. https://dergipark.org.tr/tr/pub/trakyasobed/issue/30226/326373
4. Asutay, H., & Çınar, S. (2012). Yazınbilim bağlamında izEdebiyat sitesinin incelenmesi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, (3), 149-160. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yalovasosbil/issue/21787/615583
5. Avcı, N., & Topçu, D. (2021). Sosyal medya, dil ve edebiyat. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 5-26. https://doi.org/10.20493/birtop.860619
6. Aydoğan, F., & Kırık, A. M. (2012). Alternatif medya olarak yeni medya. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (18), 58-69. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/788651
7. Batur, E. (2001, 4 Kasım). İnternet ve edebiyat. Cumhuriyet. http://www.enisbatur.org/arsiv/okumalambasi/docs/2001/041101.html/
8. Beaudouin, V. (2012). Trajectoires et réseau des écrivains sur le web: Construction de la notoriété et du marché. Réseaux, (175), 107-144. https://doi.org/10.3917/res.175.0107

9. Bélisle, C. (2011a). Les nouveaux environnements de lecture. In C. Bélisle (Ed.), Lire dans un monde numérique (pp. 179- 194). Villeurbanne, France : Presse l’Enssib.
10. Bélisle, C. (Ed.) (2011b). Lire dans un monde numérique. Villeurbanne, France : Presse l’Enssib.
11. Boisvert, A.-M. (2009, 25 août). Littérature électronique et hypertexte. La Revue des Ressources. https://www.larevuedesressources.org/litterature-electronique-et-hypertexte,028.html
12. Bootz, P. (2011). La littérature numérique en quelques repères. In C. Bélisle (Ed.), Lire dans un monde numérique (pp. 205- 241). Villeurbanne, France: Presse l’Enssib.
13. Bouchardon, S. (2011). Digital literature and the Digital. Journal of Writing in Creative Practice, 4(1), 65-78. https://doi.org/10.1386/jwcp.4.1.65_1
14. Bouchardon, S. (2019). Littérature numérique: dix marches à franchir? Komodo21 -Usages, formes et enjeux de la poésie numérique, (12), 1-27. http://komodo21.fr/litterature-numerique-dix-marches-a-franchir
15. Brunel, M., & Bouchardon, S. (2020). Enseignement de la littérature numérique dans le secondaire français : une étude exploratoire. Revue de recherches en littératie médiatique multimodale [En ligne], (11), 1-30. https://doi.org/10.7202/1071476ar
16. Carreño, O. (1993). Le texte, l'image et le son en interactivité dans les hypermedias. Communication & Langages, (95), 96-105. https://www.persee.fr/doc/colan_0336-1500_1993_num_95_1_2424
17. Clément, J. (2001). La littérature au risque du numérique. Document numérique, 5 (1-2), 113-134. https://doi.org/10.3166/dn.5.1-2.113-134
18. Cormode, G., & Krishnamurthy, B. (2008). Key differences between Web 1.0 and Web 2.0. First Monday, 13(6) [Online]. https://doi.org/10.5210/fm.v13i6.2125
19. Çakmak, E., & Altun, A. (2008). İlköğretim öğrencilerinin hipermetinsel okuma süreçlerinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (34), 63-74. http://www.efdergi.hacettepe.edu.tr/yonetim/icerik/makaleler/515- published.pdf
20. Çam, Z. (2008, Nisan). “Edebiyata kurumsal bakış”. DüşLE Edebiyat ve Kültür Dergisi. http://www.dusle.com/icerik/index.php?p=79&kt=6&es=51
21. Çavaş, R. (2010). E-kitap ortalama okuru hızlı okur yapar mı? Notos, (4), 19.
22. Çelik, T. (2014). İnternet sitelerinin içerik ve kullanılabilirlik kalitelerinin değerlendirilmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 137-154. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/147610
23. Çevik, İ. F. (2019). Üniversite resmi İnternet sitelerinin görsel açıdan mukayeseli incelemesi. Atlas International Refereed Journal on Social Sciences, 5(22), 700-712. http://dx.doi.org/10.31568/atlas.351
24. Dede, M. B. (2002, 13 Ağustos). “İnternette kâğıt yayıncılığı ve interaktivite”. Dergibi. https://dergibi.com/internette-kagit- yayinciligi-ve-interaktivite/
25. Dede, M. B. (2004). Edebiyatın İnternet’teki izdüşümü. Hece, (96), 55-59.
26. Di Rosario, G., Grimaldi, K., & Meza, N. (2019). The origins of electronic literature: An overview. Texto Digital, 15(1), 4-27. https://doi.org/10.5007/1807-9288.2019v15n1p4
27. Dikener, O. (2011). İnternet reklamcılığında Web sitesi tasarımının önemi. Erciyes İletişim Dergisi Akademia, 2(1), 152-166. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/66311
28. Dilmen, N. E. (2007). Yeni medya kavramı çerçevesinde internet günlükleri-bloglar ve gazeteciliğe yansımaları. Marmara İletişim Dergisi, 12(12), 113-122. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2936
29. Doğan, R. S. (2016). Edebiyat siteleri çerçevesinde sosyal medya edebiyatı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı.
