Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Youth Moral Attitude Scale (YMAS): A Validity and Reliability Study

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 1 - 21, 17.02.2026

Fatma Nur Kalkavan , Nurullah Altaş

https://doi.org/10.17335/sakaifd.1755652
https://izlik.org/JA34AJ37NJ

Öz

This study is a scale development study to aimed at measuring the moral attitudes of youth. Within the scope of the study, a total of 707 high school seniors were surveyed: 380 for Exploratory Factor Analysis (EFA) and 327 for Confirmatory Factor Analysis (CFA). The Youth Moral Attitude Scale (YMAS) form, which was developed in this study, and the Intrinsic Religious Motivation Scale for criterion validity were used in the data collection phase. Following evaluations by field experts, educational specialists, and a linguist, an EFA was conducted on 32 items, one of which was a control question. CFA was conducted to test the 3-factor, 13-item structure obtained at this stage. By meeting the fit criteria, the scale preserved its three-dimensional structure. The Youth Moral Attitude Scale has three factors: Respect, Moderation, and Justness, and consists of 13 items. The total explained variance of the scale was found to be 52,512%. The scale's KMO value is ,831; the Bartlett Test of Sphericity value is 1192,109. Cronbach's Alpha coefficient is ,860; the Split-Half coefficient is ,828. The correlation coefficient between the Intrinsic Religious Motivation Scale and the Youth Moral Attitude Scale is ,294, and there is a significant relationship between the two scales (p<,01). The independent samples t-test applied to the 27% lower and upper groups to determine the discrimination levels of the scale items ranged between -7,819 and -13,646 and was found to be statistically significant (p<,01). The satisfactory level of model fit indices indicates that the structure obtained as a result of CFA is consistent with the theoretical foundations and is statistically supported. Therefore, the findings reveal that the Youth Moral Attitude Scale is a valid and reliable measurement tool.

