Cumhuriyet Dönemi Türkçe Dersi Öğretim Programlarında ilk okuma ve yazma öğretimi

Gökhan Altay; Özlem Baş

doi:10.29000/rumelide.1342148

Cumhuriyet Dönemi Türkçe Dersi Öğretim Programlarında ilk okuma ve yazma öğretimi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Cumhuriyet Dönemi Türkçe programlarındaki ilk okuma yazma öğretimini betimlemektedir. Araştırmada tarama yöntemi kullanılmış olup elde edilen veriler doküman analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma şu sonuçları ortaya koymaktadır: Tevhid-i Tedrisat ile yeniden şekillenmeye başlayan genç Türkiye’nin eğitim sisteminin somut örneklerinden biri de 1924 yılı İlk Mektepler Müfredat Programıdır. 1926 tarihli İlk Mektepler Müfredat Programı, dönemin eğitim anlayışı dikkate alınarak oluşturulmuştur.1 Kasım 1928 tarihinde kabul edilen yeni Türk alfabesi öncelikli olarak ilk okuma ve yazma alanını etkilemiştir. Elifba dersinin adı Alfabe adını almış ve ilk okuma yazma öğretimi haftalık 10 saat şeklinde düzenlenmiştir. Yeni alfabenin nasıl öğretileceği üzerine birçok çalışma yapılmıştır. 1930 İlk Mektepler Müfredat Programı, bu arayışa tam yanıt verememiştir. 1936 tarihli İlkokul Programı, okulların milli bir eğitim yuvası olarak görülmesi anlayışı ile oluşturulmuştur.1948 yılı İlkokul Programı, şehir ve köy okulları arasındaki öğretim programı farklılığını ortadan kaldırarak bu okullar arasında birliktelik sağlamıştır.1968 yılı İlkokul Programı ile ilk okuma ve yazma alanında köklü bir değişim olmuştur. Okuma ve yazma öğretiminde uzun yıllar kullanılacak “Cümle Yöntemi” resmen kabul edilmiştir.1981 Temel Eğitim Okulları Türkçe Öğretim Programında ilk okuma ve yazma öğretiminde cümle yöntemi kullanılmaya devam etmiştir. 2005 yılı 1-5.Sınıflar Türkçe Dersi Öğretim programı ile Cumhuriyet döneminin en uzun süre kullanılan okuma ve yazma yöntemi olan “Cümle Yöntemi” uygulamadan kaldırılmış yerine “Ses Temelli Cümle Yöntemi” getirilmiştir. 2017 ve 2018 Türkçe Öğretim Programındaki yeni gelişme yazı çalışmaları üzerinedir. Programların her ikisinde de okuma ve yazma öğretiminde birleşik eğik harfler veya dik temel harflerin kullanılabileceği belirtilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aktürk, Y. (2009). İlk okuma ve yazma öğretiminde ses temelli cümle yönteminin uygulanmasına
ilişkin öğretmen görüşleri (Şanlıurfa/Viranşehir örneği) (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Aslan, E. (2011). 1924 İlk mektepler müfredat programı. İlköğretim Online, 10(2), 717-734.
Benzer, A. (2017). Cumhuriyet dönemi karşılaştırmalı ana dili öğretim programları. Abdurrahman Güzel
(Ed.), Başlangıçtan günümüze Türkçenin eğitim-öğretim tarihi araştırmaları içinde (s.301-350). Ankara: Akçağ Yayınları.
Binbaşıoğlu, C. (1998). İlkokuma ve yazma öğretiminin ve alfabe kitaplarının tarihsel gelişimi. Eğitim
ve Bilim Dergisi, 14(114), 8-34.
Binbaşıoğlu, C. (2005). Türk eğitim düşüncesi tarihi. Ankara: Anı Yayıncılık.

