Estetik Müdahale Tartışmaları Bağlamında Mülk Beden Argümanına Eleştirel Bir Bakış
Öz
Fıkıh eserlerinde estetik müdahale konusuna farklı bağlamlarda yer verilmektedir. Bununla birlikte estetik müdahalenin fıkhi hükmü gerekçelendirilirken merkeze koyulan temel argümanlarda bazı dönüşümler yaşandığı tespit edilmiştir. Klasik dönemde bedene müdahalenin fıkhi hükmü ele alınırken kerâmetü’l-insan ve hurmetü’l-beden gibi ilkelerin merkeze yerleştirildiği ve bu kapsamda insanın kerâmeti sebebiyle bedenin de dokunulmaz kabul edildiği görülmektedir. Modern döneme gelindiğinde ise estetik müdahalelerin fıkhi hükmünü konu edinen çalışmaların bir kısmında bedenin Allah’ın mülkü olmasına dayanarak söz konusu müdahalelerin meşru olmadığına dair açıklamalara rastlanmaktadır. Klasik fıkıh eserlerinin bedene müdahale hakkındaki bölümlerinde yer almayan bu argümanın, günümüzde estetik müdahale tartışmalarında kullanılabilirliğinin araştırılması ihtiyacı gündeme gelmektedir. Bedene müdahalenin fıkhi hükmüne dair tartışmalarda kullanılan argümanların dönüşümünü ve çağdaş dönemde sıkça gündeme gelen mülkullah argümanını konu edinen makalede amaç, mülkullah argümanının İslami düşünce sisteminde yer alan dayanaklarını ve günümüzde ortaya çıkış sebeplerini tespit etmek ve içerisinde barındırdığı olumlu ve olumsuz yönleri ortaya koyarak eleştirel bir bakış açısı sunmak olacaktır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bu çalışma, TÜBİTAK 1001 Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projeleri kapsamında desteklenen 122K853 numaralı, “Fıkıh, İnsan Onuru ve Beden” başlıklı projeden hareketle hazırlanmıştır.
Proje Numarası
Bu çalışma, TÜBİTAK tarafından "122K853" numaralı proje ile desteklenmiştir. Projeye verdiği destekten ötürü TÜBİTAK’a teşekkürlerimizi sunarız.
Teşekkür
Bu makale, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Hukuku Ana Bilim Dalı’nda devam etmekte olan “Fıkhi Açıdan Bedene Estetik Müdahale” başlıklı doktora tezinden üretilmiştir.
Bu çalışma TÜBİTAK tarafından “122K853” numaralı proje ile desteklenmiştir. Verdiği destekten ötürü TÜBİTAK’a teşekkürlerimizi sunarız. Makalenin hazırlanma ve revize edilme sürecinde katkı sunan Doç. Dr. Merve Özaykal ve Dr. Öğr. Üyesi Tayyibe Güner’e içten teşekkürlerimi sunuyorum.
Kaynakça
- Abdülkâdir, Muhammed. “Zirâatü’l-a’dâ ve Hükmüha fi’ş-Şerîati’l-İslâmiyye”. Mecelletü Mecmai’l-Fıkhi’l-İslâmî 6 (1990), 1311-1315.
- Ali el-Kâri, Muhammed. Fethu Bâbi’l-İnâye bi Şerhi Kitâbi’n-Nukâye. Kâhire: Mektebü’l-Matbûati’l-İslâmiyye, ts.
- Askalânî, İbn Hacer. Fethu’l-Bârî bi Şerhi’l-Buhârî. Mısır: Mektebetü’s-Selefiyye, 1970.
- Aynî, Bedreddin. el-Binâye Şerhu’l-Hidâye. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2000.
- Bağdâdî, Hatîb. el-Fakîh ve’l-Mütefekkih. Suûdi Arabistan: Dâru İbni’l-Cevzî, 2000.
- Basrî, Ebû’l-Hüseyin. el-Mu’temed fî Usûli’l-Fıkh. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1982.
- Beauchamp, Tom L. - Childress, James F. Biyomedikal Etik Prensipleri. çev. M. Kemal Temel. İstanbul: Betim Kitaplığı, 2017.
- Berg, Jessica. “Owning Persons: The Application of Property Theory to Embryos and Fetuses”. Faculty Publications 173 (2005).
- Brenkert, George G. “Self-Ownership, Freedom and Autonomy”. The Journal of Ethics 2/1 (1998).
- Bûtî, Muhammed Saîd Ramazan. Kazâyâ Fıkhiyye Muâsıra. Dımakş: Mektebetü’l-Fârâbî, 1994.