Anahtar Kelimeler

Religious Education Youth Morality Values Moral Attitude

Kaynakça

  • Acar, Ahmet Salih vd. “Ahlaki Öz Saygı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. 7th Başkent International Conference on Multidisciplinary Studies: Full Texts Book. 85-93. Ankara: Başkent Academy, 2013.
  • Alston, William P. “Moral Attitudes and Moral Judgments”. Noûs 2/1 (1968), 1-23. https://doi.org/10.2307/2214411
  • Altaş, Nurullah. Din Eğitimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2022.
  • Aquino, Karl - Reed, Americus. “The Self-Importance of Moral Identity”. Journal of Personality and Social Psychology 83/6 (2002), 1426.
  • Avcı, Ahmet. Eğitimde Şiddet Olgusu: Lise Öğrencilerinde Şiddet, Saldırganlık ve Ahlakî Tutum İlişkisi – Küçükçekmece İlçesi Örneği. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2010.
  • Bauman, Zygmunt. Akışkan Modern Dünyadan 44 Mektup. İstanbul: Habitus Yayıncılık, Siral, Pelin., 2012.
  • Baysal, Tahir vd. “Türkiye’de Gençlerin Çeşitli Değişkenler Açısından Algılarının İncelenmesi: Türkiye Gençlik Araştırması 2022”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 14/27 (2024), 126-158.
  • Beaton, Dorcas E. vd. “Guidelines for the Process of Cross-Cultural Adaptation of Self-Report Measures”. Spine 25/24 (2000), 3186-3191. https://journals.lww.com/spinejournal/fulltext/2000/12150/guidelines_for_the_process_of_cross_cultural.14.aspx
  • Beavers, Amy S. vd. “Practical Considerations for Using Exploratory Factor Analysis in Educational Research”. Practical Assessment, Research, and Evaluation 18/6 (2013), 1-13. https://doi.org/10.7275/qv2q-rk76
  • Bilim ve Sanat Terimleri Sözlüğü (Eğitim Terimleri Sözlüğü - 1974). Türk Dil Kurumu. Erişim 22 Kasım 2025. https://sozluk.gov.tr
  • Büyüköztürk, Şener. Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 33. Basım, 2022.
  • Cesur, Sevim vd. “Bana Göre Ahlak: Sıradan İnsanın Ahlakı Kavramsallaştırması”. Türk Psikoloji Yazıları 23/45 (2020), 115-138.
  • Christie, Deborah - Viner, Russell. ABC of Adolescence: Adolescent Development. London: BMJ Publishing Group, 2005. Çelik Ok, Melis. “Ahlaki Öfke Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması”. Muhakeme Journal 2/2 (2019), 19-28. https://doi.org/10.33817/muhakeme.626140
  • Çiftçi, Nermin. Almanya ve Türkiye’ Deki Türk Lise Öğrencilerinin Ahlakî Yargı Yeteneklerinin Karşılaştırılması. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2001.
  • DeVellis, Robert F. Ölçek Geliştirme: Kuram ve Uygulamalar. ed. Tarık Totan. Ankara: Nobel Yayıncılık, 3. Basım, 2022.
  • Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Ortaöğretim Programı. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2018).
  • Doğan, Sariye. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Derslerinde Ahlak Eğitiminin Öğretmen Görüşleri Kapsamında İncelenmesi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 16 (Aralık 2024), 542-566. https://doi.org/10.47994/usbad.1503538
  • Duman, Abdullah. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinin Ahlaki Kazanım Amacına Erişim Düzeyi Ölçeği (DKAB-AKÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 24/2 (2024), 607-637. https://doi.org/10.33415/daad.1493303
  • Duman, M. Z. - Güngörmez Akosman, B. Gençlerde Din ve Dindarlık: Z Kuşağı Örneği. Ankara: Nobel Yayınları, 2022.
  • Erbaş, Emre - Şahin Perçin, Nilüfer. “Ahlaki Çözülme (Moral Disengagement) Ölçeği Türkçe Geçerlemesi ve Kişi-Çevre Uyumu İlişkisi”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 17/1 (2017), 177-190.
  • Erkuş, Adnan. “Ölçek Geliştirme ve Uyarlama Çalışmalarında Karşılaşılan Sorunlar”. Türk Psikoloji Bülteni 13/40 (2007), 17-25.
  • Fokkema, Marjolein - Greiff, Samuel. “How Performing PCA and CFA on the Same Data Equals Trouble: Overfitting in the Assessment of Internal Structure and Some Editorial Thoughts on It”. European Journal of Psychological Assessment 33/6 (2017), 399-402. https://doi.org/10.1027/1015-5759/a000460
  • Gezici Yalçın, Meryem vd. “Ahlâkî Uzaklaşma Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması”. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi 6/1 (2016), 309-332.
  • Güncel Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu. Erişim 27 Temmuz 2025. https://sozluk.gov.tr
  • Hair Jr., Joseph F. vd. Multivariate Data Analysis. Harlow: Pearson Education Limited, 7th ed., 2014.
  • Hızıroğlu, İbrahim - Zengin, Mahmut. 21. Yüzyıl Becerileri Işığında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programlarının Analizi. Araştırma. İstanbul: DEM Yayınları, 2025. https://dem.org.tr/yayin/raporlar/2025/09/21-yuzyil-becerileri-isiginda-din-kulturu-ve-ahlak-bilgisi-ogretim-programlarinin-analizi
  • Hoge, D. R. “A Validated Intrinsic Religious Motivation Scale”. Journal for the Scientific Study of Religion 11 (1972), 369-376.
  • Hooper, Daire vd. “Evaluating Model Fit: a Synthesis of The Structural Equation Modelling Literature”. 7th European Conference on Research Methodology for Business and Management Studies. 2008/195-200. London, 2008.
  • Hökelekli, Hayati. “Gençlik ve Din”. Gençlik, Din ve Değerler Psikolojisi. ed. Hayati Hökelekli. 15. İstanbul: DEM Yayınları, 3. Basım, 2015.
  • Hu, L. T. - Bentler, P. M. “Cutoff Criteria for Fit Indexes in Covariance Structure Analysis: Conventional Criteria versus New Alternatives”. Structural Equation Modeling 6/1 (1999), 1-55.
  • İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2006).
  • İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2010).
  • İnce, Abdullah vd. “Türkiye Gençlik Konulu Makaleler: Sistematik Bir İnceleme”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 57 (2024), 66. https://doi.org/10.17120/omuifd.1529347
  • İslamoğlu, A. Hamdi - Alnıaçık, Ümit. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. İstanbul: Beta Basım Yayım, 2016.
  • Karaca, Faruk. “Din Psikolojisinde Metot Sorunu ve Bir Dindarlık Ölçeğinin Türk Toplumuna Standardizasyonu”. EKEV Akademi Dergisi 3/1 (2001), 187-202.
  • Kenan, Seyfi. “Modern Eğitimde Kaybolan Nokta: Değerler Eğitimi”. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri 9/1 (2009), 2.
  • Kesgin, Safiye. Cumhuriyet Dönemi Örgün Eğitim Kurumlarında Ahlak Eğitimi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2010.
  • Kılıç, Recep. Ahlakın Dini Temeli. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2012.
  • Kline, Paul. An Easy Guide to Factor Analysis. New York: Routledge, 2002.
  • Kovancı, Öznur vd. “Ortaokul Öğrencilerinin Dijital Ortamda Ahlaki Değerlere Dönük Algıları Ölçeği: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 23/2 (2021), 303-324. https://doi.org/10.17556/erziefd.646377
  • Köylü, Mustafa - Oruç, Cemil. Gençlik Dönemi Din Eğitimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2023.
  • Kürüm, Betül - Ekşi, Halil. “Kimlik Kavramına Ahlaki Bir Bakış: Ahlaki Kimlik Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi”. Değerler Eğitimi Dergisi 20/43 (2022), 135-167. https://doi.org/10.34234/ded.1055143
  • Lickona, Thomas. Educating for Character: How Our Schools Can Teach Respect and Responsibility. New York: Bantam Books, 1992.
  • MacCallum, Robert C. vd. “Sample Size in Factor Analysis”. Psychological Methods 4/1 (1999), 90-96. https://doi.org/10.1037/1082-989X.4.1.84
  • Meade, Adam W. - Craig, S. Bartholomew. “Identifying Careless Responses in Survey Data”. Psychological Methods 17/3 (2012), 437-455. https://doi.org/10.1037/a0028085
  • METK, Millî Eğitim Temel Kanunu (Kanun No. Kanun No: 1739, md. 12). Resmî Gazete 14574 (24 Haziran 1973). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/14574.pdf
  • Meydan, Hasan. “Bir Beceri Olarak Ahlak ve Eğitimi: Ahlaki Gelişim Kuramlarına Dayalı Bir İnceleme”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 55 (Haziran 2021), 445-471. https://doi.org/10.29288/ilted.890349
  • Murat, Recep - Zengin, Mahmut. “Ortaöğretim Öğrencileri İçin Geleneksel ve Kültürel Din Algısı Ölçeğinin (OGEKDÖ) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 25/48 (2023), 395-425. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1341649
  • Okan, Nesrullah - Ekşi, Halil. “The Adaptation of the Moral Integrity Scale into Turkish and Analysis of the Psychometric Features”. Spiritual Psychology and Counseling 5 (2020), 327-340.
  • Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2005).
  • Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2010).
  • Özgüven, İbrahim Ethem. Bireyi Tanıma Teknikleri. Ankara: PDREM Yayınları, 2002.
  • Pallant, Julie. SPSS Survival Manual: A Step by Step Guide to Data Analysis Using SPSS for Windows. Maidenhead: Open University Press, 3rd ed., 2007.
  • PISA 2025 Science Framework (Second Draft). Paris: OECD Publishing, 2023. https://marzanoresearch.com/hot-topics-in-education-2025/
  • Resolution on the Framework for European Cooperation in the Youth Field: The European Union Youth Strategy 2019–2027. Council of the
  • European Union. Erişim 23 Mayıs 2025. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:42018Y1218(01)
  • Sarıçam, H vd. “Ahlaki Değer Ölçeğinin Türkçe Uyarlanması ve Psikometrik Özellikleri”. Kafkasya Üniversiteler Birliği Uluslararası Ağrı Sosyal Bilimler Kongresi Kitabı. 25/221-227. Ağrı: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Yayınları, 2013.
  • Sathyanarayana, S - Mohanasundaram, T. “Fit Indices in Structural Equation Modeling and Confirmatory Factor Analysis: Reporting Guidelines”. Asian Journal of Economics, Business and Accounting 24/7 (2024), 561-577. https://doi.org/10.9734/ajeba/2024/v24i71430
  • Silier, Yıldız. Oburluk Çağı: Felsefe ve Politik-Psikoloji Denemeleri. İstanbul: Yordam Kitap, 4. Basım, 2021.
  • Steiger, James H. “Notes on the Steiger–Lind (1980) Handout”. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal 23/6 (01 Kasım 2016), 777-781. https://doi.org/10.1080/10705511.2016.1217487
  • Suhr, D. D. Exploratory or Confirmatory Factor Analysis. Cary: SAS Institute, 2006.
  • Şengün, Mustafa - Kaya, Mevlüt. “Ahlaki Olgunluk Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 24/24–25 (2007), 51-64.
  • Şimşek, Ali. “Evren ve Örneklem”. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. 108-133. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını, 2012.
  • Tabachnick, Barbara G. - Fidell, Linda S. Çok Değişkenli İstatistiklerin Kullanımı. ed. Mustafa Baloğlu. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 6. bs.dan çev., 2020.
  • Tavşancıl, Ezel. Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: Nobel Yayıncılık, 6. Basım, 2018.
  • Tezbaşaran, A. Ata. Likert Tipi Ölçek Hazırlama Kılavuzu. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları, 3. Basım, 2008. https://www.academia.edu/1288035/Likert_Tipi_Ölçek_Hazırlama_Kılavuzu
  • Topçu, Nurettin. Ahlâk. İstanbul: Dergâh Yayınları, 24. Baskı., 2025.
  • Tunç, M. F. vd. “Adaptation of Moral Injury Scale into Turkish Culture”. TRC Journal of Humanitarian Action 1 (2022), 109-116.
  • TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Gençlik 2021 (Mayıs 2022). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2021-45634
  • TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Gençlik 2023 (Mayıs 2024). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2023-53677
  • TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Gençlik 2024 (Mayıs 2025). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2024-54077#:~:text=Türkiye%20nüfusunun%20%14%2C9',14%2C9'unu%20oluşturdu.
  • Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2024).
  • Uçak, Selim - Erdem, Hasan Haluk. “Eğitimde Yeni Bir Yön Arayışı Bağlamında ‘21. Yüzyıl Becerileri ve Eğitim Felsefesi’”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 6/1 (Nisan 2020), 76-93. https://doi.org/10.29065/usakead.690205
  • WHO, World Health Organization. “Adolescent and Young Adult Health (2024)”. Erişim 22 Kasım 2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescents-health-risks-and-solutions
  • WHO, World Health Organization. “Adolescent Health (2024)”. Erişim 22 Kasım 2025. https://www.who.int/health-topics/adolescent-health
  • Yavuz-Birben, Fazilet - Bacanlı, Hasan. “Ahlaki Kayıtsızlık Ölçeği’nin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. YILDIZ Journal of Educational Research 2/2 (2017), 1-25.
  • Youth2030: The United Nations Youth Strategy. United Nations, Office of the Secretary-General’s Envoy on Youth. Erişim 23 Mayıs 2025. https://www.un.org/youthaffairs/sites/default/files/2024-12/Youth2030_UN%20Youth%20Strategy_EN.pdf
  • Yörükoğlu, Atalay. Gençlik Çağı: Ruh Sağlığı ve Ruhsal Sorunları. İstanbul: Özgür Yayınları, 11. Basım, 2004.
  • Yurdabakan, İrfan - Çüm, Sait. “Davranış Bilimlerinde Ölçek Geliştirme (Açıklayıcı Faktör Analizine Dayalı)”. Türkiye Aile Hekimliği Dergisi 11/2 (2017), 108-126. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.317880
  • Zengin, Mahmut - Hendek, Abdurrahman. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerine Göre Din Dersleri: Statü, Programlar ve Çoğulculuk. İstanbul: Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları, 2021.
  • 2024–2028 Stratejik Plan. T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı. Erişim 23 Mayıs 2025. https://sgb.gsb.gov.tr/Public/Edit/images/SGB/012014/GSB_24_0001_KK_stratejik_plan_web_270624.pdf

