Evsizleri Konu Alan Fotoğraf Projeleri Üzerine Bir İnceleme

Yıl 2026, Sayı: 47 , 33 - 46 , 19.03.2026

M. Çağatay Göktan

https://doi.org/10.47571/sanatyorum.1640998

https://izlik.org/JA56WZ25PD

Öz

Bu makale, evsizleri konu alan belge nitelikli fotoğraf projeleri ile toplumlar üzerinde evsizlere yönelik farkındalık oluşturarak insani yardımların arttırılmasını sağlamayı amaçlayan güncel fotoğraf projelerini incelemektedir. Evsizlerin fotoğraf projelerindeki görselleştirilme, sunulma ve temsil edilme biçimlerini tanımlamayı, karşılaştırmayı ve sınıflandırmayı amaçlamaktadır. Ayrıca bu çalışmaların evsizlerin algılanma biçimi üzerindeki etkisini tartışmaya açmaktadır. Araştırma sadece belgesel ve sosyal belgesel fotoğraf üslupları ile üretilmiş, özellikle evsizlerin portrelerini içeren, çeşitlilik sağlayan, farklı yerlerde gerçekleştirilmiş, görsellerine ve bilgilerine ulaşılabilen projeleri kapsamaktadır. Bu doğrultuda nitel araştırma yöntemi kullanılarak, literatür taraması, içerik analizi ve fotoğraf çözümlemeleri yardımıyla Lee Jeffries’in “Kayıp Melekler: Evsizler”, Anthony Dawton’ın “Londra DEĞİL”, Andres Serrano’nun “Göçebeler”, Yurko Dyachyshyn’in “Slavik’in Modası”, Aaron Draper’ın “Az Pozlama”, Martin Schoeller’ın “Evsizler” ve Jeffrey Wolin’in “Evsizliğin Yüzleri” isimli fotoğraf projeleri irdelenmiştir. Sonuç olarak Jeffries ve Dawton siyah-beyaz, kontrast ve karanlık projeleriyle toplumun hali hazırda zihinlerinde yer etmiş olan evsizlere yönelik basmakalıp yargılarını iyileştirmek yerine, özellikle evsizlerin yardıma muhtaç, perişan ve zavallı hallerini acıklı bir şekilde görünür kılarak aksine daha da güçlendirmişlerdir. Serrano, Dyachyshyn ve Draper projelerindeki rengârenk teatral fotoğraflarıyla evsizleri içinde bulundukları gerçekliklerden yalıtarak birer ünlü, kahraman ya da moda ikonu gibi görselleştirmişlerdir. Jeffries, Dawton, Serrano, Dyachyshyn ve Draper projelerinde evsizlerin hikâyelerini anlattıklarını iddia etmiş olsalar da, geçmişleri, sorunları ya da beklentileri hakkında herhangi bir bilgi paylaşmayarak evsizlerin anlaşılabilmesi adına oldukça yüzeysel bir sonuç ortaya çıkartmışlardır. Schoeller ve Wolin ise cinsiyet, yaş ve ırk olarak daha kapsamlı olan homojen tonlardaki projelerinde röportajlar aracılığıyla hayat hikâyelerini anlatmalarını teşvik ederek evsizlerin kendi adlarına konuşmalarına izin vermiş ve farklı yönlerini ön plana çıkartmalarına olanak tanımışlardır. Sosyal belgesel fotoğraf anlayışını iyi bir şekilde temsil eden bu projeler, derinlemesine bir bakış açısı sunarak, gerçek anlamda bir farkındalık yaratarak ve daha büyük kitlelere ulaşıp kamuoyu oluşturarak evsizlere yönelik algıları ve koşulları iyileştirmeye çalışmışlardır.

Anahtar Kelimeler

Fotoğraf Projesi , Belgesel Fotoğraf , Portre Fotoğrafçılığı , Sosyal Belgesel Fotoğraf , Evsizlerin görsel temsili

