Aldous Huxley’in Ada adlı romanında ideoloji ve özgürlük
Öz
Bu çalışma, Aldous Huxley’in bir ütopya düşünü
olan “Ada” isimli eserinde yansıtılan
özgürlüğü ve bu özgürlüğün devamı için dayatılan ideolojik aygıtları
incelemektedir. Bu özgürlük algısının neden çıktığı, çıkmasına nelerin etki
ettiği ve neye ulaşılmak istendiği gibi sorular incelenmekte ve romanda çeşitli
güç mekanizmalarının etkisiyle oluşturulan ideolojik aygıtların özgürlük
yanılsamasına neden olduğu tespit edilmektedir. Bu özgürlük yanılsamasının
ortaya çıkmasında bireylerdeki psikolojik sorunların ne gibi etkileri olduğu da
incelenmektedir. Bu romanda özgürlüğün seviyesi insanların mutluluk
seviyelerine göre düz orantılı olarak artmaktadır. Başka bir ifade ile
insanların korkularından kaçmaları ve onları mutlu edebilecek etkenlere
yönelmeleri sağlanarak özgürlüğün yolu açılmaktadır. Bu etkenlerin ortaya
çıkarılmasında ideolojik aygıtların kullanıldığı görülmektedir. Din, öz
işlevinden uzaklaştırılarak, toplumu istenilen şekle getirebilmek için
kullanılan bir aygıt olarak görülmektedir. Dini kendi çıkarları için kullanan
mekanizmanın varlığı ve amaçları tespit edilmekte, kendi özgürlüklerinin
gereksinimi olarak gücü elde etmeleri ve bunun için çeşitli ideolojik aygıtlar
kullanarak toplumu gerçeklerden uzak tutmaları gerektiği çıkarımları ortaya
koyulmaktadır. Ayrıca olguların zıttı ile var olursa tam anlaşılabileceği
öngörülmekte, buna bağlı olarak da toplumsal bilinçaltını bastırmak için
ideolojik mekanizmaların kullanıldığı anlaşılmaktadır. Korkularından
uzaklaştırılarak sadece mutluluğa yönlendirilen toplum böylece öz benliğinden
de uzaklaşmakta ve farkında olmadan oluşturulan sistemin bir uygulayıcısı
konumuna düşmektedir. Tüm bu nedenlerden dolayı sunulan gerçeğin kendi haz
duygusu olduğunu sanan birey, bunu sağlayan ideolojik aygıtlara bağlanmakta ve
özgürlük yanılsamasına düşmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Eagleton, T. (2011). İdeoloji. Muttalip Özcan (Çev.). İstanbul: Ayrıntı. Hirst, Q. P. (2014). Althusser ve İdeoloji Teorisi. Can Şahan (Ed.) İdeoloji Üzerine. Can Şahan (Çev.). İstanbul: Pales. Hitchcock, L. (2013). Kuramlar ve Kuramcılar. Seda Pekşen (Çev.). İstanbul: İletişim. Huxley, A. (2015). Ada. Seniha Akar (Çev.). İstanbul: İthaki. Mardin, Ş. (2015). İdeoloji. İstanbul: İletişim. Özbek, S. (2011). İdeoloji Kuramları. İstanbul: Notos. Williams, R. (1990). Marksizm ve Edebiyat. Esen Tarım (Çev.). İstanbul: Adam.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Emrah Olur
*
Bu kişi benim
0000-0003-0975-4864
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
21 Kasım 2019
Gönderilme Tarihi
7 Ekim 2019
Kabul Tarihi
20 Kasım 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019