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 1 - 21, 17.02.2026

Fatma Nur Kalkavan , Nurullah Altaş

https://doi.org/10.17335/sakaifd.1755652
https://izlik.org/JA34AJ37NJ

Öz

Kaynakça

  • Acar, Ahmet Salih vd. “Ahlaki Öz Saygı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. 7th Başkent International Conference on Multidisciplinary Studies: Full Texts Book. 85-93. Ankara: Başkent Academy, 2013.
  • Alston, William P. “Moral Attitudes and Moral Judgments”. Noûs 2/1 (1968), 1-23. https://doi.org/10.2307/2214411
  • Altaş, Nurullah. Din Eğitimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2022.
  • Aquino, Karl - Reed, Americus. “The Self-Importance of Moral Identity”. Journal of Personality and Social Psychology 83/6 (2002), 1426.
  • Avcı, Ahmet. Eğitimde Şiddet Olgusu: Lise Öğrencilerinde Şiddet, Saldırganlık ve Ahlakî Tutum İlişkisi – Küçükçekmece İlçesi Örneği. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2010.
  • Bauman, Zygmunt. Akışkan Modern Dünyadan 44 Mektup. İstanbul: Habitus Yayıncılık, Siral, Pelin., 2012.
  • Baysal, Tahir vd. “Türkiye’de Gençlerin Çeşitli Değişkenler Açısından Algılarının İncelenmesi: Türkiye Gençlik Araştırması 2022”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 14/27 (2024), 126-158.
  • Beaton, Dorcas E. vd. “Guidelines for the Process of Cross-Cultural Adaptation of Self-Report Measures”. Spine 25/24 (2000), 3186-3191. https://journals.lww.com/spinejournal/fulltext/2000/12150/guidelines_for_the_process_of_cross_cultural.14.aspx
  • Beavers, Amy S. vd. “Practical Considerations for Using Exploratory Factor Analysis in Educational Research”. Practical Assessment, Research, and Evaluation 18/6 (2013), 1-13. https://doi.org/10.7275/qv2q-rk76
  • Bilim ve Sanat Terimleri Sözlüğü (Eğitim Terimleri Sözlüğü - 1974). Türk Dil Kurumu. Erişim 22 Kasım 2025. https://sozluk.gov.tr
  • Büyüköztürk, Şener. Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 33. Basım, 2022.
  • Cesur, Sevim vd. “Bana Göre Ahlak: Sıradan İnsanın Ahlakı Kavramsallaştırması”. Türk Psikoloji Yazıları 23/45 (2020), 115-138.
  • Christie, Deborah - Viner, Russell. ABC of Adolescence: Adolescent Development. London: BMJ Publishing Group, 2005. Çelik Ok, Melis. “Ahlaki Öfke Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması”. Muhakeme Journal 2/2 (2019), 19-28. https://doi.org/10.33817/muhakeme.626140
  • Çiftçi, Nermin. Almanya ve Türkiye’ Deki Türk Lise Öğrencilerinin Ahlakî Yargı Yeteneklerinin Karşılaştırılması. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2001.
  • DeVellis, Robert F. Ölçek Geliştirme: Kuram ve Uygulamalar. ed. Tarık Totan. Ankara: Nobel Yayıncılık, 3. Basım, 2022.
  • Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Ortaöğretim Programı. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2018).
  • Doğan, Sariye. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Derslerinde Ahlak Eğitiminin Öğretmen Görüşleri Kapsamında İncelenmesi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 16 (Aralık 2024), 542-566. https://doi.org/10.47994/usbad.1503538
  • Duman, Abdullah. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinin Ahlaki Kazanım Amacına Erişim Düzeyi Ölçeği (DKAB-AKÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 24/2 (2024), 607-637. https://doi.org/10.33415/daad.1493303
  • Duman, M. Z. - Güngörmez Akosman, B. Gençlerde Din ve Dindarlık: Z Kuşağı Örneği. Ankara: Nobel Yayınları, 2022.
  • Erbaş, Emre - Şahin Perçin, Nilüfer. “Ahlaki Çözülme (Moral Disengagement) Ölçeği Türkçe Geçerlemesi ve Kişi-Çevre Uyumu İlişkisi”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 17/1 (2017), 177-190.
  • Erkuş, Adnan. “Ölçek Geliştirme ve Uyarlama Çalışmalarında Karşılaşılan Sorunlar”. Türk Psikoloji Bülteni 13/40 (2007), 17-25.
  • Fokkema, Marjolein - Greiff, Samuel. “How Performing PCA and CFA on the Same Data Equals Trouble: Overfitting in the Assessment of Internal Structure and Some Editorial Thoughts on It”. European Journal of Psychological Assessment 33/6 (2017), 399-402. https://doi.org/10.1027/1015-5759/a000460
  • Gezici Yalçın, Meryem vd. “Ahlâkî Uzaklaşma Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması”. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi 6/1 (2016), 309-332.
  • Güncel Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu. Erişim 27 Temmuz 2025. https://sozluk.gov.tr
  • Hair Jr., Joseph F. vd. Multivariate Data Analysis. Harlow: Pearson Education Limited, 7th ed., 2014.
  • Hızıroğlu, İbrahim - Zengin, Mahmut. 21. Yüzyıl Becerileri Işığında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programlarının Analizi. Araştırma. İstanbul: DEM Yayınları, 2025. https://dem.org.tr/yayin/raporlar/2025/09/21-yuzyil-becerileri-isiginda-din-kulturu-ve-ahlak-bilgisi-ogretim-programlarinin-analizi
  • Hoge, D. R. “A Validated Intrinsic Religious Motivation Scale”. Journal for the Scientific Study of Religion 11 (1972), 369-376.
  • Hooper, Daire vd. “Evaluating Model Fit: a Synthesis of The Structural Equation Modelling Literature”. 7th European Conference on Research Methodology for Business and Management Studies. 2008/195-200. London, 2008.
  • Hökelekli, Hayati. “Gençlik ve Din”. Gençlik, Din ve Değerler Psikolojisi. ed. Hayati Hökelekli. 15. İstanbul: DEM Yayınları, 3. Basım, 2015.
  • Hu, L. T. - Bentler, P. M. “Cutoff Criteria for Fit Indexes in Covariance Structure Analysis: Conventional Criteria versus New Alternatives”. Structural Equation Modeling 6/1 (1999), 1-55.
  • İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2006).
  • İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2010).
  • İnce, Abdullah vd. “Türkiye Gençlik Konulu Makaleler: Sistematik Bir İnceleme”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 57 (2024), 66. https://doi.org/10.17120/omuifd.1529347
  • İslamoğlu, A. Hamdi - Alnıaçık, Ümit. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. İstanbul: Beta Basım Yayım, 2016.
  • Karaca, Faruk. “Din Psikolojisinde Metot Sorunu ve Bir Dindarlık Ölçeğinin Türk Toplumuna Standardizasyonu”. EKEV Akademi Dergisi 3/1 (2001), 187-202.
  • Kenan, Seyfi. “Modern Eğitimde Kaybolan Nokta: Değerler Eğitimi”. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri 9/1 (2009), 2.
  • Kesgin, Safiye. Cumhuriyet Dönemi Örgün Eğitim Kurumlarında Ahlak Eğitimi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2010.
  • Kılıç, Recep. Ahlakın Dini Temeli. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2012.
  • Kline, Paul. An Easy Guide to Factor Analysis. New York: Routledge, 2002.
  • Kovancı, Öznur vd. “Ortaokul Öğrencilerinin Dijital Ortamda Ahlaki Değerlere Dönük Algıları Ölçeği: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 23/2 (2021), 303-324. https://doi.org/10.17556/erziefd.646377
  • Köylü, Mustafa - Oruç, Cemil. Gençlik Dönemi Din Eğitimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2023.
  • Kürüm, Betül - Ekşi, Halil. “Kimlik Kavramına Ahlaki Bir Bakış: Ahlaki Kimlik Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi”. Değerler Eğitimi Dergisi 20/43 (2022), 135-167. https://doi.org/10.34234/ded.1055143
  • Lickona, Thomas. Educating for Character: How Our Schools Can Teach Respect and Responsibility. New York: Bantam Books, 1992.
  • MacCallum, Robert C. vd. “Sample Size in Factor Analysis”. Psychological Methods 4/1 (1999), 90-96. https://doi.org/10.1037/1082-989X.4.1.84
  • Meade, Adam W. - Craig, S. Bartholomew. “Identifying Careless Responses in Survey Data”. Psychological Methods 17/3 (2012), 437-455. https://doi.org/10.1037/a0028085
  • METK, Millî Eğitim Temel Kanunu (Kanun No. Kanun No: 1739, md. 12). Resmî Gazete 14574 (24 Haziran 1973). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/14574.pdf
  • Meydan, Hasan. “Bir Beceri Olarak Ahlak ve Eğitimi: Ahlaki Gelişim Kuramlarına Dayalı Bir İnceleme”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 55 (Haziran 2021), 445-471. https://doi.org/10.29288/ilted.890349
  • Murat, Recep - Zengin, Mahmut. “Ortaöğretim Öğrencileri İçin Geleneksel ve Kültürel Din Algısı Ölçeğinin (OGEKDÖ) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 25/48 (2023), 395-425. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1341649
  • Okan, Nesrullah - Ekşi, Halil. “The Adaptation of the Moral Integrity Scale into Turkish and Analysis of the Psychometric Features”. Spiritual Psychology and Counseling 5 (2020), 327-340.
  • Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2005).
  • Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2010).
  • Özgüven, İbrahim Ethem. Bireyi Tanıma Teknikleri. Ankara: PDREM Yayınları, 2002.
  • Pallant, Julie. SPSS Survival Manual: A Step by Step Guide to Data Analysis Using SPSS for Windows. Maidenhead: Open University Press, 3rd ed., 2007.
  • PISA 2025 Science Framework (Second Draft). Paris: OECD Publishing, 2023. https://marzanoresearch.com/hot-topics-in-education-2025/
  • Resolution on the Framework for European Cooperation in the Youth Field: The European Union Youth Strategy 2019–2027. Council of the
  • European Union. Erişim 23 Mayıs 2025. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:42018Y1218(01)
  • Sarıçam, H vd. “Ahlaki Değer Ölçeğinin Türkçe Uyarlanması ve Psikometrik Özellikleri”. Kafkasya Üniversiteler Birliği Uluslararası Ağrı Sosyal Bilimler Kongresi Kitabı. 25/221-227. Ağrı: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Yayınları, 2013.
  • Sathyanarayana, S - Mohanasundaram, T. “Fit Indices in Structural Equation Modeling and Confirmatory Factor Analysis: Reporting Guidelines”. Asian Journal of Economics, Business and Accounting 24/7 (2024), 561-577. https://doi.org/10.9734/ajeba/2024/v24i71430
  • Silier, Yıldız. Oburluk Çağı: Felsefe ve Politik-Psikoloji Denemeleri. İstanbul: Yordam Kitap, 4. Basım, 2021.
  • Steiger, James H. “Notes on the Steiger–Lind (1980) Handout”. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal 23/6 (01 Kasım 2016), 777-781. https://doi.org/10.1080/10705511.2016.1217487
  • Suhr, D. D. Exploratory or Confirmatory Factor Analysis. Cary: SAS Institute, 2006.
  • Şengün, Mustafa - Kaya, Mevlüt. “Ahlaki Olgunluk Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 24/24–25 (2007), 51-64.
  • Şimşek, Ali. “Evren ve Örneklem”. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. 108-133. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını, 2012.
  • Tabachnick, Barbara G. - Fidell, Linda S. Çok Değişkenli İstatistiklerin Kullanımı. ed. Mustafa Baloğlu. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 6. bs.dan çev., 2020.
  • Tavşancıl, Ezel. Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: Nobel Yayıncılık, 6. Basım, 2018.
  • Tezbaşaran, A. Ata. Likert Tipi Ölçek Hazırlama Kılavuzu. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları, 3. Basım, 2008. https://www.academia.edu/1288035/Likert_Tipi_Ölçek_Hazırlama_Kılavuzu
  • Topçu, Nurettin. Ahlâk. İstanbul: Dergâh Yayınları, 24. Baskı., 2025.
  • Tunç, M. F. vd. “Adaptation of Moral Injury Scale into Turkish Culture”. TRC Journal of Humanitarian Action 1 (2022), 109-116.
  • TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Gençlik 2021 (Mayıs 2022). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2021-45634
  • TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Gençlik 2023 (Mayıs 2024). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2023-53677
  • TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Gençlik 2024 (Mayıs 2025). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2024-54077#:~:text=Türkiye%20nüfusunun%20%14%2C9',14%2C9'unu%20oluşturdu.
  • Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2024).
  • Uçak, Selim - Erdem, Hasan Haluk. “Eğitimde Yeni Bir Yön Arayışı Bağlamında ‘21. Yüzyıl Becerileri ve Eğitim Felsefesi’”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 6/1 (Nisan 2020), 76-93. https://doi.org/10.29065/usakead.690205
  • WHO, World Health Organization. “Adolescent and Young Adult Health (2024)”. Erişim 22 Kasım 2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescents-health-risks-and-solutions
  • WHO, World Health Organization. “Adolescent Health (2024)”. Erişim 22 Kasım 2025. https://www.who.int/health-topics/adolescent-health
  • Yavuz-Birben, Fazilet - Bacanlı, Hasan. “Ahlaki Kayıtsızlık Ölçeği’nin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. YILDIZ Journal of Educational Research 2/2 (2017), 1-25.
  • Youth2030: The United Nations Youth Strategy. United Nations, Office of the Secretary-General’s Envoy on Youth. Erişim 23 Mayıs 2025. https://www.un.org/youthaffairs/sites/default/files/2024-12/Youth2030_UN%20Youth%20Strategy_EN.pdf
  • Yörükoğlu, Atalay. Gençlik Çağı: Ruh Sağlığı ve Ruhsal Sorunları. İstanbul: Özgür Yayınları, 11. Basım, 2004.
  • Yurdabakan, İrfan - Çüm, Sait. “Davranış Bilimlerinde Ölçek Geliştirme (Açıklayıcı Faktör Analizine Dayalı)”. Türkiye Aile Hekimliği Dergisi 11/2 (2017), 108-126. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.317880
  • Zengin, Mahmut - Hendek, Abdurrahman. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerine Göre Din Dersleri: Statü, Programlar ve Çoğulculuk. İstanbul: Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları, 2021.
  • 2024–2028 Stratejik Plan. T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı. Erişim 23 Mayıs 2025. https://sgb.gsb.gov.tr/Public/Edit/images/SGB/012014/GSB_24_0001_KK_stratejik_plan_web_270624.pdf

Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 1 - 21, 17.02.2026

Fatma Nur Kalkavan , Nurullah Altaş

https://doi.org/10.17335/sakaifd.1755652
https://izlik.org/JA34AJ37NJ

Öz

Bu çalışma gençlik döneminde bulunan bireylerin ahlaki tutumlarının ölçülmesine yönelik bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Çalışma kapsamında Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için 380 ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) için 327 katılımcı ile toplamda 707 lise son sınıf öğrencisiyle görüşülmüştür. Verilerin toplanması aşamasında kişisel bilgi formu, geliştirilmesi hedeflenen Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ) formu ve ölçüt geçerliği için İçsel Dini Motivasyon Ölçeğinden meydana gelen anket formu uygulanmıştır. Alan uzmanları, saha uzmanları ve dil uzmanından alınan değerlendirmeler sonucu 32 madde (1 madde kontrol sorusu) ile AFA uygulaması yapılmıştır. Bu aşamada elde edilen 3 faktörlü ve 13 maddeden oluşan yapının test edilmesi amacıyla DFA yapılmış ve uyum kriterlerinin sağlanmasıyla ölçek üç boyutlu yapısını korumuştur. Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği; Hürmet, İtidal ve Hakkaniyet olmak üzere 3 faktörlüdür ve 13 maddeden oluşan bir yapıya sahiptir. Elde edilen bulgular, ölçeğin toplam varyansın %52,512’sini açıkladığını göstermektedir. Bartlett Küresellik Testi değeri ise 1192,109 ve Kaiser-Meyer-Olkin değeri ,831 olarak belirlenmiştir. Cronbach’s Alpha katsayısı ,860; Split-Half katsayısı ,828’dir. İçsel Dini Motivasyon Ölçeği ile Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği arasındaki katsayı değeri ,294’tür ve iki ölçek arasında anlamlı bir ilişki bulunmaktadır (p<,01). Ölçek maddelerinin ayırt edicilik düzeylerinin belirlenmesi amacıyla %27’lik alt ve üst gruplar arasında uygulanan bağımsız örneklem t-testi değerleri -7,819 ve -13,646 arasında değişmektedir ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<,01). Model uyum indekslerinin iyi düzeyde olması DFA sonucunda elde edilen yapının kuramsal temellere uygun olduğunu ve istatistiksel açıdan desteklendiğini göstermektedir. Sonuç olarak elde edilen bulgular Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeğinin ölçüm yeterliliğine sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Din Eğitimi Gençlik Dönemi Ahlak Değerler Ahlaki Tutum

