Bir milletin kültürel belleğinin şifreleri: Kod kültürleri
Öz
İnsanoğlu doğayla olan mücadelesi sonrası maddi
ve manevi kazanımlar elde etmektedir. Birlikte edinilen bu değerler her
toplumun kendine özgü kültürünü oluşturmaktadır. Zamanla biriken bu veriler
toplumların kültürel belleğinin oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Dinamik,
kolektif ve sistematik yapısı sayesinde kültürel bellekte geçmişten bugüne
toplumların tüm kültürel verileri saklanmaktadır. Bu değerli verilerin sonraki
kuşaklar arası aktarımı ise dilde gerçekleşmektedir. Bunun için dil toplumların
kültür belleğinde bulunan evrensel, ulusal ve kültürel değerlerini dil
göstergelerine kaydetmektedir. Neredeyse her toplumun dilinde bu verileri
şifreleyen ve deşifre eden çeşitli kodlar bulunmaktadır. Bu kültürel bilgiler
farklı toplumlarını ve onların kültürlerinin öğrenilmesi ve tanınması için
anahtar görevi üstlenmektedirler. Bu evrensel ve ulusal değerlere kod
kültürleri veyahut kültür kodları denilmektedir. 20. yüzyılın sonlarında
araştırmacıların dilbilimde yapısalcı bakış açısı yerine antropolojik yaklaşımı
benimsemesi dil ve kültür etkileşim sorunlarına yönelik çalışmaların
başlamasını sağlamıştır. Böylece dilbilimde alt disiplinlerin doğuşu kaçınılmaz
olmuştur. Bu bağlamda, dil ve kültür arasındaki etkileşim sorunlarının
kültürdilbilimsel yaklaşım çerçevesinde incelenmesi yeni kuram ve kavramların
ortaya çıkışını sağlamıştır. Bu çalışmada, dil ve kültür etkileşim sorunlarının
çözümünde önemli bir rol üstlenen kültürdilbilimin oluşumu ve gelişimi
incelenmektedir. Buna istinaden, toplumların dünya görüşü, mantalitesi, ulusal
ve kültürel değerleri gösteren kod kültürlerinin tahlili yapılmaktadır. Bunun
için çalışmada ileri sürülen görüş ve varsayımlar Rusça ve Türkçe örneklerle
aydınlatılmaktadır. Sonuç bölümünde ise elde edilen sonuçlar değerlendirilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arman, A. (2014). Balkan Naci İslimiyeli’nin ‘Köşe yazarı’ kıyafetini giydim: http://www.hurriyet.com.tr/balkan-naci-islimyelinin-kose-yazari-kiyafetini-giydim-27179363 [10.09.2019]. Bircan, U. (2015). “Saussure’de Dil, Dilbilim ve Göstergebilim”. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 25: 43-66. Doğan, Mehmet (2011). Büyük Türkçe Sözlük (23. Baskı). Ankara: Yazar. Gudkov, D.B. (2004). “Yedinitsy Kodov Kul'turı: Problema Semiotiki”. Yazık, Soznaniye, Kommunikatsiya, 26: 39-50. Humboldt, F. W. (2000). Izbrannıye Trudı po Yazıkaznanıyu. Moskva: Progress. Kovşova, M.L. (2012). Lingvokul’turologiçeskiy Metod vo Frazeologii: Kod Kul’turı. Moskva: Knijnıy Dom «Librokom», URSS. Kozan, O. (ed.) (2014). Kültürdilbilim Temel Kavramlar ve Sorunlar. Ankara: Gazi kitabevi. Krasnıh, V.V. (2002). Etnopsikholingvistika i Lingvokul'turologiya. Moskva: Gnozis. Krasnıh, V.V. (2003). «Svoy» Sredi «Çujıh»: Mif ili Real'nost'?. Moskva: Gnozis. Kuru, B. (2014). Ahilik Kültürü Haftası Denizli’de Renkli Etkinliklerle Kutlandı: http://www.denizlihaber.com/denizli/kent-genel/ahilik-haftasi-kutlandi/ [18.09.2019]. Levent, S. (2014). Sahne ‘yırtıcı fikirler’in: http://www.hurriyet.com.tr/sahne-yirtici-fikirler-in-27530712 [18.08.2019]. Maslova, V.A. (2001). Lİngvokul’turologiya: Uçebnoye Posobiye Dilya Studentov Vışşıh Uçebnıh Zavedeniy. Moskva: İzdatel’skiy centr «Akademiya». Ozhegov, S., Shvedova, N. (2006). Tolkovıy Slovar’ Ruskkogo Yazıka: 80 000 Slov i Frazeologiçeskih Yedinits. Moskva: OOO «A TEMP». Rusça Ulusal Derlemi: http://www.ruscorpora.ru/new/ [19.07.2019]. Sapir, E. (1993). Izbrannıye Trudı po Yazykoznanıyu ı Kul’turologii. Moskva: Progress. Stepanov, Yu.S. (2004). Konstantı. Slovar’ Russkoy Kul’turı. Moskva: Akademiçeskiy Proekt. Teliya, V.N. (1996). Russkaya Frazeologiya: Semantiçeskiy, Pragmatiçeskiy i Lingvokul’turologiçeskiy Aspektı. Moskva: Yazıki Russkoy Kul’turı. Teliya, V.N. (2006a). “Predislovıye”. Bol’shoy Frazeologiçeskiy Slovar’ Russkogo Yazıka. Znaçenıye. Upotrebleniye. Kul’turologiçeskiy Kommentarı / V.N. Teliya (ed.). A.P. KNİGA, 6-14. Teliya, V.N. (2006b). “Posleslovıye. Zamısel, tseli i zadaci frazeologiceskogo slovarya nogovo tipa”. Bol’shoy Frazeologiçeskiy Slovar’ Russkogo Yazıka. Znaçenıye / V.N. Teliya (ed.). A.P. KNİGA, 776-778. Türk Dil Kurumu: https://tdk.gov.tr/ [10.09.2019].
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Hakan Saraç
*
0000-0003-0103-4029
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
21 Kasım 2019
Gönderilme Tarihi
2 Ekim 2019
Kabul Tarihi
20 Kasım 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019
Cited By
Reklamlarda Masal Kahramanları Kullanımının Göstergebilim Açısından İncelenmesi
İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.53048/johass.878626Rusça ve Türkçe deyimlerde burun kavramı: Kültürdilbilimsel bir inceleme
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.1106160A Research to Determine the Cultural Codes of Turks who Living in the Republic of North Macedonia
Kültür Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.46250/kulturder.1231615RAFADAN TAYFA 2: GÖBEKLİTEPE ANİMASYON FİLMİNİN YEREL KÜLTÜREL ÖGELER VE GÖBEKLİTEPE ARKEOLOJİK ALANINA İLİŞKİN UNSURLAR BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ
Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi
https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.884871Dîvânu Lugâti’t-Türk’te Bulunan Atasözlerinde Halk Bilimi Unsurları
Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1239081Türkçede “Kuyu” Sözcüğü Üzerine Kültürdilbilimsel Bir İnceleme
Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1331981