İSLÂM DÜŞÜNCESİNDE İTİKÂDÎ MEZHEPLERCE BENİMSENEN DİL ANLAYIŞLARI
Öz
Kurân-ı Kerim'in beyanına göre onun ifadelerinden bir kısmının anlamı açıktır (muhkem). Diğerleri ise ilk bakışta anlaşılması oldukça zor; ancak yorumla anlamı veya mahiyeti çözümlenebilir niteliktedir (müteşabih). İslam düşüncesinde “müteşabihat”ın, daha çok dil probleminden kaynaklandığı ileri sürülmüştür. Diğer taraftan, “müteşabihat”ın, dile bağlı sorunların ötesinde genel olarak gaybe dayalı farklı anlatım biçimlerinin oluşturmuş olduğu travmadan kaynaklandığı dasavunulmuştur. Bu durum, dinî nasslar söz konusu edilince Allah hakkında konuşmanın imkanını iyice zorlaştırmaktadır. Dolayısıyla, söz konusu bu problemi çözmek ve Allah hakkında daha net ve doğru konuşabilmek için, İslam düşüncesinde itikadî mezheplerce değişik tarzda “dil” çeşitleri ve dil kuralları benimsenmiştir.İşte bu çalışmada, İslam düşüncesinde neşet etmiş olan dille ilgili değişik anlama ve yorumlama çeşitlerine işaret edilerek, bu meyanda ortaya konan sonuçların bir manada değerlendirmesi yapılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ‘Abdülcebbâr, el-Kâdî Ebu’l-Hasan, Müteşâbihu’l-Kur’ân, nşr.: ‘Adnân Muhammed Zerzûr, c. I, Kahire, 1969.
- ; Şerhu’l-Usûli’l-Hamse, tah.: ‘Abdülkerîm ‘Osmân, Kahire: Mektebetü’l-Vehbe, 1408/1988.
- ‘Abdülhamîd, ‘İrfân, İslâm’da İtikâdî Mezhepler ve Akâid Esâsları, çev.: M. Saim Yeprem, İstanbul: Marifet Yay., 1994.
- Altıntaş, Ramazan, ‚Haşaviyye’nin Doğuşu ve Kelâmî Görüşleri‛, Cumhuriyet Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, sayı: III, Sivas: Dilek Matbaacılık, 1999.
- el-Âmidî, Seyfüddîn (631/1233), Gâyetü’l-Merâm fî ‘İlmi’l-Kelâm, tah.: Hasan Mahmûd ‘Abdüllatîf, Kahire, 1391/1971.
- Aydın, Muhammed, Kur’ân’da Benzer Ayetlerdeki Anlatım Farklılıkları, Adapazarı: Değişim Yay., 2001.
- el-Bağdâdî, Ebû Mansûr ‘Abdülkâhir (429/1038), Kitâbu Usûli’d-Dîn, İstanbul, 1346/1928.
- ;Mezhepler Arasındaki Farklar, çev.: Ethem Ruhi Fığlalı, Ankara: Türkiye Diyânet Vakfı Yay., 1991.
- el-Bâkıllânî, Ebû Bekir Tayyîb (403/1013), İ‘câzu’l-Kur’ân (el-İtkân fî ‘Ulûmi’l-Kur’ân İçinde), nşr.: Mustafa el-Bâbî el-Halebî, Kahire, 1370.
- el-Beyâdî, Kemâleddîn ‘Ahmed b. Hasan (1097/1687), İşârâtu’l-Merâm min İbârâti’lİmâm, tah.: Muhammed Zâhid el-Kevserî, İstanbul: Dâru’l-Kütübi’l-İslâmiyye, 1949.
