Feminist edebiyat eleştirisi bağlamında Aleksandra Kollontay’ın Vasilisa Malıgina romanı
Öz
Rusya’da XX. yüzyıl devrimle başlar ve devrimin
temellerini atanlar arasında, çok fazla dile getirilmese de, kadınlar da
bulunmaktadır. Bu kadınlardan Aleksandra Kollontay, 20’li yaşlarında Marksist
düşünceyle tanışır. Paris’te Vladimir Lenin’le karşılaşması, 1917 Ekim devrime
katkıları, çalışkanlığı ve Marksizm tutkusu yönetimde yer almasını sağlamıştır.
Sovyet hükümetinin ilk kadın bakanı olan Kollontay, Marksist feminizmin önemli
temsilcilerindendir. Özellikle kadın haklarını savunmuş, kadını evlilik bağı ve
erkek egemenliğinden kurtarıp cinsler arası eşitliğin sağlanması için çok çaba
harcamıştır. Bu bağlamda çeşitli bildiriler yayımlayan Kollontay aynı zamanda
roman ve öyküler de kaleme almış, bu çalışmalarında gayet sade ve basit bir dil
kullanarak halkın her kesimine ulaşmayı amaçlamıştır. Kadınların erkeklerle
eşit hak ve özgürlüklere sahip olmasını hedefleyen feminizm düşüncesi, farklı
fikir akımları ve ideolojilerin etkisiyle çeşitli kollara ayrılır. Bunlardan
biri olan Marksist feminizm, kadının kurtuluşunu öncelikle kapitalist düzenin
yıkılmasıyla ilişkilendirmesiyle diğer feminist düşüncelerden ayrılır. Feminist
düşüncenin bir diğer katkısı ise edebiyat alanında gerçekleşir. Feminist
edebiyat eleştirisinin ortaya çıkmasıyla edebiyatta kadın konusu hem yazar hem
de okur odaklı olarak incelenmeye başlanır ve yeni araştırma alanları açılır. Çalışmamızda
öncelikle feminizmin ortaya çıkışı ve Marksist feminizmin oluşumundan söz
edilmektedir. Bu düşünceden doğan feminist eleştiri kuramı ele alınmakta ve
genel özellikleri açıklanmaktadır. Kollontay’ın devrimin ilk günlerinden beri
hayalini kurduğu yeni kadın ve yeni erkek arasındaki ilişkinin yanı sıra aşk ve
evlilik bağına getirdiği yeni bakış açısını anlattığı romanı Vasilisa Malıgina, feminist eleştiri
kuramına göre incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aleksandrov-Agentov, A. M. (1994). Ot Kollontay do Gorbaçova. Moskva: Mejdunarodniye otnoşeniye. Baturenko, S. A. (2019). Marksistskiy feminizm: Teoretiçeskiy proyekt, genezis i opıt prektiçeskoy realizatsii v XX v. Vestnik Moskovskogo Universiteta, Cer. 18, Sotsiologiya i politologiya, 111-129. Donovan, J. (2014). Feminist Teori. (Çev. M. A. Gevrek, A. Bora, F. Sayılan). İstanbul: İletişim. Erzene Bürgin, D. (2014). Feminist Kuram. Kadın ve Toplum, (Der. G. Erciyeş, N. Aydınoğlu). İzmir: İzmir Üniversitesi. Hartman, H. (2008). Marksizmle Feminizmin Mutsuz Evliliği. Kadının Görünmeyen Emeği, (Der. G. A. Savran, N. T. Demiryontan). İstanbul: Yordam Kitap. Humm, M. (2002). Feminist Edebiyat Eleştirisi. (Çev. Ö. Altay vd.). İstanbul: Say Yayınları Kollontay, A. (1974). İz moyey jizni i rabotı: Vospominaniya i dnevniki. Moskva: İzdatelstvo Sovetskaya Rossiya. Kollontay, A. (2010). İşçi Arıların Aşkı. (Çev. G. Türkyılmaz). İstanbul: Pencere. Moran, B. (2007). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: İletişim. Sevim, A. (2005). Feminizm. İstanbul: İnsan. Tong, R. P. (2006). Feminist Düşünce. (Çev. Z. Cirhinlioğlu). İstanbul: Gündoğan. Yukina, İ. İ. (2014). Na puti k marksistskomu feminizmu. Deyatelnost Aleksandrı Kollontay, Sociology of Science and Technology, Volume 5, No:2, 81-91.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yasemin Gürsoy
*
0000-0003-2103-3410
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
21 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
9 Mayıs 2019
Kabul Tarihi
17 Haziran 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Sayı: 15