Okullarda öğretim teknolojilerinin sürdürülebilir kullanımı hakkında öğretmen görüşleri

Yıl 2025, Cilt: 5 Sayı: 2, 143 - 162, 31.12.2025

İnci Ayrancıoğlu , Huriye Sünbül

Öz

Temel eğitim düzeyinde görev yapan öğretmenlerin, öğretim teknolojilerinin sürdürülebilir kullanımı konusundaki görüşlerini ortaya koymak amacıyla yürütülen bu çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Şanlıurfa ilinde görev yapan ve eTwinning projeleri gerçekleştirmiş, sınıflarında akıllı tahta bulunan öğretmenlerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler içerik analizine tabi tutularak, öğretmenlerin sürdürülebilirlik, dijital ayak izi, karbon ayak izi ve teknolojinin eğitimdeki çevresel etkilerine dair farkındalıkları incelenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin teknolojiyi çevresel sorumluluk bilinciyle kullanma eğiliminde olduklarını ve dijital içeriklerin paylaşımı yoluyla sürdürülebilirliği desteklediklerini ortaya koymuştur. Bu bağlamda öğretmenlerin sürdürülebilir teknoloji kullanımına yönelik farkındalık düzeylerinin yüksek olduğu, eğitimde sürdürülebilirlik kültürünün yaygınlaştırılmasında önemli bir rol oynadıkları görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Sürdürülebilirlik , öğretim teknolojileri , dijital ayak izi , karbon ayak izi , öğretmen görüşleri

Teachers’ views on the sustainable use ofinstructional technologies in schools

Öz

This study investigates the perspectives of primary school teachers on the sustainable integration of instructional technologies within educational settings. Employing a qualitative methodology, the research was designed using a phenomenological approach. Data were gathered through semi-structured interviews with teachers from Şanlıurfa, Türkiye, who met specific criteria, including participation in eTwinning projects and regular use of interactive whiteboards. The findings, obtained through content analysis, reveal that participants associate sustainability with conscious technological use, resource efficiency, and the mitigation of environmental impacts through digital practices. Teachers were found to possess a notable level of awareness concerning the environmental consequences of technology use, including digital and carbon footprints. Moreover, their efforts to disseminate digital content reflect a proactive stance toward promoting sustainable habits. The study underscores the role of teachers as agents of change in embedding sustainability into educational culture and highlights the importance of developing pedagogical frameworks that align with environmental responsibility.

Anahtar Kelimeler

Sustainability , instructional technologies , digital footprint , carbon footprint , teacher perspectives

