Etkinliklerle çocuk edebiyatı yapıtlarının Türkçe öğretiminde kullanılması

Öz

Türkçe öğretimi ile anlama ve anlatma becerileri gelişmiş, dil bilinci ve duyarlılığına sahip, okuma kültürü edinmiş, millî ve evrensel değerleri içselleştirmiş, düşünen duyarlı bireylerin yetiştirilmesi hedeflenmektedir. Türkçe öğretimi ile yalnız dilsel beceriler değil, düşünme, anlama, sıralama, sınıflama, sorgulama, ilişki kurma, eleştirme, tahmin etme, analiz-sentez yapma, değerlendirme gibi zihinsel becerilerin geliştirilmesi de hedeflenmektedir. Bu becerilerin kazandırılmasında onların ilgi, gereksinim ve dil evrenlerine uygun, Türkçenin anlatım olanaklarının yansıtıldığı metinlerin yeri ve önemi büyüktür. Bu nedenle öğrenciler, ilköğretim birinci sınıftan başlayarak, Türkçenin anlatım gücünü yansıtan, onların dil gelişimlerine ve gereksinimlerine uygun ürünlerle karşılaştırılmalıdır. Ana dili öğretimi bilgiden çok beceri kazandırmayı amaçladığı için hedeflenen beceri ve kazanımların gerçekleştirilmesinde etkinliklerden yararlanılmaktadır. Dört temel dil becerisine yönelik hazırlanacak etkinliklerin bütünsellik içerisinde geliştirilmesi ve öğrencilerin bu becerileri kullanabilecekleri, sınayabilecekleri ortamlar oluşturulmalıdır. Becerilerin tümünün bir denge içinde geliştirilmesi gerekir. Hazırlanan etkinlikler, öğrenci tarafından metnin anlaşılmasını, yorumlanmasını; metinden sonuçlar çıkarıp bu sonuçları yaşamında kullanabilmesini sağlamalıdır. Bu çalışmanın amacı, Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda öğrencilere kazandırılmaya çalışılan temel dil beceri alanlarında hedeflenen amaç ve kazanımları gerçekleştirmeye yönelik çocuk edebiyatı metinlerinden hareketle etkinlik oluşturmaktır. Çocuk edebiyatı metinleri doğrultusunda etkinlik tasarlamayı amaçlayan bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden belgesel tarama (doküman incelemesi) kullanılmıştır. Belgesel tarama, var olan kayıt ve belgelerden veri toplama tekniğidir. Bu çalışmada, dil becerilerini geliştirmeye yönelik uygulama ve etkinlik örneklerine yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe öğretimi,temel dil becerileri,çocuk edebiyatı yapıtları,metin,etkinlik

Use of children’s literature works in Turkish teaching with activities

Abstract

It is aimed to educate individuals who have developed comprehension and expression skills with Turkish education, have language awareness and sensitivity, have acquired a reading culture, internalize national and universal values and are sensitive to thinking. It is also aimed to develop mental skills such as thinking, understanding, sorting, classifying, questioning, establishing relationships, criticizing, estimating, analyzing and synthesizing, and evaluating not only linguistic skills but also linguistic skills. In order to gain these skills, the place and importance of texts which are suitable for their interests, needs and language universes, where the expression possibilities of Turkish are reflected. For this reason, students should compare with products that reflect their language development and requirements, starting from the first grade of Primary School. Since teaching mother tongue aims to gain more skill than knowledge, activities are used in realization of targeted skills and acquisitions. Development of the activities for four basic language skills should be integrated and the environments where students can use and test these skills should be established. All of the skills need to be developed in a balance. The activities should enable the student to understand, interpret the text and draw conclusions from the text and use these results in his / her life. The aim of this study is to develop an activity based on children's literature texts aimed at achieving the targeted goals and achievements in the areas of basic language skills that are tried to be acquired for the students in the Turkish language curriculum. In this study, which aims to design activities in line with child literature texts, documentary screening (document review) was used for qualitative research methods. Documentary screening is the technique of collecting data from existing records and documents. In this study, examples of practices and activities aimed at improving language skills are given.