A Review of Photography Projects Focusing on the Homeless

https://izlik.org/JA56WZ25PD

Öz

This article examines documentary photography projects focusing on homelessness, as well as contemporary photography projects aiming to increase humanitarian aid by raising awareness of homelessness in society. The article aims to define, compare and classify the ways in which the homeless are visualised, presented and represented in these projects. It also discusses the impact of these works on how homeless people are perceived. The research covers projects produced in the styles of documentary and social documentary photography, including portraits of homeless people. Using a qualitative research method involving literature reviews, content analysis and photo analysis, the article discusses Lee Jeffries’ “Lost Angels: Homeless”, Anthony Dawton’s “NOTLondon”, Andres Serrano’s “Nomads”, Yurko Dyachyshyn’s “Slavik’s Fashion”, Aaron Draper’s “Underexposed”, Martin Schoeller’s “Homeless” and Jeffrey Wolin’s “Faces of Homelessness” were examined. However, instead of improving the existing stereotypes of homelessness ingrained in society, Jeffries and Dawton's black-and-white, contrasting and dark projects have reinforced these stereotypes, particularly by portraying the homeless as helpless, miserable and pathetic. Serrano, Dyachyshyn and Draper isolated the homeless from their realities and visualised them as celebrities, heroes or fashion icons in their colourful, theatrical photographs. Although Jeffries, Dawton, Serrano, Dyachyshyn and Draper claimed to tell the stories of the homeless in their projects, they did not share any information about their backgrounds, problems or expectations. This resulted in a very superficial understanding of the homeless. In their more gender, age and racially homogeneous projects, Schoeller and Wolin allowed the homeless to speak for themselves by encouraging them to tell their life stories through interviews, which enabled them to highlight different aspects of their lives. These projects represent the concept of social documentary photography well and have attempted to improve perceptions and conditions for the homeless by offering an in-depth perspective, raising awareness and reaching larger audiences to create public opinion.

Anahtar Kelimeler

Visual Representation of The Homeless , Photography Project , Documentary Photography , Social Documentary Photography , Portrait Photography

