Akademik Siyer Dergisi, yayın sürecinde bilimsel dürüstlüğü, kaynağa dayalı akademik araştırmayı ve yazarın sorumluluğunu esas alır. Bu politika, yapay zeka tabanlı araçların (büyük dil modelleri, sohbet botları, çeviri ve metin üretim uygulamaları, görsel üreticiler vb.) yazarlar, hakemler ve editörler tarafından kullanımına ilişkin ilkeleri belirler. Politika, Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) ilgili yönergeleri gözetilerek hazırlanmıştır.

1. Yazarlık ve Sorumluluk

Yapay zeka araçları yazar olarak gösterilemez. Yazarlık; çalışmanın kavramsal çerçevesinin kurulması, bulguların yorumlanması ve sonuçlardan hesap verebilme yükümlülüğünü içerir. Bu yükümlülük yalnızca gerçek kişilere aittir. Dolayısıyla yapay zeka araçlarına yazar, eş yazar veya katkı sağlayan olarak yer verilmez.

2. Kabul Edilebilir Kullanım

Dil bilgisi ve yazım denetimi, üslup düzeltmesi, taslak metnin akıcılığının artırılması gibi sınırlı ve teknik nitelikteki yardımlar için yapay zeka araçlarından yararlanılabilir. Bu tür kullanımlar çalışmanın özgün içeriğini, argümanını ve bilimsel katkısını belirlememelidir.

Çalışmanın kaynak taraması, veri çözümlemesi, yorumlanması, argümantasyonu veya sonuç bölümünün oluşturulması gibi bilimsel özünü ilgilendiren aşamalarında yapay zeka çıktılarının doğrudan metne alınması kabul edilmez.

3. Siyer Araştırmalarına İlişkin Özel Hususlar

Siyer çalışmaları, birincil kaynakların doğru okunmasına ve rivayetlerin senet ile metin bakımından titizlikle değerlendirilmesine dayanır. Dil modelleri bu alanda, var olmayan kaynakları, uydurma sayfa numaralarını ve yanlış nispet edilmiş rivayetleri güvenilir görünümlü biçimde üretebilme gibi ciddi riskler taşırlar. Bu nedenle:

• Âyet, hadis ve rivayetlerin metni, tercümesi ve kaynak bilgisi doğrudan birincil kaynaktan veya güvenilir neşirlerinden kontrol edilmelidir. Yapay zeka çıktısı kaynak yerine geçmez.
• Arapça ve diğer dillerdeki metinlerin aktarımı ile çevirisi yazar tarafından doğrulanmalıdır. Yapay zeka araçlarıyla yapılmış çevirilerin bu şekilde denetlenmemiş hâli makaleye alınamaz.
• Kaynakçada yer alan her eserin gerçekten var olduğu ve gösterilen yerde bulunduğu yazar tarafından teyit edilmelidir. Doğrulanamayan veya uydurma olduğu anlaşılan atıflar, makalenin reddi için yeterli gerekçedir.
• Rivayetlerin değerlendirilmesi, tarihsel olayların yorumu ve kaynaklar arası karşılaştırma yazarın kendi araştırmasına dayanmalıdır.

4. Beyan Yükümlülüğü

Metnin hazırlanmasında yapay zeka aracı kullanılmışsa yazar bunu açıkça belirtmelidir. Beyanda aracın adı, sürümü, kullanım amacı ve kullanıldığı aşama yer almalıdır. Beyan, makalenin sonunda, kaynakçadan önce “Yapay Zeka Kullanım Beyanı” başlığıyla verilir. Örnek ifade:

Bu çalışmanın dil düzeltmesi aşamasında [araç adı, sürümü] kullanılmıştır. Araç yalnızca yazım ve anlatım hatalarının tespitinde kullanılmış, içeriğin tamamı yazar(lar) tarafından denetlenmiştir.

Yapay zeka aracı kullanılmadıysa ayrıca bir beyan gerekmez. Kullanımın beyan edilmemesi etik ihlal olarak değerlendirilir.

5. Görseller ve Veriler

Yapay zeka ile üretilmiş veya değiştirilmiş görsel, harita, şema, tablo ve belge görüntüleri makalede kullanılamaz. Yazarın, tarihsel veya arkeolojik bir malzemeyi yapay olarak yeniden oluşturması ya da düzenlemesi kabul edilmez. Üretken araçlarla elde edilmiş sahte veri, görsel veya alıntı bilimsel sahtecilik sayılır.

6. Hakemler ve Editörler İçin İlkeler

Hakemlere ve editörlere gönderilen makaleler gizlidir. Değerlendirme sürecindeki hiçbir metin, özet veya yazar bilgisi harici bir yapay zeka aracına yüklenemez, zira bu durum metnin üçüncü taraf sistemlerde saklanması ve yazarın telif ve gizlilik haklarının zedelenmesi riskini doğurur.

Hakem raporları ve editör kararları, ilgili kişinin kendi bilimsel yargısına dayanmalıdır. Bu metinlerin yapay zeka ile hazırlanması kabul edilmez.

7. İhlal Durumunda Uygulanacak Süreç

Bu politikaya aykırı bir durumun tespiti hâlinde editörlük, ilgili yazardan açıklama ister. Yapay zeka içerik tespit yazılımlarının sonuçları tek başına karar gerekçesi yapılmaz. Bu araçların hatalı sonuç verebileceği dikkate alınarak metnin kaynak denetimi, üslup incelemesi ve yazarın açıklamaları birlikte değerlendirilir.

İhlalin niteliğine ve ağırlığına göre; düzeltme talebi, makalenin değerlendirme dışı bırakılması, yayımlanmış makale için düzeltme veya geri çekme, yazarın kurumuna bilgi verilmesi ve yazarın dergiye yeni başvurularının bir süre kabul edilmemesi gibi yaptırımlar uygulanabilir. Tüm süreç COPE ilkelerine uygun olarak yürütülür.

8. Politikanın Güncellenmesi

Yapay zeka teknolojileri ve yayın etiği alanındaki gelişmeler doğrultusunda bu politika yeniden gözden geçirilebilir. Güncel sürüm derginin web sayfasında yayımlanır ve yayımlandığı tarihten itibaren geçerli olur.