30. Engin, S. (2004). Edebiyat nokta kom. Hece, (96), 66-69.
31. Ergün, M., & Ergün, E. (2008). Web sitelerinin çeşitli özellikleri ve eğitim kurumları Web sitelerine yansımaları. Kuramsal Eğitimbilim, 1(1), 2-19. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/304104
32. Erol, A. (2009). Dünyada ve Türkiye’de elektronik yayıncılık. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı.
33. Erol, M. (2004). Sanaldan "banala" edebiyat. Hece, (96), 74-78.
34. Ertzscheid, O. (2002, 31 Octobre). “L’hypertexte : haut lieu de l’intertexte”. La Revue des Ressources. http://www.larevuedesressources.org/spip.php?article27
35. Eskelinen, M., & Di Rosario, G. (2011). Electronic Literature publishing and distribution in Europe. Jyväskylä, Finland: University of Jyväskylä Press.
36. Falay, E. (2005, Nisan). “İnternet ve İnternet edebiyatı: Sanalı gerçeğinden başka mı?”. DüşLE Edebiyat ve Kültür Dergisi. http://www.dusle.com/icerik/index.php?p=43&kt=6&es=45
37. Fang, X., & Holsapple, C. W. (2007). An empirical study of web site navigation structures' impacts on web site usability. Decision Support Systems, 43(2), 476-491. https://doi.org/10.1016/j.dss.2006.11.004
38. Fenniche, R. (2011). Hyperlecture et culture du lien. In C. Bélisle (Ed.), Lire dans un monde numérique (pp. 163- 171). Villeurbanne, France : Presse l’Enssib.
39. Güneş, F. (2016). Kâğıttan ekrana okuma alanındaki gelişmeler. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 1-18. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i1.5000155474
40. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (5. baskı). Seçkin Yayıncılık.
41. Harmancı, M. (2004). E-edebiat: Eee edebiyat. Hece, (96), 60-62.
42. Hassani, F. G., & Mouina, R. (2021). Les nouveaux rôles des communautés d’auteurs et de lecteurs sur Internet. Sēmēion Med, (6), 1-16. https://revues.imist.ma/index.php/SEMEION_MED/article/view/28560/14891
43. Hayles, N. K. (2007, January 2). “Electronic literature: What is it?”. The Electronic Literature Organization. https://eliterature.org/pad/elp.html#sec1
44. Henry, C. (2018). L’archivage de la littérature numérique en ligne. (Mémoire de fin d'études). Lyon, France: Université de Lyon, Domaine-Sciences humaines et sociales, Mention- Sciences de l’information et des bibliothèques (Archives numériques).
45. Hepkon, H. (2010). Basılı kitap sektörü adına e-kitaba karsı çıkmanın anlamı bulunmuyor. Notos, (4), 22.
46. Kalan, Ö. (2016). Yeni medyada reklam ve etik sorunlar. Atatürk İletişim Dergisi, (10), 71-89. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/397951
47. Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (35. baskı). Nobel Yayınları.
48. Karataş, S., Üstündağ, M. T., Çakır H., & Şahin, S. (2017). Mobil günlüklerin (moblog) öğretmen eğitiminde kullanımına yönelik öğretmen adaylarının görüşleri. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(2), 13-33. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gebd/issue/35208/390670
49. Kartal, E. (2005). Çoklu-ortamlı yazılımların Fransızcanın yabancı dil olarak öğretimindeki yeri ve işlevleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 231-244. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uefad/issue/16682/173346
50. Kartal, E., & Parlak, E. (2016). Re-médiation du texte: de la narration classique vers une fiction hypermédiatisée. In T. M. Migliore (Ed.), Rimediazioni: Immagini interattive (Tomo 2) (pp. 175-192). Rome, Italie: Aracne Editrice.
51. Lacelle, N., & Lieutier, P. (2014). Littérature numérique : typologie, caractéristiques et écriture collaborative. Québec français, (173), 56-57. https://www.erudit.org/en/journals/qf/1900-v1-n1-qf01579/72941ac.pdf
52. Landow, G. P. (1991). Hypertext: The convergence of contemporary critical theory and technology. Baltimore, Maryland, USA: The Johns Hopkins University Press.
53. Lebert, M. (2002, 7 Mai). “Littérature et internet des origines (1971) à nos jours: quelques expériences”. La Bibliothèque Electronique de Lisieux. https://www.bmlisieux.com/colloque/lebertco.htm#anchor.a
54. Lekesiz, Ö. (2004). Net'te bulanık edebiyat. Hece, (96), 48-49.
55. Marakoğlu, O. (2010). E-kitaplar: Kâğıt kokusunun ötesinde. Notos, (4), 27-29.
56. Marganti, L. (2008, 3 Novembre). De nouveaux espaces pour la littérature? La Revue des Ressources. https://www.larevuedesressources.org/de-nouveaux-espaces-pour-la-litterature,1023.html
57. Mengi, N. (2005). Bir edebi tür olarak deneme ve Türk Edebiyatı’ndaki yeri. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14 (2), 353-368. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cusosbil/issue/4372/59840
58. Metawe, D. (2022). La littérature numérique : spécificité et poéticité en ‎ligne. Egyptian Journals, 11(2), 1007-1032. https://doi.org/10.21608/jbsu.2022.215268
59. Odacı, S. (2001). Türk Edebiyatı’nda sohbet türü üzerine bazı görüşler. Türkolog, (2), 92-96. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/987201
60. Öz, C. (2010). E-kitap yayıncıları değiştirecek ve piyasaya hâkim olacak. Notos, (4), 20.
