Öğretmen adaylarının demokratiklik düzeylerinin incelenmesi

Fatih Kaya; İbrahim Halil Doğan; Metin Kırbaç

doi:10.29000/rumelide.1372367

Öğretmen adaylarının demokratiklik düzeylerinin incelenmesi

Öz

Araştırmada, öğretmen adaylarının demokratiklik düzeylerini incelemek amaçlanmaktadır. Nicel bir yöntemin izlendiğim araştırmada, tarama ve nedensel karşılaştırma modelleri kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde öğrenim gören öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmanın evreninde içerisinde 11 farklı bölümde öğrenim gören 608 kadın ve 203 erkek olmak üzere toplamda 811 öğretmen adayı ise araştırmanın örneklemi olarak belirlenmiştir. Örneklem belirlenirken de İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde eğitim-öğretime devam eden 11 farklı bölümde öğrenim gören öğretmen adayları araştırmaya dahil edilerek maksimum çeşitlilik örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri, Kaya (2021) tarafından geliştirilen “Demokratiklik Ölçeği” kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde, “Bağımsız Gruplar T (Independent-Samples T)”, “Tek Yönlü ANOVA (One-Way ANOVA)” ve betimsel istatistik testleri uygulanmıştır. Ayrıca varyansların homojen olmadığı durumlarda, “Welch” ve “Brown-Frosythe” testlerine başvurulmuş ve analizlerin yapılmasında SPSS 26.0 yazılım paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına bakıldığında ise öğretmen adaylarının demokratiklik düzeylerinin oldukça yüksek olduğu ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aliefendioğlu, Y. (2005). “Temsili demokrasinin ‘seçim’ ayağı”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 60, Eylül/Ekim.
Alma, M., Karacan, M. ve Gürbüz, A. (2023). Öğretmenler açısından okul yöneticilerinin demokratik tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi. Göbeklitepe Eğitim ve Spor Bilimleri Dergisi, 2 (1), 30-45. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gesd/issue/77945/1212799
Arslan, Z. (2005). İki anayasa iki tarz-ı demokrasi: Avrupa anayasası ve Türk anayasası üzerine notlar. Anayasa Yargısı, 21 (1), 0-0. https://dergipark.org.tr/tr/pub/anayasayargisi/issue/52005/678164
Aydoğmuş, B ve Kiraz, Z. (2020). Üniversite öğrencilerinin demokratik tutum ve tolerans düzeylerinin incelenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 1322-1339. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020..-541382
Bayar, Y., ve Yıldırım, B. (2022). Okul yöneticilerinin demokratik tutumları ile öğretmenlerin motivasyonel kararlılıkları arasındaki ilişki. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(47), 1-20. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1093304
Büyükkaragöz, S. (1995). Yükseköğretim programları ve demokratik tutumlar. Ankara: Türk Demokrasi Vakfı Yayınları.
Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı istatistik, araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum (28. Baskı). Pegem Akademi.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (33. Baskı). Pegem Akademi.