Kaynakça

• Agulles, J.M. & Cárcel, J.A.R. (2023). Homeless people: images and imaginaries. Heliyon, 10 (1), 1-60. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023. e23614
• Aynacı, C. (2024). Hak temelli sosyal hizmet ekseninde evsizlerin psiko-sosyalproblemleri ve çözüm stratejileri [Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Hizmet Anabilim Dalı]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Berger, J. (2014). Bir fotoğrafı anlamak (Çev.: Beril Eyüboğlu). Metis Yayınları.
• Bicker, P. (2012). Portraits of the homeless by Lee Jeffries. TIME Magazine. https://time.com/3785517/portraits-of-the-homeless-by-lee-jeffries/adresinden 8 ocak 2025 tarihinde alınmıştır.
• Billing, L. (2016). When a celebrity photographer turns his lens to homeless people. https://www.buzzfeed.com/lynzybilling/when-a-celebrity-photographer-turns-his-lens-to-homeless-peo adresinden 13 ocak 2025 tarihinde alınmıştır.
• Bredesen J.A., Stevens, M.S., Adaobi C.C. & Miracle, A. (2021). Using photovoice methodology to give voice to the health care needs of homeless families. Critical Public Health, 1(2). https://doi.org/10.12692/ MIJCRP01/72
• Bubacz, K. (2021). A photographer documented the housing crisis by asking people how they became homeless. BuzzFeed News Photo. https://www.buzzfeednews.com/article/katebubacz/photos-homelessness-portraits adresinden 6 ocak 2025 tarihinde alınmıştır.
• Dawton, A. (2021). NotLondon. https://www.dawtonmcfarlane.com/ not-london adresinden 9 ocak 2025 tarihinde alınmıştır.
• Desjarlais R. (2016). Picturing homelessness a glossary of perceptions. Medicine Anthropology Theory. 3(1), 77–85. https://doi.org/10.17157/ mat.3.1.389
• Doğan, B. (2023). Anayasa hukuku açısından konut hakkı. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 31(3), 1321-1356. https://doi.org/10.15337/suhfd.1328707
• Draper, A. (2025). Underexposed. https://aarondraper.com/#!/HOME; https://www.draperphotography.com/ adresinden 8 şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
• Ducros, H.B. & Ryan, P. (2023). Helping people affected by homelessness through creative photography: an interview with Paul Ryan. Europe-Now Journal, 1-15.
• Dyachyshyn, Y. (2024). Slavik’s fashion. https://www.lensculture.com/yurko-dyachyshyn?modal=project-165808; https://dyachyshyn.com/slaviks-fashion-1 adresinden 28 aralık 2024 tarihinde alınmıştır.
• Guerisoli, A. (2024). Slavik’s fashion 10 years later, interview with Yurko Dyachyshyn. NSS Magazine. https://www.nssmag.com/en/fashion/ 35869/slavik-s-fashion-interview-yurko-dyachyshyn adresinden 26 aralık 2024 tarihinde alınmıştır.
• HWC: Homeless World Cup Foundation. (2022). Global homelessness statistics. https://www.homelessworldcup.org/homelessness-statistics#:~:text=The%20last%20time%20a%20global,million%20people%20were%20homeless%20worldwide adresinden 26 ocak 2025 tarihinde alınmıştır.
• Jeffries, L. (2025). Shop. https://lee-jeffries.co.uk/shop/page/10 adresinden 11 şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
• Lomography Magazine (2012). Tracing faces – an ınterview with photographer Lee Jeffries. https://www.lomography.com/magazine/146830-tracing-faces-an-interview-with-photographer-lee-jeffries adresinden 12 şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
• Kılınç, G. M. (2021). Bir şehrin bedenleri: Andres Serrano’nun sanatında evsizlik sorunu. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 9(58), 383-394. https:// doi: 10.7816/ulakbilge-09-58-03
• Light, K. (2006). Belgesel fotoğrafçılık üzerine (Çev.: Merter Oral). Toplum Bilim Dergisi, 19, 13-15.
• Marshall, J. (2021). Photographer Anthony Dawton captures London’s Homeless. https://www.swlondoner.co.uk/life/25102021-photographer- anthony-dawton-captures-londons-homeless adresinden 3 aralık 2024 tarihinde alınmıştır.
• Miller, C. J. (2006). Images from the streets: art for social change from the homelessness photography project. Social Justice, 33 (2), 122-134.
• Morris, A.M.E. (2020). He’s just a bum, but who ain’t?’: the mirror of homelesness (thinking home: ınterdisciplinary dialogues). Routledge.
• Mowery, A. (2015). Photographer sheds light on homelessness with ıncredible portrait series. https://www.diyphotography.net/photographer- sheds-light-on-homelessness-with-incredible-portrait-series/ adresinden 24 aralık 2024 tarihinde alınmıştır.
• Murphy, P.T. (1994). Andres Serrano works 1983-1993. Institute of Contemporary Art. University of Pennsylvania.
• Radley A., Hodgetts D. & Cullen A. (2005). Visualizing homelessness: a study in photography and estrangement. Journal of Community & Applied Social Psychology, 15(4), 273-295. https://doi.org/10.1002/ casp.825
• Schmidt K. (2015). Seeing the ‘homeless city’? some critical remarks on the visual production of homelessness through photography. European Journal of Homelessness, 9(2), 283-303.
• Schoeller, M. (2024). Homeless. https://martinschoeller.com/Ivory-Sears adresinden 7 ocak 2025 tarihinde alınmıştır.
• Serrano, A. (2025). Nomads. https://andresserrano.org/series/nomads adresinden 19 ocak 2025 tarihinde alınmıştır.
• Sontag, S. (2008). Fotoğraf üzerine (Çev.: Osman Akınhay). Agora Kitaplığı.
• Stafford, S. (2015). Aaron Draper: shining a light on the area’s homeless. 209 Magazine. https://www.209magazine.com/features/aaron-draper-shining-a-light-on-the-areas-homeless/ adresinden 25 ocak 2025 tarihinde alınmıştır.
• Stefani, L.D. (2015). Meet Los Angeles’ homeless people. https://time. com/4148757/homeless-martin-schoeller/ adresinden 6 aralık 2024 tarihinde alınmıştır.
• Taylor, R. (2021). Photographer keeps London’s homeless in focus. The BBC News. https://www.bbc.com/news/uk-england-london-58671499 adresinden 28 ocak 2025 tarihinde alınmıştır.
• Wender, J. (2015). A celebrity portrait artist photographs L.A.’s homeless. https://www.nationalgeographic.com/photography/article/schoeller adresinden 4 şubat 2025 tarihinde alınmıştır.
• Wolin, J.A. (2025). Faces of homelessness. https://www.jeffreywolin.com/ category/faces-of-homelessness/ adresinden 3 ocak 2025 tarihinde alınmıştır.
• YellowKorner. (2018). Interview Lee Jeffries. https://www.yellowkorner. com/en/j/lee-jeffries/ adresinden 11 aralık 2024 tarihinde alınmıştır.