Öz
Amaç: Ev kazaları; düşmeler, kesikler, yanıklar, haşlanmalar ve zehirlenmeler gibi olayları içermekte olup çocukların gelişimlerinin tamamlanmamış olması nedeniyle küresel bir halk sağlığı sorunu olarak kabul edilmektedir. Bu çalışma, ev kazaları konusunda farkındalık yaratmada Ev Kazaları Farkındalık Resim Kartları (EVREKA)’nın güvenilirlik ve geçerliliğini belirlemek amacıyla yapılmıştır.
Yöntem: Bu metodolojik çalışmanın evrenini, 3 Aralık 2018–29 Mart 2019 tarihleri arasında İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı, 0-5 yaş arası çocuğu olan anneler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi, İstanbul’un 39 ilçesini yaşam kalitesine göre sıralayan Şeker’in (2016) araştırması temel alınarak belirlenmiştir. Sistematik örnekleme yöntemi ile sekiz ilçe (Kadıköy, Üsküdar, Küçükçekmece, Pendik, Kağıthane, Avcılar, Silivri, Şile) seçilmiş ve çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 433 anne dahil edilmiştir.
Bulgular: Çocukların biraz fazlası (%55,4) erkek olup, yaş ortalamaları 2,48±1,61 yıldır. Annelerin yaş ortalaması ise 32,97±5,68 yıl olarak belirlenmiştir. EVREKA’nın korelasyon katsayıları oldukça anlamlı bulunmuş, Cronbach alfa ve KR20 güvenirlik katsayıları gibi iç tutarlılık ölçütleri de yüksek düzeyde anlamlı bulunmuştur. Ayrıca, test-tekrar test puanları arasındaki uyum da oldukça anlamlıdır (p<.001). EVREKA’nın kapsam geçerlilik indeksi (CVI) 0,94 olarak hesaplanmıştır.
Sonuç: EVREKA kabul edilebilir düzeyde güvenilirlik ve geçerlilik göstermiştir; ancak farklı örneklemlerle ve çeşitli dillere uyarlamalarla daha fazla test edilmesi önerilmektedir.
Bu çalışma, Helsinki Bildirgesi’nde belirtilen etik ilkeler doğrultusunda yürütülmüştür. Etik onay, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan alınmıştır (Karar No: 27/03/2018-473) ve kurumsal izin İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü Sağlığın Geliştirilmesi Birimi tarafından verilmiştir (Onay No: 19/10/2018-16867222-604.01.01). Veri toplama öncesinde tüm katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır.
Bu araştırmanın yürütülmesi veya bu makalenin hazırlanması için herhangi bir mali destek alınmamıştır.
Yazarlar, bu çalışmaya katılan tüm annelere ve değerli destek ve iş birlikleri için Aile Sağlığı Merkezleri personeline içten teşekkürlerini sunmaktadır.
Abstract
Objective: Home accidents include events such as falls, cuts, burns, scalds, and poisoning, and are considered a global public health issue due to children's incomplete development. This study was conducted to determine the reliability and validity of the Picture Cards Raising Awareness of Home Accidents (EVREKA) in creating awareness of home accidents.
Method: The population of this methodological study consisted of mothers registered at the Istanbul Provincial Health Directorate Family Health Centers between December 3, 2018, and March 29, 2019, who had children aged 0-5 years. The sample of the study was determined based on Şeker's 2016 research, which ranked Istanbul's 39 districts according to quality of life. Using the systematic sampling method, eight districts (Kadıköy, Üsküdar, Küçükçekmece, Pendik, Kağıthane, Avcılar, Silivri, Şile) were selected, and 433 mothers who voluntarily agreed to participate in the study were included in the sample.
Results: Slightly over half (55.4%) of the children were boys, with a mean age of 2.48±1.61 years. The mothers had an average age of 32.97±5.68 years. The correlation coefficients of EVREKA were found to be highly significant, and the internal consistency measures, such as Cronbach's alpha and KR20 reliability coefficients, were also found to be highly significant. Additionally, the agreement between test and retest scores was determined to be highly significant (p<.001). The content validity index (CVI) of EVREKA was calculated as 0.94.
Conclusions: EVREKA demonstrated acceptable reliability and validity; however, further testing with diverse samples and adaptations to different languages is recommended.
This study was conducted in accordance with the ethical principles outlined in the Declaration of Helsinki. Ethical approval was obtained from the Istanbul University Faculty of Medicine Clinical Research Ethics Committee (Decision No: 27/03/2018-473), and institutional permission was granted by the Istanbul Provincial Health Directorate Health Promotion Unit (Approval No: 19/10/2018-16867222-604.01.01). Written informed consent was obtained from all participants prior to data collection.
No financial support was received for the conduct of this research or preparation of this manuscript.
The authors would like to express their sincere gratitude to all the mothers who participated in this study and to the staff of the Family Health Centers for their valuable support and cooperation.
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 19 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 17 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 31 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.52880/sagakaderg.1787254 |
| IZ | https://izlik.org/JA98SU36HX |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 1 |