Cemaloğlu, N. (2000). İlkokuma yazma öğretimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Cemaloğlu, N. ve Yıldırım, K. (2008). İlkokuma ve yazma öğretimi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Demir, A. (2017). 1908-1923 yılları arasında Türkçe öğretimi ile ilgili çalışmalar. Abdurrahman Güzel (Ed.), Başlangıçtan günümüze Türkçenin eğitim-öğretim tarihi araştırmaları içinde (s.282-298). Ankara: Akçağ Yayınları.
Dönmez, C. (1992). Atatürk ve Harf İnkılabı. ATAM Dergisi, 8(23), 37-70.
Eroğlu, H., Gönülal, İ. ve Arıkan, M. (1981). Atatürk ve Türk toplumu. Ankara: Türkiye Zirai Donatım Kurumu Yayınları.
Göğüş, B. (1970). Anadili olarak Türkçenin öğretimine tarihsel bir bakış. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı-Belleten, 18, 123-154
Gülcan, M. G., Türkeli, Y., Parabakan, F., Şölen, A. ve Albayrak, F. (2003). Türkiye’de ilköğretim (dünü, bugünü, yarını). İstanbul: MEB Basımevi.
İlköğretim ve Eğitim Kanununun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi, Bazı Maddelerinin... Dair Kanun, (1983, 12 Ekim). Resmi Gazete, (Sayı: 2917). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.222.pdf
İlköğretim ve Eğitim Kanunu, Milli Eğitim Temel Kanunu, Çıraklık…. Hakkında Kanun, (1997, 18 Ağustos). Resmi Gazete, (Sayı:23084). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/23084.pdf
Karasar, N. (1999). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım, (9.basım), Ankara.
Kavcar, C., Oğuzkan, F., ve Sever, S. (1995). Türkçe öğretimi (Türkçe ve sınıf öğretmenleri için). Ankara: Engin Yayınları.
Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 8 (15) , 170-189 .
Kültür Bakanlığı. (1936). İlkokul programı. İstanbul.
Maarif Vekaleti. (1340/1924). İlk mekteplerin müfredat programı. İstanbul: Matbaayı Amire.
Maarif Vekaleti. (1926). İlk mekteplerin müfredat programı. İstanbul: Milli Matbaa.
Maarif Vekaleti. (1930). İlkmektep müfredat programı. İstanbul: Devlet Matbaası.
MEB. (1948). İlkokul programı. Ankara.
MEB. (1962). İlkokul program taslağı. Ankara.
MEB. (1968). İlkokul programı. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
MEB. (1986). Tebliğler Dergisi. https://tebligler.meb.gov.tr/index.php/tuem-sayilar/viewcategory/50-1986
MEB. (1997). İlköğretim okulu haftalık ders çizelgesi. Tebliğler Dergisi. Erişim Adresi: http://tebligler.meb.gov.tr/index.php/tuem-sayilar/finish/61-1997/337-fihrist-1997
MEB. (1986).Türkçe eğitimi ve öğretimi kılavuzu. Ankara.
MEB. (2005). İlköğretim Türkçe dersi öğretim programı ve kılavuzu (1-5.sınıflar). Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.
MEB. (2006). İlköğretim Türkçe dersi (6,7,8. sınıflar) öğretim programı. Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü.
MEB. (2009). İlköğretim Türkçe dersi öğretim programı ve kılavuzu (1-5. sınıflar). Ankara: Devlet Kitapları Müdürlüğü.
MEB. (2015). Türkçe dersi (1-8.sınıflar) öğretim programı. Ankara: MEB Yayınları.
MEB. (2017). Türkçe dersi (1-8.sınıflar) öğretim programı. Ankara: MEB Yayınları.
MEB. (2018). Türkçe dersi (1-8.sınıflar) öğretim programı. Ankara: MEB Yayınları.
MEB. (2019). Türkçe dersi öğretim programı. Ankara: MEB Yayınları.
Milli Eğitim Temel Kanunu. (1973, 14 Haziran). Resmi Gazete (Sayı: 14574). Erişim adresi: www.resmigazete.gov.tr/arsiv/14574.pdf
Öz, F. ve Çelik, K. (2007). Uygulamalı ilkokuma yazma öğretimi. Ankara: Anı Yayıncılık.
Özcan Ferah, A. (2017). İlköğretim Türkçe dersi öğretim programlarının tarihi gelişimi (1981-2009). Abdurrahman Güzel (Ed.), Başlangıçtan günümüze Türkçenin eğitim-öğretim tarihi araştırmaları içinde (s.520-562). Ankara: Akçağ Yayınları.
Sabit, N. (1916). Kelime usulüyle elifba. İstanbul: Hukuk Matbaası.
Sabit, S. (1299). Rehnuma-i muallimin. İstanbul: Matba-i Osmani.
Sabit, S. (1878). Elifba risalesi. İstanbul: Mektebi Hayriye Matbaası.
Şahbaz, N. K. (2017).Tanzimat (1839-1876), I. meşrutiyet (1876-1878) ve II. Abdülhamit (1878-1908) dönemlerinde Türkçe öğretiminin tarihsel gelişimi. Abdurrahman Güzel (Ed.), Başlangıçtan günümüze Türkçenin eğitim-öğretim tarihi araştırmaları içinde (s.225-281). Ankara: Akçağ Yayınları.
Temizyürek, F. ve Balcı, A. (2015). Cumhuriyet dönemi ilköğretim okulları Türkçe programları. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Tevhid-i Tedrisat Kanunu. (1924, 6 Mart). Resmi Gazete (Sayı:63). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.430.pdf
Tok, Ş. (2001). İlkokuma ve yazma öğretiminde kullanılan yöntem ve tekniklerin değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 7(26), 257-275.
Türkyılmaz, S. (2018). Usul-i cedit eğitim ve Selim Sabit'in elifba risalesi. Dil ve Edebiyat Araştırmaları, 17(17), 127-139. doi: 10.30767/diledeara.417852

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uygulamalı Dilbilim ve Eğitim Dilbilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gökhan Altay ^* Bu kişi benim
0009-0002-4352-2880
Türkiye

Özlem Baş Bu kişi benim
0000-0002-0716-103X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2023

Gönderilme Tarihi

5 Mayıs 2023

Kabul Tarihi

20 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 35

DOI

https://doi.org/10.29000/rumelide.1342148

IZ

https://izlik.org/JA46NZ25NY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Altay, G., & Baş, Ö. (2023). Cumhuriyet Dönemi Türkçe Dersi Öğretim Programlarında ilk okuma ve yazma öğretimi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 35, 530-558. https://doi.org/10.29000/rumelide.1342148

Cited By

Kök Değerler Çerçevesinde Ahmet Hikmet Müftüoğlu'nun Roman ve Hikâye Kitaplarının İncelenmesi

Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.55008/te-ad.1528215

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeliyle Yenilenen İlk Okuma ve Yazma Öğretimine İlişkin Öğretmen Görüşleri

Eğitimde Kuram ve Uygulama

https://doi.org/10.17244/eku.1759811

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Kapsamında İlk Okuma Yazma Öğretiminin Sınıf Öğretmenlerinin Görüşlerine Göre İncelenmesi: Bir Karma Yöntem Araştırması

Milli Eğitim Dergisi

https://doi.org/10.37669/milliegitim.1700606