BİLGİGRAFİ TASARIMINDA BİLGİ MİMARİSİNİN YERİ ve LATCH TEORİSİ*

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 835 - 854, 01.12.2025

Dilek Erdoğan Aydın , Tevfik Fikret Uçar

https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1827809

https://izlik.org/JA62SD82ZY

Öz

Yüzyıllar boyunca uygarlıklara güç ve refah sağlayan bilgi, günümüzün de en kıymetli madenidir. Ancak geçmişten farklı olarak bugün bilgi, çok daha yoğun, hızlı ve erişilebilir ayrıca hacmi sebebiyle yönetilemez durumdadır. Katlanarak çığ gibi büyüyen bilginin hızlı, etkili ve kalıcı biçimde algılanabilir olması hayatidir ve bu durum, insanoğlunun içinden çıkmaya çalıştığı yeni bir labirent olarak karşımıza çıkmaktadır. Çağımızın en derin sorunlarından biri bilgiyi kontrol edebilmek ve doğru bilgiye erişmektir. Bu nedenle, bilginin düzenlenmesi ve doğru biçimde sunulmasını amaçlayan bir çok yeni meslek gibi, bilgigrafi tasarımı da günümüzün en önemli disiplinlerinden biri haline gelmiştir. Bilgigrafi tasarımında ise bilginin yapılandırıldığı, organize edildiği ve ayrıştırıldığı aşama olan bilgi mimarisi sürecin en önemli adımlarından birini oluşturmaktadır. Bir bilgigrafinin bilgi mimarisi ne kadar doğru kurulmuşsa, onun işlevselliğinden ve iletişiminin doğruluğundan söz etmek o kadar mümkündür. Buna bağlı olarak, bu çalışmada öncelikle bilgi kavramına, ardından bir disiplin olarak bilgigrafi tasarımına ve bilgigrafi tasarım süreçlerinden bilgi mimarisinin önemine yer verilmiştir. Bu çalışmada, bilgi mimarisi, LATCH teorisi çerçevesinde literatür taraması yoluyla incelenmiş ve nitel araştırma yöntemlerinden görsel doküman analizi kullanılarak bilgigrafi tasarımları bilgi mimarisi perspektifinden değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Bilgi , Bilgi mimarisi , Bilgigrafi tasarımı , LATCH teorisi

THE ROLE OF INFORMATION ARCHITECTURE IN INFOGRAPHIC DESIGN AND THE LATCH THEORY*

https://izlik.org/JA62SD82ZY

Öz

Yüzyıllar boyunca uygarlıklara güç ve refah sağlayan bilgi, günümüzün de en kıymetli madenidir. Ancak geçmişten farklı olarak bugün bilgi, çok daha yoğun, hızlı ve erişilebilir ayrıca hacmi sebebiyle yönetilemez durumdadır. Katlanarak çığ gibi büyüyen bilginin hızlı, etkili ve kalıcı biçimde algılanabilir olması hayatidir ve bu durum, insanoğlunun içinden çıkmaya çalıştığı yeni bir labirent olarak karşımıza çıkmaktadır. Çağımızın en derin sorunlarından biri bilgiyi kontrol edebilmek ve doğru bilgiye erişmektir. Bu nedenle, bilginin düzenlenmesi ve doğru biçimde sunulmasını amaçlayan bir çok yeni meslek gibi, bilgigrafi tasarımı da günümüzün en önemli disiplinlerinden biri haline gelmiştir. Bilgigrafi tasarımında ise bilginin yapılandırıldığı, organize edildiği ve ayrıştırıldığı aşama olan bilgi mimarisi sürecin en önemli adımlarından birini oluşturmaktadır. Bir bilgigrafinin bilgi mimarisi ne kadar doğru kurulmuşsa, onun işlevselliğinden ve iletişiminin doğruluğundan söz etmek o kadar mümkündür. Buna bağlı olarak, bu çalışmada öncelikle bilgi kavramına, ardından bir disiplin olarak bilgigrafi tasarımına ve bilgigrafi tasarım süreçlerinden bilgi mimarisinin önemine yer verilmiştir. Bu çalışmada, bilgi mimarisi, LATCH teorisi çerçevesinde literatür taraması yoluyla incelenmiş ve nitel araştırma yöntemlerinden görsel doküman analizi kullanılarak bilgigrafi tasarımları bilgi mimarisi perspektifinden değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Information , Information architecture , Infographic design , LATCH theory , Visual communication design.