Kaynakça

  • Acar, Ahmet Salih vd. “Ahlaki Öz Saygı Ölçeği’nin Türkçeye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. 7th Başkent International Conference on Multidisciplinary Studies: Full Texts Book. 85-93. Ankara: Başkent Academy, 2013.
  • Alston, William P. “Moral Attitudes and Moral Judgments”. Noûs 2/1 (1968), 1-23. https://doi.org/10.2307/2214411
  • Altaş, Nurullah. Din Eğitimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2022.
  • Aquino, Karl - Reed, Americus. “The Self-Importance of Moral Identity”. Journal of Personality and Social Psychology 83/6 (2002), 1426.
  • Avcı, Ahmet. Eğitimde Şiddet Olgusu: Lise Öğrencilerinde Şiddet, Saldırganlık ve Ahlakî Tutum İlişkisi – Küçükçekmece İlçesi Örneği. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2010.
  • Bauman, Zygmunt. Akışkan Modern Dünyadan 44 Mektup. İstanbul: Habitus Yayıncılık, Siral, Pelin., 2012.
  • Baysal, Tahir vd. “Türkiye’de Gençlerin Çeşitli Değişkenler Açısından Algılarının İncelenmesi: Türkiye Gençlik Araştırması 2022”. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 14/27 (2024), 126-158.
  • Beaton, Dorcas E. vd. “Guidelines for the Process of Cross-Cultural Adaptation of Self-Report Measures”. Spine 25/24 (2000), 3186-3191. https://journals.lww.com/spinejournal/fulltext/2000/12150/guidelines_for_the_process_of_cross_cultural.14.aspx
  • Beavers, Amy S. vd. “Practical Considerations for Using Exploratory Factor Analysis in Educational Research”. Practical Assessment, Research, and Evaluation 18/6 (2013), 1-13. https://doi.org/10.7275/qv2q-rk76
  • Bilim ve Sanat Terimleri Sözlüğü (Eğitim Terimleri Sözlüğü - 1974). Türk Dil Kurumu. Erişim 22 Kasım 2025. https://sozluk.gov.tr
  • Büyüköztürk, Şener. Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 33. Basım, 2022.
  • Cesur, Sevim vd. “Bana Göre Ahlak: Sıradan İnsanın Ahlakı Kavramsallaştırması”. Türk Psikoloji Yazıları 23/45 (2020), 115-138.
  • Christie, Deborah - Viner, Russell. ABC of Adolescence: Adolescent Development. London: BMJ Publishing Group, 2005. Çelik Ok, Melis. “Ahlaki Öfke Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması”. Muhakeme Journal 2/2 (2019), 19-28. https://doi.org/10.33817/muhakeme.626140
  • Çiftçi, Nermin. Almanya ve Türkiye’ Deki Türk Lise Öğrencilerinin Ahlakî Yargı Yeteneklerinin Karşılaştırılması. İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2001.
  • DeVellis, Robert F. Ölçek Geliştirme: Kuram ve Uygulamalar. ed. Tarık Totan. Ankara: Nobel Yayıncılık, 3. Basım, 2022.
  • Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Ortaöğretim Programı. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2018).
  • Doğan, Sariye. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Derslerinde Ahlak Eğitiminin Öğretmen Görüşleri Kapsamında İncelenmesi”. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi 16 (Aralık 2024), 542-566. https://doi.org/10.47994/usbad.1503538
  • Duman, Abdullah. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersinin Ahlaki Kazanım Amacına Erişim Düzeyi Ölçeği (DKAB-AKÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 24/2 (2024), 607-637. https://doi.org/10.33415/daad.1493303
  • Duman, M. Z. - Güngörmez Akosman, B. Gençlerde Din ve Dindarlık: Z Kuşağı Örneği. Ankara: Nobel Yayınları, 2022.
  • Erbaş, Emre - Şahin Perçin, Nilüfer. “Ahlaki Çözülme (Moral Disengagement) Ölçeği Türkçe Geçerlemesi ve Kişi-Çevre Uyumu İlişkisi”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 17/1 (2017), 177-190.
  • Erkuş, Adnan. “Ölçek Geliştirme ve Uyarlama Çalışmalarında Karşılaşılan Sorunlar”. Türk Psikoloji Bülteni 13/40 (2007), 17-25.
  • Fokkema, Marjolein - Greiff, Samuel. “How Performing PCA and CFA on the Same Data Equals Trouble: Overfitting in the Assessment of Internal Structure and Some Editorial Thoughts on It”. European Journal of Psychological Assessment 33/6 (2017), 399-402. https://doi.org/10.1027/1015-5759/a000460
  • Gezici Yalçın, Meryem vd. “Ahlâkî Uzaklaşma Ölçeğinin Türkçeye Uyarlanması”. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi 6/1 (2016), 309-332.
  • Güncel Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu. Erişim 27 Temmuz 2025. https://sozluk.gov.tr
  • Hair Jr., Joseph F. vd. Multivariate Data Analysis. Harlow: Pearson Education Limited, 7th ed., 2014.
  • Hızıroğlu, İbrahim - Zengin, Mahmut. 21. Yüzyıl Becerileri Işığında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programlarının Analizi. Araştırma. İstanbul: DEM Yayınları, 2025. https://dem.org.tr/yayin/raporlar/2025/09/21-yuzyil-becerileri-isiginda-din-kulturu-ve-ahlak-bilgisi-ogretim-programlarinin-analizi
  • Hoge, D. R. “A Validated Intrinsic Religious Motivation Scale”. Journal for the Scientific Study of Religion 11 (1972), 369-376.
  • Hooper, Daire vd. “Evaluating Model Fit: a Synthesis of The Structural Equation Modelling Literature”. 7th European Conference on Research Methodology for Business and Management Studies. 2008/195-200. London, 2008.
  • Hökelekli, Hayati. “Gençlik ve Din”. Gençlik, Din ve Değerler Psikolojisi. ed. Hayati Hökelekli. 15. İstanbul: DEM Yayınları, 3. Basım, 2015.
  • Hu, L. T. - Bentler, P. M. “Cutoff Criteria for Fit Indexes in Covariance Structure Analysis: Conventional Criteria versus New Alternatives”. Structural Equation Modeling 6/1 (1999), 1-55.
  • İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2006).
  • İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2010).
  • İnce, Abdullah vd. “Türkiye Gençlik Konulu Makaleler: Sistematik Bir İnceleme”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 57 (2024), 66. https://doi.org/10.17120/omuifd.1529347
  • İslamoğlu, A. Hamdi - Alnıaçık, Ümit. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. İstanbul: Beta Basım Yayım, 2016.
  • Karaca, Faruk. “Din Psikolojisinde Metot Sorunu ve Bir Dindarlık Ölçeğinin Türk Toplumuna Standardizasyonu”. EKEV Akademi Dergisi 3/1 (2001), 187-202.
  • Kenan, Seyfi. “Modern Eğitimde Kaybolan Nokta: Değerler Eğitimi”. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri 9/1 (2009), 2.
  • Kesgin, Safiye. Cumhuriyet Dönemi Örgün Eğitim Kurumlarında Ahlak Eğitimi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2010.
  • Kılıç, Recep. Ahlakın Dini Temeli. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 2012.
  • Kline, Paul. An Easy Guide to Factor Analysis. New York: Routledge, 2002.
  • Kovancı, Öznur vd. “Ortaokul Öğrencilerinin Dijital Ortamda Ahlaki Değerlere Dönük Algıları Ölçeği: Geçerlilik ve Güvenirlik Çalışması”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 23/2 (2021), 303-324. https://doi.org/10.17556/erziefd.646377
  • Köylü, Mustafa - Oruç, Cemil. Gençlik Dönemi Din Eğitimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 2023.
  • Kürüm, Betül - Ekşi, Halil. “Kimlik Kavramına Ahlaki Bir Bakış: Ahlaki Kimlik Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi”. Değerler Eğitimi Dergisi 20/43 (2022), 135-167. https://doi.org/10.34234/ded.1055143
  • Lickona, Thomas. Educating for Character: How Our Schools Can Teach Respect and Responsibility. New York: Bantam Books, 1992.
  • MacCallum, Robert C. vd. “Sample Size in Factor Analysis”. Psychological Methods 4/1 (1999), 90-96. https://doi.org/10.1037/1082-989X.4.1.84
  • Meade, Adam W. - Craig, S. Bartholomew. “Identifying Careless Responses in Survey Data”. Psychological Methods 17/3 (2012), 437-455. https://doi.org/10.1037/a0028085
  • METK, Millî Eğitim Temel Kanunu (Kanun No. Kanun No: 1739, md. 12). Resmî Gazete 14574 (24 Haziran 1973). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/14574.pdf
  • Meydan, Hasan. “Bir Beceri Olarak Ahlak ve Eğitimi: Ahlaki Gelişim Kuramlarına Dayalı Bir İnceleme”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 55 (Haziran 2021), 445-471. https://doi.org/10.29288/ilted.890349
  • Murat, Recep - Zengin, Mahmut. “Ortaöğretim Öğrencileri İçin Geleneksel ve Kültürel Din Algısı Ölçeğinin (OGEKDÖ) Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 25/48 (2023), 395-425. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1341649
  • Okan, Nesrullah - Ekşi, Halil. “The Adaptation of the Moral Integrity Scale into Turkish and Analysis of the Psychometric Features”. Spiritual Psychology and Counseling 5 (2020), 327-340.
  • Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2005).
  • Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2010).
  • Özgüven, İbrahim Ethem. Bireyi Tanıma Teknikleri. Ankara: PDREM Yayınları, 2002.
  • Pallant, Julie. SPSS Survival Manual: A Step by Step Guide to Data Analysis Using SPSS for Windows. Maidenhead: Open University Press, 3rd ed., 2007.
  • PISA 2025 Science Framework (Second Draft). Paris: OECD Publishing, 2023. https://marzanoresearch.com/hot-topics-in-education-2025/
  • Resolution on the Framework for European Cooperation in the Youth Field: The European Union Youth Strategy 2019–2027. Council of the
  • European Union. Erişim 23 Mayıs 2025. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:42018Y1218(01)
  • Sarıçam, H vd. “Ahlaki Değer Ölçeğinin Türkçe Uyarlanması ve Psikometrik Özellikleri”. Kafkasya Üniversiteler Birliği Uluslararası Ağrı Sosyal Bilimler Kongresi Kitabı. 25/221-227. Ağrı: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Yayınları, 2013.
  • Sathyanarayana, S - Mohanasundaram, T. “Fit Indices in Structural Equation Modeling and Confirmatory Factor Analysis: Reporting Guidelines”. Asian Journal of Economics, Business and Accounting 24/7 (2024), 561-577. https://doi.org/10.9734/ajeba/2024/v24i71430
  • Silier, Yıldız. Oburluk Çağı: Felsefe ve Politik-Psikoloji Denemeleri. İstanbul: Yordam Kitap, 4. Basım, 2021.
  • Steiger, James H. “Notes on the Steiger–Lind (1980) Handout”. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal 23/6 (01 Kasım 2016), 777-781. https://doi.org/10.1080/10705511.2016.1217487
  • Suhr, D. D. Exploratory or Confirmatory Factor Analysis. Cary: SAS Institute, 2006.
  • Şengün, Mustafa - Kaya, Mevlüt. “Ahlaki Olgunluk Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 24/24–25 (2007), 51-64.
  • Şimşek, Ali. “Evren ve Örneklem”. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. 108-133. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayını, 2012.
  • Tabachnick, Barbara G. - Fidell, Linda S. Çok Değişkenli İstatistiklerin Kullanımı. ed. Mustafa Baloğlu. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık, 6. bs.dan çev., 2020.
  • Tavşancıl, Ezel. Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: Nobel Yayıncılık, 6. Basım, 2018.
  • Tezbaşaran, A. Ata. Likert Tipi Ölçek Hazırlama Kılavuzu. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları, 3. Basım, 2008. https://www.academia.edu/1288035/Likert_Tipi_Ölçek_Hazırlama_Kılavuzu
  • Topçu, Nurettin. Ahlâk. İstanbul: Dergâh Yayınları, 24. Baskı., 2025.
  • Tunç, M. F. vd. “Adaptation of Moral Injury Scale into Turkish Culture”. TRC Journal of Humanitarian Action 1 (2022), 109-116.
  • TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Gençlik 2021 (Mayıs 2022). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2021-45634
  • TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Gençlik 2023 (Mayıs 2024). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2023-53677
  • TÜİK, Türkiye İstatistik Kurumu. İstatistiklerle Gençlik 2024 (Mayıs 2025). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2024-54077#:~:text=Türkiye%20nüfusunun%20%14%2C9',14%2C9'unu%20oluşturdu.
  • Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı (2024).
  • Uçak, Selim - Erdem, Hasan Haluk. “Eğitimde Yeni Bir Yön Arayışı Bağlamında ‘21. Yüzyıl Becerileri ve Eğitim Felsefesi’”. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi 6/1 (Nisan 2020), 76-93. https://doi.org/10.29065/usakead.690205
  • WHO, World Health Organization. “Adolescent and Young Adult Health (2024)”. Erişim 22 Kasım 2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescents-health-risks-and-solutions
  • WHO, World Health Organization. “Adolescent Health (2024)”. Erişim 22 Kasım 2025. https://www.who.int/health-topics/adolescent-health
  • Yavuz-Birben, Fazilet - Bacanlı, Hasan. “Ahlaki Kayıtsızlık Ölçeği’nin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. YILDIZ Journal of Educational Research 2/2 (2017), 1-25.
  • Youth2030: The United Nations Youth Strategy. United Nations, Office of the Secretary-General’s Envoy on Youth. Erişim 23 Mayıs 2025. https://www.un.org/youthaffairs/sites/default/files/2024-12/Youth2030_UN%20Youth%20Strategy_EN.pdf
  • Yörükoğlu, Atalay. Gençlik Çağı: Ruh Sağlığı ve Ruhsal Sorunları. İstanbul: Özgür Yayınları, 11. Basım, 2004.
  • Yurdabakan, İrfan - Çüm, Sait. “Davranış Bilimlerinde Ölçek Geliştirme (Açıklayıcı Faktör Analizine Dayalı)”. Türkiye Aile Hekimliği Dergisi 11/2 (2017), 108-126. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.317880
  • Zengin, Mahmut - Hendek, Abdurrahman. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerine Göre Din Dersleri: Statü, Programlar ve Çoğulculuk. İstanbul: Değerler Eğitimi Merkezi Yayınları, 2021.
  • 2024–2028 Stratejik Plan. T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı, Strateji Geliştirme Başkanlığı. Erişim 23 Mayıs 2025. https://sgb.gsb.gov.tr/Public/Edit/images/SGB/012014/GSB_24_0001_KK_stratejik_plan_web_270624.pdf
Toplam 81 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Din Eğitimi
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Fatma Nur Kalkavan 0000-0001-8955-2335

Nurullah Altaş 0000-0003-4179-7645

Gönderilme Tarihi 1 Ağustos 2025
Kabul Tarihi 20 Ocak 2026
Erken Görünüm Tarihi 17 Şubat 2026
Yayımlanma Tarihi 17 Şubat 2026
DOI https://doi.org/10.17335/sakaifd.1755652
IZ https://izlik.org/JA34AJ37NJ
Yayımlandığı Sayı Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA Kalkavan, F. N., & Altaş, N. (2026). Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Advanced Online Publication, 1-21. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1755652
AMA 1.Kalkavan FN, Altaş N. Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication):1-21. doi:10.17335/sakaifd.1755652
Chicago Kalkavan, Fatma Nur, ve Nurullah Altaş. 2026. “Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy Advanced Online Publication: 1-21. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1755652.
EndNote Kalkavan FN, Altaş N (01 Şubat 2026) Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi Advanced Online Publication 1–21.
IEEE [1]F. N. Kalkavan ve N. Altaş, “Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy Advanced Online Publication, ss. 1–21, Şub. 2026, doi: 10.17335/sakaifd.1755652.
ISNAD Kalkavan, Fatma Nur - Altaş, Nurullah. “Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. Advanced Online Publication (01 Şubat 2026): 1-21. https://doi.org/10.17335/sakaifd.1755652.
JAMA 1.Kalkavan FN, Altaş N. Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026;:1–21.
MLA Kalkavan, Fatma Nur, ve Nurullah Altaş. “Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy Advanced Online Publication, Şubat 2026, ss. 1-21, doi:10.17335/sakaifd.1755652.
Vancouver 1.Fatma Nur Kalkavan, Nurullah Altaş. Gençlik Dönemi Ahlaki Tutum Ölçeği (GEDATÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 01 Şubat 2026;(Advanced Online Publication):1-21. doi:10.17335/sakaifd.1755652

Amaç ve Kapsam

Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD), Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından yayınlanan hakemli bir akademik dergidir.

