Araştırma Makalesi

Kâdirî Şeyhi Mûr ‘Alî Baba’nın tasavvufi bir manzumesi

Sayı: 33 26 Nisan 2023
  • Aysun Çelik *
PDF İndir

Kâdirî Şeyhi Mûr ‘Alî Baba’nın tasavvufi bir manzumesi

Öz

İslamiyet’te şaire bakış meselesi, Şu‘arâ Sûresi’nin 224 ile 227. ayetleri arasındaki ifadelere ve Hz. Peygamber’in bu konu hakkındaki düşüncelerine bağlı olarak çokça tartışılmıştır. Bununla birlikte Türk-İslam medeniyeti dairesinde yetişen âlimler, arifler, mutasavvıflar ve mütefekkirler; edebiyatı etkili bir tebliğ ve telkin aracı olarak kullanmışlardır. 19. yüzyıl mutasavvıflarından “Mûr ‘Alî Baba” olarak tanınan Kâdirî şeyhi Şeyh Mehmed ‘Alî Nûr Bey de hayatı boyunca sürdürdüğü irşat faaliyetlerinde edebiyatın gücünden faydalanmış; Tenbîhü's-Sâlikîn adlı tasavvufi mensur eseri başta olmak üzere, bu yolda birçok manzume kaleme almıştır. Bu çalışmada; pek çok eserinin bulunduğu kaynaklarda kaydedilen fakat bugüne kadar Tenbîhü's-Sâlikîn adlı kitabı ve bazı manzumelerinden başka eseri ele geçmeyen Mûr ‘Alî Baba’nın 6 mektubunun birer suretinin yer aldığı mecmuaya kaydedilen tasavvufi bir manzumesi incelenmiş ve manzumenin metni verilmiştir. Mektupların ve manzumenin Mûr ‘Alî Baba’nın bir müridi tarafından istinsah edildiği anlaşılmaktadır. Adı geçen manzume, Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu 06 Mil Yz A 392/5’de kayıtlı mecmuanın 181b-182b sayfalarında bulunmaktadır. 28 beyitten oluşan manzume, mesnevi nazım şekliyle kaleme alınmıştır. Manzumenin ana konusu, bir mürşid-i kâmile bağlanmanın gereği, velilerin, erenlerin değeri etrafında şekillenmiştir. Bu çalışma ile hakkında menkıbevi birçok anlatının bulunan, Kâdirîlik tarikatında hürmet edilen, halk tarafından sevilen Mûr ‘Alî Baba’nın yeni bir tasavvufi manzumesi ortaya çıkarılmış, mektuplarının varlığı ilim âleminin dikkatine sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdulkadir Gulâmî (1291). Dîvân-ı Gulâmî. İstanbul: Matbaâ-i Âmire.
  2. Arslan, M. (2021). ‘Alî, Kerküklü Şeyh Mehmed ‘Alî Nûr, Mûr ‘Alî. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/ali-kerkuklu-seyh-mehmed-ali-nur Erişim Tarihi: 10 Eylül 2022.
  3. Aşkun, V. C. (1948). Sivas Şairleri. Sivas: Kâmil Matbaası.
  4. Ateş, S. (2004). İslam Tasavvufu. İstanbul: Yeni Ufuklar.
  5. Kıbrıs, M. (2015). Mûr ‘Alî Baba ve Tenbîhü’s-Sâlikîn İsimli Eseri (Metin ve İnceleme) [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
  6. Milli Kütüphane Yazma Eserler Koleksiyonu, Nu. 06 Mil Yz A 392/5, vr. 182b-183a.
  7. Öngören, R. (2010). Şeyh. İslam Ansiklopedisi (Cilt 39, s. 50-52). içinde TDV.
  8. Öngören, R. (2011). Tasavvuf. İslam Ansiklopedisi (Cilt 40, s. 119-126). içinde TDV.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

26 Nisan 2023

Gönderilme Tarihi

19 Ocak 2023

Kabul Tarihi

20 Nisan 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 33

Kaynak Göster

APA
Çelik, A. (2023). Kâdirî Şeyhi Mûr ‘Alî Baba’nın tasavvufi bir manzumesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 33, 670-680. https://doi.org/10.29000/rumelide.1279115