Kaynakça

• Anderson, O. S., Kardia, S., Gupta, K., & August, E. (2020). Are we teaching our students visual communication? Evaluation of writing assignments in public health. Journal of Visual Communication in Medicine, 43(1), 63-65. https://doi.org/10.1080/17453054.2019.1698943
• Aslan, A. (2024, 09 04). https://shiftdelete.net. shiftdelete: https://shiftdelete.net/iphone-rehberindeki-kisileri-siralamak Becer, E. (2006). İletişim ve Grafik Tasarım. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
• Belan, M. (2022, 06 27). Behance.net. https://www.behance.net: https://www.behance.net/gallery/146949057/Visualizing-the-Biomass-of-Life Bonaccorsi, A., (2024, 11 12). The Guardian: the world’s best-designed newspaper?. Blog.by pixartprinting:https://www.pixartprinting.co.uk/blog/the-guardian-newspaper/ Cairo, A. (2013). The Functional Art An introduction to information graphics and visualization. New Riders Voice That Matter.
• Cansever, B. A. (2016). Bilgi Toplumunda Bir Kavram Kargaşası: Bilgi Mi? Enformasyon Mu? . Sosyoloji Dergisi, Armağan Sayısı, 41-50.
• Coates, K., ve Ellison, A. (2014). An introduction to Information Design. Londra: Laurence King Publishing.
• Çaka, C., & Dursun, Ö. Ö. (2022, 08 23). Evaluation of the effectiveness of different infographic designs. Journal of Educational Technology & Online Learning, pp. 519-534.
• Dayan, Z. (2018, 04 02). Forbes. https://www.forbes.com/sites/forbestechcouncil/2018/04 /02/visual-content-the-future-of-storytelling/?utm_source=chatgpt.com
• Drucker, J. (2014). Graphesis Visual Forms of Knowledge Production. Massachusetts: Harvard University Press.
• Dunlap, J. C. & Lowenthal, P. R. (2016). Getting graphic about infographics: design lessons learned from popular infographics. Journal of Visual Literacy, 35(1), 1-20. https://doi.org/10.1080/1051144X.2016.1205832 Eco, U. (2016). Açık Yapıt. İstanbul: Can Yayınları.
• Etymonline. (2020, 05 02). etymonline. https://www.etymonline.com/word/information
• Ferster, B. (2021, 05 12). elearningindustry. From elearningindustry: https://elearningindustry.com/wurmans-5-rules-information-communication
• Giambelli, A. (2018, 04 20). https://www.behance.net. https://www.behance.net: https://www.behance.net/gallery/64507955/The-Colors-of-Bob-Dylan%20 Gombrich, E. (2014). İmge ve Göz Görsel Temsil Psikolojisi Üzerine Yeni İncelemeler. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Holcomb, P. J., & Grainger, J. (2006, 10). On the Time Course of Visual Word Recognition: An Event-related Potential Investigation using Masked Repetition Priming. J. Cogn. Neurosci. 18(10), pp. 1631-1643. Holsanova, J., Holmberg, N., & Holmqvist, K. (2009). Reading information graphics: The role of spatial contiguity and dual attentional guidance. Applied Cognitive Psychology, 23(9), 1215-1226. https://doi.org/10.1002/acp.1525 Lankow, J., Ritchie, J., ve Crooks, R. (2012). The Power of Visual Storytellings Infographics. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons, Inc.
• Lima, M. (2011). Visual Complexity Mapping Patterns of Information. New York: Princeton Architectural Press.
• Lucas Lopez, A. (2015, 08). Alberto Lucas Lopez. Alberto Lucas Lopez: https://www.lucasinfografia.com/Little-Boy-Fat-Man Katz, J. (2012). Designing Information Human Factors and Common Sense in İnformation Design. New Jersey: John Wiley & Sons.
• Klanten, R., Kouznetsova, A., ve Errea, J. (2017). Visual Journalisim Infographics from the World’s Best Newsrooms and Designers. Berlin: Gestalten.
• MAUCO. (2022, 06 23). Behance. https://www.behance.net/: https://www.behance.net/gallery/146547967/FastCo-Infographics Mcgarry, K. (1983). Progress in Documentation. Journal of Documentation XXXIX, , (2): 95-122.
• MoMA. (2025, 01 05). The Museum of Modern Art. From The Museum of Modern Art: https://www.moma.org/collection/works/8108 Nielsen, J. (2008, 05 05). https://www.nngroup.com/. From https://www.nngroup.com/: https://www.nngroup.com/articles/how-little-do-users-read/ Okrepilov, E. Weje. Weje: https://weje.io/blog/data-information-knowledge-wisdom (Erişim: 12.12.2024)
• Rosenfeld, L., ve Morville, P. (1998). Information Architecture for the World Wide Web. Sebastopol, CA: O’Reilly & Associates, Inc.
• Shutterstock: https://www.shutterstock.com/image-photo/dictionary-page-word-study-focus-other-98081855 adresinden 12.12.2024 tarihinde erişilmiştir.
• Smiciklas, M. (2012). The Power of Infographics Using Pictures to Communicate and Connect with Your Audiences. Amerika: Que, Pearson Educatıon, INC. Spencer, D. (2010). A Practical Guide to Information Architecture . Penarth: Five Simple Steps.
• The NewYorkTimes. (2020, 30 Aralık) https://www.nytimes.com: https://www.nytimes.com/interactive/2020/12/30/us/2020-year-in-graphics.html Twemlow, A. (2011). Grafik Tasarım Ne içindir? İstanbul: Yem Yayın.
• Tufte, E. R. (1998). Envisioning Information. Cheshire, Connecticut, United States of America: Graphics Press.
• Uçak, N. Ö. (2000). Bilgi Üzerine Kuramsal Bir Yaklaşım. Bilgi Dünyası, 1/1, 143-159.
• Uçar, T. F. (2024, 10 8). Çizgi Yürüyüşe Çıkmış Noktadır [Konferans Sunumu]. Anadolu Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, Dekanlık Konferans Salonu, Eskişehir, Türkiye.
• Uçar, T. F. (2019). Görsel İletişim ve Grafik Tasarım. İstanbul: İnkılap Kitabevi Yayın Sanayi ve Tic. A.Ş.
• Vital, A. (2018, 06 06). Adioma. From Adioma: https://blog.adioma.com/ Wieman, M., ve Frontwheeldrive. (2002). Richard Saul Wurman: Teknoloji, Eğlence, Tasarım. Grafikerler Meslek Kuruluşu, Dedi Ki 05.
• Wurman, R. S. (2000). Informatıon Anxıety 2. Indianapolis: Que