Kaynakça

• Baykal, N. B., Çelik, H., & Memur, H. N. K. (2020). Nitel veri analizi ve temel ilkeleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(1), 379–406. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.8c.1s.16m
• Belkhir, L., & Elmeligi, A. (2018). Assessing ICT global emissions footprint: Trends to 2040 & recommendations. Journal of Cleaner Production, 177, 448–463. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.12.239
• Billanes, Y. K. L., & Accad, M. F. (2025). Exploring educators’ practices on the green ICT and the school energy consumption and maintenance. International Journal of Research and Innovation in Social Science (IJRISS), 9(14), 1121–1151. https://doi.org/10.47772/IJRISS.2025.914MG0085
• Contreras-Taica, A., Alvarez-Risco, A., Arias-Meza, M., Campos-Dávalos, N., Calle-Nole, M., Almanza-Cruz, C., & Anderson-Seminario, M. de las M. (2022). Virtual education: Carbon footprint and circularity. In A. Alvarez-Risco, S. S. Muthu, & S. Del-Aguila-Arcentales (Eds.), Circular economy: Environmental footprints and eco-design of products and processes (pp. 265–285). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-19-0549-0_13
• Curacı, U. T. (2021). Eğitimde teknolojinin kullanımı. Kamu Yönetimi ve Teknoloji Dergisi, 3(2), 166–174.
• Dağhan, G., & Akkoyunlu, B. (2016). Eğitimde teknoloji kullanımının sürdürülebilirliği: Bir durum çalışması. Eğitim ve Bilim, 41(184), 1–17.
• Demirel, M. (2022). Fark edilmeyen: Dijital karbon ayak izi. Ş. Karabulut (Ed.), Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Konularının Akademik Yansımaları içinde (ss. 157–168). Ekin Yayınevi.
• Demirkol, M., & Aslan, İ. (2021). Sınıf Öğretmenlerinin ekolojik ayak izi farkındalık düzeyleri. Journal of Computer and Education Research, 9(18), 904-928. https://doi.org/10.18009/jcer.901915
• Ersoy, M., & Gürgen, L. (2021). Eğitim teknolojileri ile ilgili makalelerin incelenmesi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(2), 1–16. https://doi.org/10.19160/e-ijer.927830
• Ertmer, P. A., & Ottenbreit-Leftwich, A. T. (2010). Teacher technology change: how knowledge, confidence, beliefs, and culture ıntersect. Journal of Research on Technology in Education, 42(3), 255–284.
• Eskici, G. Y. (2023). Sustainability and its reflection on education. International E-Journal of Educational Studies, 7(15), 884–894. https://doi.org/10.31458/iejes.1341475
• Finegold, D., & Notabartolo, A. S. (2010). 21st century competencies and their impact: An interdisciplinary literature review. https://www.hewlett.org/wp- content/uploads/2016/11/21st_Century_Competencies_Impact.pdf
• Güğül, G. N., & Kılınç, N. (2022). Uzaktan eğitim ile örgün eğitimin karbon ayak izine etkilerinin karşılaştırılması. Journal of Advanced Research in Natural and Applied Sciences, 8(1), 124–131. https://doi.org/10.28979/jarnas.944816
• Gülbahar, Y. (2007). Technology planning: A roadmap to successful technology integration in schools. Computers & Education, 49(4), 943–956. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2005.12.002
• Gülder, Ş., & Değer, F. (2023). Pandemi döneminde yapılan uzaktan eğitim uygulamalarının öğretmenler açısından değerlendirilmesi. Okul Yönetimi, 3(2), 86–105.
• Hsu, S. (2016). Examining current beliefs, practices and barriers about technology integration: A case study. TechTrends, 60, 30–40. https://doi.org/10.1007/s11528-015-0014-3
• Karbuz, N., & Aydınlı, H. İ. (2024). Hizmet içi eğitimde yapay zekâ uygulamaları eğilim analizi. Okul Yönetimi, 4(2), 158-168.
• Koyuncu, N., & Akpolat, O. (2023). Sürdürülebilirlik açısından teknoloji, çevre ve insan etkileşimi. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi, 6(1), 46–60.
• Kurtoğlu, M., & Seferoğlu, S. S. (2014). Öğretmenlerin teknoloji kullanımı ile ilgili Türkiye kaynaklı dergilerde yayımlanmış makalelerin incelenmesi. Öğretim Teknolojileri ve Öğretmen Eğitimi Dergisi, 2(3), 1-10. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/231308
• Lane, A. (2017). Open education and the sustainable development goals: making change happen. Journal of Learning for Development-JL4D, 4(3), 275–286. http://jl4d.org/index.php/ejl4d/article/view/266
• Lindfors, M., Marner, A., & Örtegren, H. (2021). Sustainability in digital teaching practices: A matter of competence, context and commitment. Education Inquiry, 12(3), 293–311.
• Mert, İ. A., Kovan, O., Kılıç, M. H., Şenkibar, B. İ., Öz, D., & Sulayıcı, A. (2023). Öğretmenlerin dijital okuryazarlığa ilişkin tutumları. Premium E-Journal of Social Sciences, 7(31), 542–554. https://doi.org/10.5281/zenodo.8116527
• Özçiftçi, M., & Çakır, R. (2015). Öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme eğilimleri ve eğitim teknolojisi standartları özyeterliklerinin incelenmesi. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 5(1), 1–19.
• Padilla-Díaz, M. (2015). Phenomenology in educational qualitative research: Philosophy as science or philosophical science. International Journal of Educational Excellence, 1(2), 101–110.
• Pettersson, F. (2018). On the issues of digital competence in educational contexts – a review of literatüre. Education and Information Technologies, 23(3), 1005–1021. https://doi.org/10.1007/s10639-017-9649-3
• Pham, X. T., Mai, A. T., & Ngo, A. T. (2020, Kasım). An educational transformative sustainability model based on modern educational technology. 2020 5th International Conference on Green Technology and Sustainable Development (GTSD) (ss. 372–379). IEEE.
• Sarigöz, O. (2019). The effect of educational technologies on manners and sustainability of teacher candidates. African Educational Research Journal, 7(3), 143–152.
• Selwyn, N. (2012). Education in a digital world. Routledge.
• Soylu, M. Y., Demiröz, S., & Akkoyunlu, B. (2021). Ortaokul öğrencilerinin dijital ayak izi farkındalıkları ve yaşantılarının incelenmesi. Journal of Computer and Education Research, 9(17), 177–198.
• Tonbuloğlu, İ., & Çukurbaşı, B. (2023). K-12 öğretmenlerinin çevrimiçi öğrenme sürecini zenginleştiren teknoloji kullanım durumları. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(87), 1257-1279. https://doi.org/10.17755/esosder.1276190
• Tondeur, J., Scherer, R., Siddiq, F., & Baran, E. (2017). A comprehensive analysis of teacher digital competence frameworks. Computers & Education, 65, 1275–1297.
• UNESCO. (2017). Sürdürülebilir kalkınma hedefleri için eğitim: öğrenme hedefleri (Education for sustainable development goals: learning objectives). UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000247444
• Yaka, İ. F., Koçer, A., & Güngör, A. (2015). Akdeniz Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu karbon ayak izinin tespiti. Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi, 12(3), 37–45.
• Yarım, M. A., & Çelik, S. (2020). Endüstri 4.0 çağında öğrenci gözüyle öğretmen gerekliliği ve rolü. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (31), 76–92.