Dergi, ulusal ve uluslararası düzeyde bilimsel niteliklere sahip çalışmaları yayınlayarak ilahiyat ve dini araştırmalar alanlarında bilgi birikimine katkıda bulunmayı ve bu alanlarda öncü bir dergi olmayı amaçlamaktadır.

Dergimizin kapsamı genel olarak din ile ilişkili tüm araştırma alanlarını içermektedir. İslam, Yahudilik, Hristiyanlık, Uzak Doğu dinleri ve modern inançlara dair araştırma ve derleme makaleleri yayınlanabilmektedir. İlahiyatın temel alanlarının yanında din ile ilişkili olduğu sürece eğitim, sosyoloji, psikoloji, felsefe, tarih, dil, kültür, edebiyat, sanat, sağlık, siyaset, Osmanlı ve Orta Doğu çalışmalarına da dergimizde yer verilmektedir.

Derginin yayın dili Türkçe'dir. Ayrıca İngilizce ve Arapça bilimsel çalışmalar da yayınlanır.

  • Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, ilahiyat ve dini araştırmalar alanında makaleler yayınlayan uluslararası ve hakemli bir dergidir.
  • Dergi yılda iki kez Haziran ve Aralık aylarında yayınlanır.
  • Yayın dili Türkçe, İngilizce ve Arapça'dır.
  • Makalelerde (tezlerden üretilen makaleler de dahil) benzerlik oranı azami %20'dir.
  • Dergiye gönderilen makaleler orijinal olmalı, daha önce yayınlanmamış ve aynı anda başka bir yerde yayınlanması için gönderilmemiş olmalıdır.
  • Herhangi bir Editörün, dergiye makale göndermesi durumunda Editörün, editör paneline ulaşımı engellenir. Editör, tüm süreçleri bir yazar olarak takip eder. Süreç tamamlandıktan sonra Editör yetkisi tekrar kendisine verilir.
  • Makaleler dipnot, kaynakça ve özetler de dahil olmak üzere 9.000 kelimeden fazla olmamalıdır. Hakemlik süreçlerinde bu sayının aşılmasına izin verilebilmektedir.
  • Makalelerde, 200–250 kelime arasında Türkçe ve İngilizce özet bulunmalı (her iki özet de 250 kelimeyi geçmemeli) ve her iki dilde 3–5 anahtar kelime eklenmelidir. Anahtar kelimelerin ilki ilgili disipline ait olmalı ve her bir anahtar kelimenin ilk harfi büyük harfle yazılmalıdır.
  • Makalelerde atıf ve kaynakça için İSNAD 2. Edisyon atıf sistemi kullanılmalıdır. Yazarlar İSNAD 2. Edisyon dipnotlu ya da metiniçi atıf sistemini tercih edebilir.
  • Yazarların atıf ve kaynakça için Zotero, Mendeley ya da Endnote gibi bir program kullanmaları gerekmektedir. İsnad atıf sisteminin Zotero, Mendeley ve EndNote şablonları bulunmaktadır.
  • Arapça metinlerde Traditional Arabic yazı tipi kullanılmalıdır.
  • Yazarlar İngiliz İngilizcesi veya Amerikan İngilizcesinden birini tercih edebilir; ancak makale boyunca seçilen yazım ve dil kullanımı tutarlı biçimde sürdürülmelidir.
  • Çalışma için gerekli ise Etik Kurul İzin Belgesi'nin onaylı hali sisteme yüklenmelidir.
  • Telif Hakkı Sözleşmesi ve Yazar Kabul Formu makale gönderilirken sisteme yüklenmelidir.
  • Dergi, 1 Ağustos 2025 tarihinden itibaren sürekli makale kabulüne açıktır. Editörler kurulu, aylık düzenli toplantılarında başvuruları dergi yazım kurallarına uygunluk, akademik yayın etiği gerekliliklerini karşılama, çalışmanın özgünlük değeri, uluslararası literatüre katkı potansiyeli ve derginin yayın politikasına uyum kriterleri doğrultusunda değerlendirmektedir. Bu şartları sağlamayan çalışmalar doğrudan iade edilir. Yoğun başvuru dönemlerinde, şartları sağlayan makaleler arasında karşılaştırmalı değerlendirme yapılarak düşük puan alan çalışmalar iade edilebilir. İade/red edilen makaleler için yeniden değerlendirme yapılmayacaktır.
  • Makale başvurularının yoğunluğuna bağlı olarak, dergi önceden duyuru yapmaksızın makale kabulünü geçici olarak askıya alma hakkını saklı tutar.
  • Yazar çeşitliliğinin sağlanması ve daha fazla araştırmacıya makale yayınlama imkanı sunulması amacıyla üst üste iki yıl aynı yazarın makalesi yayınlanmaz.
  • Makale yoğunluğu nedeniyle, aynı yazarın bir sayı döneminde yalnızca bir makalesi değerlendirmeye alınır. Bu nedenle, ilgili dönemde makalesi iade/red edilen yazarın, aynı sayı dönemi içerisinde gönderdiği diğer makaleler işleme alınmadan iade edilir.
  • Dergide ⁠⁠2026 yılı itibariyle kitap değerlendirme yazıları kabul edilmeyecektir.
  • Makalenizi dergi makale şablonuna uygun olarak hazırlayınız.
    • Makalenin ilk gönderiminde kullanılacak (yazar, kurum bilgisi ve makale bilgi formunu içermeyen) anonim Türkçe makale şablonu için tıklayınız.
    • Makale hakemlik sürecini tamamlayıp kabul edildikten sonra kullanılacak, yazar, kurum ve makale bilgi formunu içeren Türkçe makale şablonu için tıklayınız.
    • Makalenin ilk gönderiminde kullanılacak (yazar, kurum bilgisi ve makale bilgi formunu içermeyen) anonim İngilizce makale şablonu için tıklayınız.
    • Makale hakemlik sürecini tamamlayıp kabul edildikten sonra kullanılacak, yazar, kurum ve makale bilgi formunu içeren İngilizce makale şablonu için tıklayınız.

Yazarlar

  • Gönderilen makalenin akademik alanlara katkı sunacak nitelikte olması yazarın sorumluluğundadır.
  • Çalışmaların özgün olması ve araştırmaya dayalı olması gerekmektedir.
  • Her ne kadar intihal taraması dergi tarafından yapılacaksa da akademik onursuzluk olan intihalin sonuçları tamamen yazara yönelecektir.
  • Makale aynı anda farklı dergilere gönderilmemelidir. 
  • Dergimizde daha önce reddedilen çalışma tekrar gönderilmemelidir. Böyle bir durumda ilgili çalışma reddedilecektir. 
  • Makalede ismi yazılacak olan diğer yazarların araştırmaya katkı sağladığından emin olunmalıdır. Akademik katkısı olmayan kişilerin ilave yazar olarak gösterilmesi veya katkı sırası gözetilmeksizin, unvan, yaş ve cinsiyet gibi bilimdışı ölçütlerle yazar sıralaması yapılması bilim etiğine aykırıdır.
  • Dergiye makale gönderen yazarların derginin yayım ve yazım ilkelerini okuduğu ve kabul ettiği varsayılır ve yazarlar bu ilkelerde kendinden beklenenleri taahhüt etmiş sayılmaktadır.
  • Atıflar ve kaynakça gösterimi eksiksiz olmalıdır.