Keywords

• Turkish teaching,basic language skills,children's literature works,text,activity

Kaynakça

1. Açıkgöz, K. Ü. (2003). Etkili Öğrenme ve Öğretme. İzmir: Eğitim Dünyası. Baki, Y. ve Karakuş, N. (2012). Türkçe Öğretiminde Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı. Ankara: Pegem Akademi. Baş, B. (2014). Çocuk Edebiyatı. A. Güzel ve H. Karatay (Ed.) içinde, Türkçe Öğretimi (ss. 469-520). Ankara: Pegem Akademi. Baş, B. (2015). Türkçe Öğretimi Açısından Çocuk Edebiyatı. Ankara: Pegem Akademi. Canlı, S. (2015). Türkçe Ders Kitaplarına Seçilecek Metinlerin Belirlenmesinde Çocuğa Görelik İlkesi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 1(1), 98-123, Çer, E. (2016). Türkçe Öğretiminde Çocuğa Görelik İlkesine Uygun Edebiyat Yapıtlarının Önemi. İlköğretim Online, 15(4), 1399-1410, 2016. [Online]:http://ilkogretim-online.org.tr doi: http://dx.doi.org/10.17051/io.2016.22814. Dilidüzgün, Ş.(2010). Türkçe Derslerinde Metin Etkinliklerinin Okuma-Anlama Kazanımlarını Gerçekleştirme Yeterliği- Bir Öykü Örneği. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı 13 (2010-1), 13-30 Göçer, Ali (2010). “Türkçe Öğretiminde Çok Uyaranlı Bir Öğrenme Ortamı Oluşturmak İçin Seçkin Edebî Ürünlerden Yararlanma”, Türklük Bilimi Araştırmaları, 27 (341-369). Göçer, A. (2017). Türkçe Özel Öğretim Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi. Güneş, F. (2012). Testlerden etkinliklere Türkçe öğretimi. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 1(1), 31-42. Güneş, F. (2015). Etkinliklerle Hızlı Okuma ve Anlama. Ankara: Pegem Akademi. Güneş, F. (2017). Türkçe öğretiminde etkinlik yaklaşımı. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(1), 48-64 Güleryüz, H. (2013). Yaratıcı Çocuk Edebiyatı. Ankara: Edge Akademi. Hasırcı, S. (2015).Türkçe Öğretiminde Çok Uyaranlı Eğitim Ortamlarının Yapılandırılmasına Dönük Bir Model Önerisi (5-8. Sınıf Örneği). Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara. Karadüz, A. (2016). Eleştirel Paradigma ve Dil Öğretimi. A. Karadüz (Ed.) içinde, Eleştirel Dil Becerileri Kuram ve Uygulama (ss. 1-34). Ankara: Pegem Akademi. Karasar, N. (2017). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (32. Basım). Ankara: Nobel. Kavcar, C., Oğuzkan, F. ve Sever, S. (2005). Türkçe Öğretimi. Ankara: Engin. Lüle Mert, E. (2014) Türkçenin eğitimi ve öğretiminde dört temel dil becerisinin geliştirilmesi sürecinde kullanılabilecek etkinlik örnekleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(1), 23-48. Nas, R. (2014). Örneklerle Çocuk Edebiyatı. Bursa: Ezgi. Özbay, M. (2014). Türkçe Özel Öğretim Yöntemleri II. Ankara: Öncü Kitap. Özdemir, E. (1983). Anadili Öğretimi. Türk Dili, Dil Öğretimi Özel Sayısı. Ankara: Türk Dil Kurumu. s.5-38. Öztürk, B. (2014) Türkçe Öğretiminde Çocuk Kitaplarından Yararlanma Örneği: Mutlukent’in Yöneticisi. http://www.tdk.gov.tr/images/images/585.pdf 23.05.2019 tarihinde erişildi. Sever, S. (2000). Türkçe Öğretimi ve Tam Öğrenme. Ankara: Anı. Sever, S. (2003). Türkçe Öğretiminde Yeni Yapılanma Çalışmaları. TÜBAR-XIII-Bahar, s.27-38. Sever, S. (2013). Çocuk ve Edebiyat. İzmir: Tudem. Sever, S., Kaya, Z. ve Aslan, C. (2013). Etkinliklerle Türkçe Öğretimi. İzmir: Tudem. Temizyürek, F. (2003). Türkçe Öğretiminde Çocuk Edebiyatının Önemi. Türklük Bilimi Araştırmaları, 13 (161-167). Uz Erşahin, I. (2009). Türkçe Ders Kitaplarında Yer Alan Çocuk Edebiyatı Metinlerinin Çağdaş Çocuk Edebiyatı İlkeleri Açısından Değerlendirilmesi ve Eğitsel Öneriler. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Ülper, H. (2010). Okuma ve Anlamlandırma Becerilerinin Kazandırılması. Ankara: Nobel. Yalçın, A. (2018). Son Bilimsel Gelişmeler Işığında Türkçenin Öğretimi Yöntemleri. Ankara: Akçağ. Yangın, B. (1998). Dinlediğini Anlama Becerisini Geliştirmede Elves Yönteminin Etkisi. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. Zorbaz, K.Z. (2014). Yazma Eğitimi. M. Yılmaz (Ed.) içinde, Yeni Gelişmeler Işığında Türkçe Öğretimi (ss. 109-147). Ankara: Pegem Akademi.