Araştırma Makalesi

Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Cilt: 28 Sayı: 1 17 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Bu çalışma gençlik döneminde bulunan bireylerin ahlaki tutumlarının ölçülmesine yönelik bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Çalışma kapsamında Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için 380 ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 327 katılımcı ile toplamda 707 lise son sınıf öğrencisiyle görüşülmüştür. Verilerin toplanması aşamasında kişisel bilgi formu, geliştirilmesi hedeflenen Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ) formu ve ölçüt geçerliği için İçsel Dini Motivasyon Ölçeğinden meydana gelen anket formu uygulanmıştır. Alan uzmanları, saha uzmanları ve dil uzmanından alınan değerlendirmeler sonucu 32 madde (1 madde kontrol sorusu) ile AFA uygulaması yapılmıştır. Bu aşamada elde edilen 3 faktörlü ve 13 maddeden oluşan yapının test edilmesi amacıyla DFA yapılmış ve uyum kriterlerinin sağlanmasıyla ölçek üç boyutlu yapısını korumuştur. Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği; Hürmet, İtidal ve Hakkaniyet olmak üzere 3 faktörlüdür ve 13 maddeden oluşan bir yapıya sahiptir. Elde edilen bulgular, ölçeğin toplam varyansın %52,512’sini açıkladığını göstermektedir. Bartlett Küresellik Testi değeri ise 1192,109 ve Kaiser-Meyer-Olkin değeri ,831 olarak belirlenmiştir. Cronbach’s Alpha katsayısı ,860; Split-Half katsayısı ,828’dir. İçsel Dini Motivasyon Ölçeği ile Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği arasındaki katsayı değeri ,294’tür ve iki ölçek arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (p<,01). Ölçek maddelerinin ayırt edicilik düzeylerinin belirlenmesi amacıyla %27’lik alt ve üst gruplar arasında uygulanan bağımsız örneklem t-testi değerleri -7,819 ve -13,646 arasında değişmektedir ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<,01). Model uyum indekslerinin iyi düzeyde olması DFA sonucunda elde edilen yapının kuramsal temellere uygun olduğunu ve istatistiksel açıdan desteklendiğini göstermektedir. Sonuç olarak elde edilen bulgular Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeğinin ölçüm yeterliliğine sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Din Eğitimi, Gençlik Dönemi, Ahlak, Değerler, Ahlaki Tutum

Kaynakça

  1. Acar, Ahmet Salih vd. “Ahlaki Öz Saygı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. 7th Başkent International Conference on Multidisciplinary Studies: Full Texts Book. 85-93. Ankara: Başkent Academy, 2013.
  2. Alston, William P. “Moral Attitudes and Moral Judgments”. Noûs 2/1 (1968), 1-23. https://doi.org/10.2307/2214411
  3. Altaş, Nurullah. Din Eğitimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2022.
  4. Aquino, Karl - Reed, Americus. “The Self-Importance of Moral Identity”. Journal of Personality and Social Psychology 83/6 (2002), 1426.
  5. Avcı, Ahmet. Eğitimde Şiddet Olgusu: Lise Öğrencilerinde Şiddet, Saldırganlık ve Ahlakî Tutum İlişkisi – Küçükçekmece İlçesi Örneği. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2010.
  6. Bauman, Zygmunt. Akışkan Modern Dünyadan 44 Mektup. İstanbul: Habitus Yayıncılık, Siral, Pelin., 2012.
  7. Baysal, Tahir vd. “Türkiye’de Gençlerin Çeşitli Değişkenler Açısından Algılarının İncelenmesi: Türkiye Gençlik Araştırması 2022”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 14/27 (2024), 126-158.
  8. Beaton, Dorcas E. vd. “Guidelines for the Process of Cross-Cultural Adaptation of Self-Report Measures”. Spine 25/24 (2000), 3186-3191. https://journals.lww.com/spinejournal/fulltext/2000/12150/guidelines_for_the_process_of_cross_cultural.14.aspx
  9. Beavers, Amy S. vd. “Practical Considerations for Using Exploratory Factor Analysis in Educational Research”. Practical Assessment, Research, and Evaluation 18/6 (2013), 1-13. https://doi.org/10.7275/qv2q-rk76
  10. Bilim ve Sanat Terimleri Sözlüğü (Eğitim Terimleri Sözlüğü - 1974). Türk Dil Kurumu. Erişim 22 Kasım 2025. https://sozluk.gov.tr

Kaynak Göster

APA
Kalkavan, F. N., & Altaş, N. (2026). Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 28(1), 1-21. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1755652
AMA
1.Kalkavan FN, Altaş N. Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026;28(1):1-21. doi:10.17335/sakaifd.1755652
Chicago
Kalkavan, Fatma Nur, ve Nurullah Altaş. 2026. “Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 28 (1): 1-21. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1755652.
EndNote
Kalkavan FN, Altaş N (01 Haziran 2026) Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 28 1 1–21.
IEEE
[1]F. N. Kalkavan ve N. Altaş, “Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 28, sy 1, ss. 1–21, Haz. 2026, doi: 10.17335/sakaifd.1755652.
ISNAD
Kalkavan, Fatma Nur - Altaş, Nurullah. “Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 28/1 (01 Haziran 2026): 1-21. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1755652.
JAMA
1.Kalkavan FN, Altaş N. Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026;28:1–21.
MLA
Kalkavan, Fatma Nur, ve Nurullah Altaş. “Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 28, sy 1, Haziran 2026, ss. 1-21, doi:10.17335/sakaifd.1755652.
Vancouver
1.Fatma Nur Kalkavan, Nurullah Altaş. Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 01 Haziran 2026;28(1):1-21. doi:10.17335/sakaifd.1755652