Hakemler

  • Hakemler dergide yayımlanacak makalenin akademik kalitesinin en temel tespit edicisi olduklarının bilinciyle davranmalı ve akademik kaliteyi arttırma sorumluluğuyla değerlendirme yapmalıdır.
  • Hakemler, yalnızca uygun bir değerlendirmeyi yapmak için gereken uzmanlığa sahip oldukları, kör hakemlik gizliliğine riayet edebilecekleri ve makaleye dair detayları her şekilde gizli tutabilecekleri makalelerin hakemliğini kabul etmelidirler.
  • Makale inceleme süreci sonrasında da incelenen makaleye dair herhangi bir bilgi hiçbir şekilde başkalarıyla paylaşılmamalıdır.
  • Hakemler, yalnızca makalelerin içeriğinin doğruluğunu ve akademik ölçütlere uygunluğunu değerlendirmelidir. Makalede ortaya konan düşüncelerin hakemin düşüncelerinden farklı olması değerlendirmeyi etkilememelidir.
  • Hakem raporları objektif ve ölçülü olmalıdır. Hakaret içeren, küçümseyici ve itham edici ifadelerden kesinlikle kaçınılmalıdır.
  • Hakemler, değerlendirme raporlarında yüzeysel ve muğlak ifadelerden kaçınmalıdır. Sonucu olumsuz olan değerlendirmelerde sonucun dayandığı eksik ve kusurlu hususlar somut bir şekilde gösterilmelidir.
  • Hakemler, kendilerine tanınan süre içerisinde makaleleri değerlendirmelidir. Şayet değerlendirme yapmayacaklarsa, makul bir süre içerisinde dergiye bildirmelidirler.

Editörler

  • Editörler, dergi politikasında belirtilen ilgili alanlara katkı sağlayacak makaleleri değerlendirme sürecine kabul etmelidir.
  • Editörler, kabul veya ret edilen makaleler ile herhangi bir çıkar çatışması/ilişkisi içinde olmamalıdır.
  • Editörler bir makaleyi kabul etmek ya da reddetmek için tüm sorumluluğa ve yetkiye sahiptir.
  • Hakemlerin ve yazarların isimlerinin karşılıklı olarak gizli tutulması editörlerin sorumluluğudur.
  • Yayınlanmak üzere gönderilen makalelerin intihal taraması ve böylece akademik onursuzluğun önüne geçilmesi için editörler gerekli çabayı göstermelidir.
  • Dergiye gönderilen makalelerin ön inceleme, hakemlik, düzenleme ve yayınlama süreçlerinin vaktinde ve sağlıklı bir şekilde tamamlanması editörlerin görevidir.
  • Editörler dergiye makale kabul ederken akademik kaygı ve ölçütleri öncelemelidir.



Not: Yukarıda belirtilen etik kurallar Yayın Etiği Komitesi’nin (Committe on Publication Ethics - COPE (https://publicationethics.org) yönergesine göre hazırlanmıştır.

• Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD) makale gönderimi, hakemlik ve editörlük süreçleri, mizanpaj ve yayın basımı (sayfa veya renk ücretleri) için herhangi bir ücret talep etmemektedir.
• SAUIFD yazarlara, hakemlere, editörlere ve yayın kuruluna herhangi bir ücret ödememektedir.
• SAUIFD’deki makalelerin okunması ve indirilmesi ücretsizdir.
• SAUIFD araştırma literatürüne ücretsiz erişimi teşvik eden Budapeşte Açık Erişim Girişimini (BOAI: Budapest Open Access Initiative) imzalamış ve bu girişimde açıklanmış olan Açık Erişim İlkeleri’ni kabul etmiştir.
• SAUIFD’deki tüm eserler TÜBİTAK ULAKBİM DergiPark aracılığıyla LOCKSS (Lots Of Copies Keep Stuff Safe) sistemi ile arşivlenmektedir.
• SAUIFD yayın politikası gereği ilan, reklam, sponsorluk vb. faaliyetleri kabul etmemektedir.
• SAUIFD, abonelik ücreti talep etmeyen açık erişimli bir dergidir.
• Makalelerin profesyonel kalitede reprodüksiyonlarına ihtiyaç duyanlar için yeniden baskı hizmeti sunmuyoruz.
* Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi'nin tüm giderleri Sakarya Üniversitesi tarafından karşılanmaktadır.

Atıf Dizinleri

TR Dizin
Emerging Sources Citation Index (ESCI)

Diğer Dizinler

Academic Search Ultimate Magazines and Journals (EBSCO)
Central & Eastern European Online Libary
Academic Search Premier Magazines and Journals (EBSCO)
Academic Search Ultimate Full-Text Subject (EBSCO)
ERIHPLUS
Central & Eastern European Academic Source Database Coverage List (EBSCO)
Academic Search Complete Magazines and Journals (EBSCO)
The Belt and Road Initiative Reference Source Database (EBSCO)
MIAR
ATLA Religion Database (American Theological Library Association)
MLA - Modern Language Association Database (Modern Language Association of America)

Baş Editör

Abdurrahman Hendek
Abdurrahman HENDEK
Din Eğitimi

Editör

Halil İbrahim Yılmaz
Halil İbrahim YILMAZ
İslam Coğrafyası Arkeolojisi, İslam Tarihi ve Medeniyeti, İslam Tarihi
Soner Aksoy
Soner AKSOY
Tefsir

Alan Editörü

Ahmet Numan Ünver
Ahmet Numan ÜNVER
İslam Hukuku
Elif Nur Erkan Balcı
Elif Nur ERKAN BALCI
Din Felsefesi, Etik
Ziya Erdinç
Ziya ERDİNÇ
İslam Felsefesi, İslam Mezhepleri, Kelam
Esra Akay Dağ
Esra AKAY DAĞ
Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları , Dini Araştırmalar (Diğer)
Muhammet Enes Midilli
Muhammet Enes MİDİLLİ
İslam Tarihi ve Medeniyeti, İslam Tarihi, Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları , İslam Araştırmaları (Diğer)
Ayşe Elmalı Karakaya
Ayşe ELMALI KARAKAYA
Din Sosyolojisi
Hümeyra Güleryüz Erken
Hümeyra GÜLERYÜZ ERKEN
Değerler Eğitimi, Din Eğitimi
Ömer Faruk Akpınar
Ömer Faruk AKPINAR
Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları , Hadis
Fatma Şeyma Boydak
Fatma Şeyma BOYDAK
Ciltleme Sanatı, İslam Sanatları, Sanat Tarihi, Türk İslam Sanatları (Diğer)

Yayın Kurulu

Default avatar
Hans-peter GROSSHANS
Din Felsefesi
Kemal Batak
Kemal BATAK
Bilgi Felsefesi, Din Felsefesi
Merve Özaykal
Merve ÖZAYKAL
Biyoetik, İslam Hukuku
Erdinç Ahatlı
Erdinç AHATLI
Hadis
Raihani Raihani
Raihani RAİHANİ
Çok Kültürlü Eğitim, Din Eğitimi, Vatandaşlık
Asyraf Isyraqi Bin Jamil
Asyraf Isyraqi BİN JAMİL
Din Eğitimi, İslam Araştırmaları (Diğer)
Emrah Kaya
Emrah KAYA
İslam Felsefesi, Tasavvuf, İslam Araştırmaları (Diğer)
Nigel Fancourt
Nigel FANCOURT
Değerler Eğitimi, Çok Kültürlü Eğitim, Din Eğitimi, Hukuk ve Din
Mahmut Zengin
Mahmut ZENGİN
Eğitim Programları ve Öğretim, Din Eğitimi
Abdallah Elkhatıb
Abdallah ELKHATIB
İslam Araştırmaları, İslam Hukuku, Kuran-ı Kerim Okuma ve Kıraat

Türkçe Yazım ve Dil Editörü

Enes Tarhan
Enes TARHAN
Hadis

Mizanpaj

Furkan Ramazan Öğe
Furkan Ramazan ÖĞE
İslam Araştırmaları, İslam Mezhepleri, Kelam
Betül Elmacı Çetin
Betül ELMACI ÇETİN
Dilbilim, Türk İslam Edebiyatı, Türk Dili ve Edebiyatı, Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı, Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi), Klasik Türk Edebiyatı

İngilizce Yazım ve Dil Editörü

Üsame Balıkçı
Üsame BALIKÇI
Din Psikolojisi
Feyza Çelik
Feyza ÇELİK
Tefsir

Sekreterya

Abdullah Arif Adalar
Abdullah Arif ADALAR
Din Felsefesi
Zehra Oran
Zehra ORAN
Arap Dili ve Belagatı

Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

SAUIFD bilginin yayılması ve zenginleşmesi için Açık Erişim Politikasına uymaktadır.