Tehlikeli Oyunlar’da Oyun Kavramının Psikanalitik Yaklaşımla İncelenmesi

Fatma Serbes; Didem Ardalı Büyükarman

doi:10.29000/rumelide.1439679

Tehlikeli Oyunlar’da Oyun Kavramının Psikanalitik Yaklaşımla İncelenmesi

Öz

Bu makalede Oğuz Atay’ın Tehlikeli Oyunlar (1973) anlatısında oyun kavramı psikanalitik bakış açısıyla incelenmiştir. Anlatının ana karakteri Hikmet Benol ve Hikmet’in psikolojik oyunları, oyun, oyun kurma/yazma ediminin incelenmesinde Eric Berne’in 1960’larda ortaya koyduğu Transaksiyonel Analiz kuramı ve Stephan Karpman’ın Drama Üçgeni kuramından yararlanılmıştır. Hikmet karakterinin kişiler arası ilişkilerinde ve metnin kurgusunda oyunun işlevi açıklanmıştır. İnsan psikolojisini bireyin sosyal ilişkileri ve kişiler arası etkileşimiyle açıklayan Transaksiyonel Analiz kuramının ego durumları, temas iletisi, psikolojik oyun kavramları ve Stephan Karpman’ın Transaksiyonel Analiz’de ortaya koyduğu drama üçgeni teorisi bağlamında Hikmet Benol’un sosyal ilişkileri incelenmiştir. Tehlikeli Oyunlar; küçük burjuva hayatından bir gecekonduya/üç katlı ahşap bir eve yerleşen Hikmet Benol’un kendi iç dünyasına çekilip gerçek kendiliğini arayış ve hesaplaşma sürecinin hikâyesidir. Metinde süreğen bir neyin gerçek neyin düş olduğunun belirsizliğiyle birlikte Hikmet’in kurduğu oyunlarla bir hesaplaşma-yaratma ediminin eş zamanlı işlendiği bir anlatım vardır. Hikmet dış dünyada kendisine dayatılan oyunlarda başarısız olmuş ve kendi dünyasında kendi oyununu kurmaya yönelmiştir. Oyun, hem bir yazma/yaratma edimi olarak narsist bir yatırım nesnesi hem de kurmacanın inşa edildiği yapı olarak yer alır. Oyun ve yazma edimi metinde farklı temsiller gösterir. Hikmet’in varoluş mücadelesinin, kurban rolünü sürdürüşüne rağmen dirimselliğinin, kendisiyle hesaplaşmasının, hayatı savunma biçiminin, narsist yatırımının temsili olarak yer alır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akkoyun, F. (2011). Psikolojide İşlemsel Çözümleme Yaklaşımı Transaksiyonel Analiz. İstanbul: Nobel.
Atay, O. (2016). Tehlikeli Oyunlar. İstanbul: İletişim Yayınları.
Atay, O. (2019). Günlük. İstanbul: İletişim Yayınları.
Berne, E. (1976). Hayat Denen Oyun. (S. Sargut, Çev.). İstanbul: Mert Yayıncılık.
Berne, E. (2023). İnsanların Oynadıkları Oyunlar. (H. Ü. Haktanır, Çev.). İstanbul: Diyojen Yayıncılık.
Dickinson, Kelly A. & Pincus, Aaron L. (2003). Interpersonel Analysis of Grandiose of Vulnarable Narcissism. Journal of Personality Disorders. 17(3), 188-207.
DSM-5 (2013). Desk Reference to the Diagnostic Criteria from DSM-5. American Psychiatric Association. Arlington
Ecevit, Y. (2007). Oğuz Atay’ın Tehlikeli Oyunlarında Üstkurmaca. H. İnci (Der.). Oğuz Atay’a Armağan Türk Edebiyatının “Oyun/Bozan”ı. İstanbul: İletişim Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fatma Serbes ^*
0000-0001-9358-580X
Türkiye

Didem Ardalı Büyükarman
0000-0003-4440-2012
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Şubat 2024

Gönderilme Tarihi

13 Ocak 2024

Kabul Tarihi

20 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 38

DOI

https://doi.org/10.29000/rumelide.1439679

IZ

https://izlik.org/JA93LN92AJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Serbes, F., & Ardalı Büyükarman, D. (2024). Tehlikeli Oyunlar’da Oyun Kavramının Psikanalitik Yaklaşımla İncelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 38, 522-534. https://doi.org/10.29000/rumelide.1439679