61. Özdemir, İ. (2010). E-kitap okuma cihazı ucuzlarsa e-kitap alıcısı artar. Notos, (4), 21.
62. Özdenören, R. (2004). Sanal ortamda edebiyat. Hece, (96), 44-45.
63. Pawlicka, U. (2014). Towards a history of electronic literature. CLCWeb: Comparative Literature and Culture, 16(5), 1-9. https://doi.org/10.7771/1481-4374.2619
64. Rettberg, J. W. (2012). Electronic literature seen from a distance: The beginnings of a field. Dichtung-Digital, (41), 1-13. https://hdl.handle.net/1956/6272
65. Rosado, E. (2011). Qu’est-ce que lire ? C. Bélisle (Ed.), Lire dans un monde numérique (pp. 68-102). Villeurbanne, France: Presse l’Enssib.
66. Rowberry, S. (2018). Continuous, not discrete: The mutual influence of digital and physical literature. Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies, 26(2), 319-332. https://doi.org/10.1177/13548565187550
67. Saemmer, A. (2011). Lectures immersives du texte numérique-un paradoxe ? In C. Bélisle (Ed.), Lire dans un monde numérique (pp. 255-270). Villeurbanne, France : Presse l’Enssib.
68. Sezer, M. B. (2007). “Sanal alem edebiyatı, şiiri ve insan manzaraları”. Cemaat. http://www.cemaat.com/kirlenen-siir- algisi-ve-sairin-ozgurlugu#comment-14477
69. Sönmez, S. (2007, 11 Şubat). “İnternet ve edebiyat”. Güneş Tam İçimde. https://www.gunesintamicinde.com/internet-ve- edebiyat/
70. Strehovec, J. (2014). E-Literature, new media art, and e-literary criticism. CLCWeb: Comparative Literature and Culture, 16(5), 1-11. https://doi.org/10.7771/1481-4374.2486
71. Su, H. (2004). İnternet ortamında edebiyat. Hece, (96), 46-47.
72. Şengül, S. (2019). Dijitalleşen edebiyat ve eleştirihaber.com örneği. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (63), 289-303. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniefd/issue/50981/631213
73. Taşdelen, V. (2014). Sosyal medya ve edebiyat: Sorunlar, eleştiriler, öneriler. Hece, (213), 83-94.
74. Tosun, N. (2004). Sanal dergi/reel dergi. Hece, (96), 50-52.
75. Tozoğlu, E. (2016). Sosyal medyanın fotoğraf sanatı üzerine etkisi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Fotoğraf ve Video Anasanat Dalı.
76. Turanalp, F. (2004). Endişeye son, kaygıya merhaba. Hece, (96), 63-65.
77. Turgut, Y. E., & Kurşun, E. (2019). Türkiye’deki çocukların erişim, kullanım ve etkinlikler bağlamında mobil İnternet deneyimleri. Eğitim Teknolojisi, Kuram ve Uygulama, 9(2), 349-371. https://doi.org/10.17943/etku.512137
78. Ünal, H. (2004). Severim teknolojiyi; barutu ve tüfeği, tahta atı, matbaayı. Hece, (96), 70-73.
79. Vandendorpe, C. (2011). Quelques questions clés que pose la lecture sur écran. C. Bélisle (Ed.), Lire dans un monde numérique (pp. 49-62). Villeurbanne, France : Presse l’Enssib.
80. Yalçın Çelik, S. D. (2016). Yazının sözden üstmetin’e (Hipermetin’e) yönelen evrimi. Hece, (234-235–236), 458–471.
81. Yalçın, P., & Atmaca, E. (2020). Çeviri stratejileri ve işlemleri açısından Maupassant’ın La Parure öyküsünün Türkçeye çevirilerinin incelenmesi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 8(3). 187-199. https://doi.org/10.29228/ijlet.45595
82. Yalsızuçanlar, S. (2004). Sanal edebiyat. Hece, (96), 53-54.
83. Yıldırım, A. (2014). İnternetin görülen yüzü. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(1), 51-59. https://doi.org/10.18493/kmusekad.38449
84. Yiğit, N., Altun, T., Alev, N., Dertlioğlu, K., & Bülbül, M. Ş. (2007). Öğretim amaçlı web sitelerinin değerlendirilmesine yönelik bir ölçek tasarımı. İlköğretim Kongresi: İlköğretimde Eğitim ve Öğretim (ss. 1-13) İçinde. https://toad.halileksi.net/wp- content/uploads/2022/07/ogretim-amacli-web-sitelerini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf