Ortaokul Öğrencilerinin Eleştirel Dinleme ve Okuma Özyeterliklerinin İncelenmesi

In this study, which, aimed to examine the relationship between middle school students’ perceptions of self-efficacy in critical listening and reading in terms of various variables, the survey method was employed. The participant group consisted of a total of 577 students 314 girls and 263 boys enrolled at all grade levels in two public middle schools located in Hendek district of Sakarya province, under the Ministry of National Education. Data were collected through the “Critical Listening/Viewing Self-Efficacy Scale,” the “Critical Reading Self-Efficacy Scale,” and a “Personal Information Form.” The data obtained through these tools were analyzed using SPSS 20. The findings indicated that students’ self-efficacy levels in critical listening were at a moderate level. When examined by grade level, it was found that 8th grade students had significantly higher self-efficacy in critical listening compared to 5th graders. As for critical reading self-efficacy, the results revealed that students generally perceived themselves at a low level. In comparisons between grade levels, a significant difference was found between 5th and 6th graders in favor of 5th grade students. Similarly, in the comparison between 6th and 7th graders, a meaningful difference emerged in favor of 7th grade students. Furthermore, a significant relationship was identified between students’ Turkish course grades and their scores in critical reading self-efficacy. A strong and positive correlation was also found between critical listening and critical reading self-efficacy. Additionally, it was concluded that as students’ achievement in the Turkish course increased, their self-efficacy perceptions in both skill areas also improved. It is suggested that Turkish language courses may include more practical activities focused on listening and reading that aim to develop students’ critical thinking skills.

Ortaokul öğrencilerinin eleştirel dinleme ve okuma özyeterlikleri algıları arasındaki ilişkiyi farklı değişkenler açısından incelemeyi hedefleyen bu çalışmada tarama yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın katılımcı grubunu, MEB’e bağlı Sakarya ili Hendek ilçesinde bulunan iki ortaokulun tüm sınıf düzeylerinde öğrenim gören 314 kız ve 263 erkek olmak üzere toplam 577 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler "Eleştirel Dinleme/İzleme Özyeterlik Ölçeği", "Eleştirel Okuma Özyeterlik Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama araçlarıyla toplanan verilerin çözümlenmesinde SPSS 20 programından yararlanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, öğrencilerin eleştirel dinleme özyeterlik düzeylerinin orta seviyede olduğu saptanmıştır. Sınıf düzeyi değişkeni açısından, 8. sınıf öğrencilerinin eleştirel dinleme özyeterlik düzeylerinin 5. sınıf öğrencilerine kıyasla önemli boyutta daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Eleştirel okuma özyeterlik düzeyleri değerlendirildiğinde ise bu düzeylerin genel olarak düşük seviyede algılandığı görülmektedir. Sınıf düzeyleri arasında yapılan karşılaştırmalarda, 5. ve 6. sınıf seviyesindeki öğrenciler karşılaştırıldığında aralarında anlamlı bir farklılık saptanmış bu farkın 5. sınıf öğrencileri lehine olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde, 6. ve 7. sınıf öğrencileri arasındaki karşılaştırmada ise anlamlı farkın 7. sınıf öğrencilerinin üstünlük sağladığı saptanmıştır. Ayrıca, öğrencilerin Türkçe dersi başarı notları ile eleştirel okuma özyeterliklerine ilişkin puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Eleştirel dinleme ve eleştirel okuma özyeterliği arasında güçlü ve olumlu bir ilişki saptandığı, buna ek olarak öğrencilerin Türkçe dersindeki başarı düzeyleri arttıkça, bu iki beceri alanına ilişkin özyeterlik algılarının da arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Türkçe derslerinde, eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesine yönelik dinleme ve okuma odaklı uygulamalı etkinliklere daha fazla yer verilebilir.