Dahl, R. A. (2010). Demokrasi üzerine. Phoenix Yayınevi.
Demoulin, D.F. & Kolstad, R. (2000). Assessing the gains of behavioral dynamics essential for success in democracy for teacher education students. College Student Journal, 34 (3), 417-424.
Doğan, İ. H. ve Aydın, M. (2023). Demokrasi konulu haberlerin yerel basındaki yansımalarının incelenmesi (1946-1960 Malatya Örneği). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33, 2, 625-642. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1094026
Dökmen, Z. Y. (1999). Bem cinsiyet rolü envanteri kadınsılık ve erkeksilik özellikleri Türkçe formunun psikometrik özellikleri. Kriz Dergisi, 7(1), 27-40. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000139
Duman, T. ve Koç, G. (2004). Eğitim Fakültesi öğrencilerinin öğretim elemanlarının demokratik tutum ve davranışlarına ilişkin görüşleri, XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, 6-9 Temmuz 2004, İnönü Üniversitesi, Malatya.
Durmuş, G. ve Demirtaş, H. (2009). Genel lise öğretmenlerinin sınıf yönetiminde gösterdikleri davranışların demokratikliğine ilişkin öğretmen ve öğrenci görüşleri, On Dokuz Mayıs Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 121-138.
Ektem, I. S. ve Sünbül, A. M. (2011). Öğretmen adaylarının demokratik tutumları üzerine bir araştırma, Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 31, 159-168.
Elkatmış, M. ve Toptaş, V. (2015). Sınıf öğretmeni adaylarının demokratik tutumlarının incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12 (1), 128-144. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yyuefd/issue/25854/272575
Erbil, D. G. ve Kocabaş, A. (2017). İlkokul 3. sınıf öğrencileri için bir ölçek geliştirme çalışması: Demokratik tutum ölçeği. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(1), 221-232. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefdergi/issue/27737/309043
Ercoşkun, M. H. ve Nalçacı, A. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarının empatik beceri ve demokratik tutumlarının incelenmesi. Milli Eğitim, 180, 204-215.
Ertürk, S. (1985). Diktacı tutum ve demokrasi, 4. Baskı, Yelkentepe Yayınları: 8, Ankara: Sistem Ofset Matbaası.
Gilligan, C. (2017). Kadının farklı sesi: Psikolojik kuram ve kadının gelişimi. (D. Dinçer, F. Arısan & M. Elma, Çev.). Pinhan Yayınları
Ginesar, Ö., Tokmak, A. ve Kara, İ. (2023). Ücretli sosyal bilgiler öğretmenleri ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ücretli öğretmenliğe ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 11 (1), 148-168. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ajeli/issue/78579/1285366
Gömleksiz, M. N. ve Çetintaş, S. (2011). Öğretmen adaylarının demokratik tutumları (Fırat, Dicle, 7 Aralık, Cumhuriyet ve Erzincan Üniversiteleri Örneği). Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (17), 1-14. https://dergipark.org.tr/tr/pub/zgefd/issue/47948/606647
Gözütok, D. (1995). Öğretmenlerin demokratik tutumları. Ankara: TDV Yayınları.
Gutmann, A. (1987). Democratic education. New Jersey: Princeton University Press.
Gül, İ ve Saraç, G. (2018). Okul müdürlerinin demokratik tutumları. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 5 (10), 155-172. https://doi.org/10.20860/ijoses.435764
Heywood, A. (1992). Political ideologies (Çev. Bican Şahin). Macmillan Yayınevi.
İpek, A. (2008). Ulus egemenliği ve halk egemenliği karşılaştırması ve yeni anayasa için halk egemenliği önerisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (20), https://dergipark.org.tr/tr/pub/dpusbe/issue/4762/65430
Kara, İ., Tokmak, A. & İnanoğlu, A.(2023). Problems experienced by social studies teacher candidates in teaching practice courses. Asian Journal of Instruction, 11(1), 12-28. https://doi.org/10.47215/aji.1264520
Karahan, T. F., Sardoğan E. M., Özkamalı E, ve Dicle N. A. (2006). Öğretmen adaylarında demokratik tutum, nevrotik eğilimler ve kendini gerçekleştirme. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 149-158.
Karpat, K. H. (1996). Türk demokrasi tarihi. İstanbul: AFA Yayıncılık.
Kaya, F. (2021). Democracy scale for teacher candidates: a validity and reliability study. Education Quarterly Reviews, 4(2), 539-546. https://doi.org/10.31014/aior.1993.04.02.299
Keçe, M. ve Dinç, E. (2015). Demokratik katılım ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1), 177-207. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gefad/issue/6771/91137
Kepenekçi, Y. (2003). Demokratik okul. Eğitim Araştırmaları, 3(11), 44-53.
Kuçuradi, İ. (2007). İnsan hakları kavramları ve sorunları. Ankara: Türkiye Felsefe Kurumları Yayınları.
Özbudun, E. (1989). Tarihsel gelişim içinde demokrasi ve eğitim: demokratik toplumun temeli olarak eğitim, demokrasi için eğitim. Ankara: TED Yayınları.
Sağlam, H. İ. (2000). Sosyal Bilgiler dersinin demokratik tutum geliştirmedeki rolü, Milli Eğitim, Sayı: 146, 67-71.
Saracaloğlu, A. S., Evin, İ. ve Varol, S. R. (2004). İzmir İlinde çeşitli kurumlarda görev yapan öğretmenler ile öğretmen adaylarının demokratik tutumları üzerine karşılaştırmalı bir araştırma, Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 4 (2), 335-364.
Shechtman, Z. (2002). Validation of the democratic teacher belief scale (DTBS). Assessment in Education: Principles, Policy & Practice, 9(3), 363-377.
Sincar, M., Şahin, İ. ve Beycioğlu, K. (2019). Demokratik tutum ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3 (2), 91-100.
Şencan, H. (2005). Sosyal ve Davranışsal Ölçümlerde Güvenirlik ve Geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayıncılık
Taysı, M. R. ve Çelik, Ş. (2018). Homojen olmayan varyans varsayımı altında ortalamaların eşitliği için brown-forsythe ve welch istatistiklerinin mısır verimi örneğine uygulanması. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 30 (1), 23-27. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fufbd/issue/35839/400708
Tekin, M., Yıldız, M., Lök, S. ve Taşğın, Ö. (2009). Beden eğitimi ve spor yüksekokulunda öğrenim gören öğretmen adaylarının çeşitli değişkenlere göre demokratik tutum düzeylerinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi,3 (3), 204-212. https://dergipark.org.tr/tr/pub/bsd/issue/53576/713940
Touraine, A. (2004). Demokrasi nedir? İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Ulusoy, K. (2007). “Lise Tarih Programımda yer alan geleneksel ve demokratik değerlere yönelik öğrenci tutumlarının ve görüşlerinin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi.” Yayımlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Uygun, S. ve Engin, G. (2014). Temel demokratik değerler ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Electronic Turkish Studies, 9(5), 2021-2031. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.6660
Yıldırım, C. ve Türkoğlu, A. (2017). Democratic citizenship attitude scale: A validity and reliability study. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46 (2), 649-664. https://doi.org/10.14812/cuefd.303672

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uygulamalı Dilbilim ve Eğitim Dilbilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatih Kaya ^*
0000-0002-9011-8656
Türkiye

İbrahim Halil Doğan
0000-0003-0096-4769
Türkiye

Metin Kırbaç
0000-0002-0873-6544
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

24 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

20 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 1970 Sayı: 36

DOI

https://doi.org/10.29000/rumelide.1372367

IZ

https://izlik.org/JA58DN95NH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kaya, F., Doğan, İ. H., & Kırbaç, M. (2023). Öğretmen adaylarının demokratiklik düzeylerinin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 36, 438-454. https://doi.org/10.29000/rumelide.1372367