Derleme

Eğitimde yapay zekâ ve etik: Bir alanyazın taraması

Cilt: 5 Sayı: 1 25 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Eğitimde yapay zekâ ve etik: Bir alanyazın taraması

Öz

Bu çalışma, yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin eğitim alanındaki etik yansımalarını incelemeyi amaçlayan nitel bir belgesel taramadır. Eğitimde YZ uygulamaları giderek yaygınlaşmakta ve öğretim süreçlerini dönüştürme potansiyeli taşımaktadır. Ancak bu dönüşüm süreci, veri gizliliği, algoritmik önyargı, öğretmen-öğrenci ilişkilerinin değişimi ve dijital uçurum gibi bir dizi etik sorunu da beraberinde getirmektedir. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, Floridi ve arkadaşlarının geliştirdiği etik ilkelerle birlikte, UNICEF, OECD ve UNESCO gibi uluslararası kuruluşların politika belgeleri temel alınarak oluşturulmuştur. Yapılan tematik analiz sonucunda, YZ’nin eğitimde adil, şeffaf ve insan merkezli bir biçimde kullanılabilmesi için çok katmanlı bir etik yaklaşımın benimsenmesi gerektiği ortaya konulmuştur. Sonuç olarak, eğitimde YZ entegrasyonunun yalnızca teknik değil, aynı zamanda etik, pedagojik ve yönetsel bir mesele olduğu vurgulanmakta; bu bağlamda tüm paydaşların katılımıyla şekillenen kapsayıcı politikaların gerekliliği ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

yapay zeka , veri gizliliği , eğitim yönetimi , etik , algoritmik önyargı , dijital eşitsizlik

Kaynakça

  1. Aoun, J. (2017). Robot-proof: Higher education in the age of artificial intelligence. The MIT Press
  2. Arkin, R. (2009). Governing lethal behavior in autonomous robots. Chapman and Hall/CRC.
  3. Bai, S., Hew, K. F., & Huang, B. (2020). Does gamification improve student learning outcome? Evidence from a meta-analysis and synthesis of qualitative data in educational contexts. Educational Research Review, 30, 100322. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2020.100322
  4. Barocas, S., Hardt, M., & Narayanan, A. (2019). Fairness and Machine Learning: Limitations and Opportunities. The MIT Press.
  5. Beck, J., Stern, M., & Haugsjaa, E. (1996). Applications of AI in Education. XRDS: Crossroads, The ACM Magazine for Students, 3(1), 11-15.
  6. Bello, P., & Bringsjord, S. (2013). On how to build a moral machine. Topoi, 32, 251-266.
  7. Bulut ve diğerleri (2024) Yapay zekanın eğitim ölçümündeki yükselişi: fırsatlar ve etik zorluklar. arXiv:2406.18900 https://doi.org/10.48550/arXiv.2406.18900
  8. Burton, E., Altıncı, J., Koenig S., Kuipers B., Mattei N., & Walsh T. (2017) Ethical considerations in artificial ıntelligence courses. AI Magazine 38(2),22-34. https://doi.org/10.1609/aimag.v38i2.2731
  9. Chan, C. K. Y., & Colloton, T. (2024). Generative AI in higher education: The ChatGPT effect. Routledge. https://www.taylorfrancis.com/books/9781003459026
  10. Clark, S. L. (2010). Mixture modeling with behavioral data. University of California, Los Angeles.

Kaynak Göster

APA
Varol, N. (2025). Eğitimde yapay zekâ ve etik: Bir alanyazın taraması. Okul Yönetimi, 5(1), 117-125. https://izlik.org/JA87US93SW