Yıl 2016, Cilt 8 , Sayı 2, Sayfalar 694 - 724 2016-11-30

MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ

Yaşar ACAT [1]


Atasözleri milletlerin yaşayışlarını, tecrübelerini, deneyimlerini ve dünya görüşlerini yansıtan son derece önemli kaynaklardır. Ülkemizin değişik bölgelerinde konuşulmakta olan Arapça lehçeler ve buna bağlı olarak gelişen sözlü kültürel miras henüz tam anlamıyla gün yüzüne çıkarılabilmiş değildir. Bu bağlamda Midyat ve çevresinde konuşulan ve Arapçanın çok köklü bir lehçesi olarak düşünülen Mhallemi lehçesi hala araştırılmaya değer birçok konuyu ihtiva etmektedir. Özellikle bu kadim coğrafyada kullanılan atasözü, deyim ve ölçülü sözün kayda geçirilmediği ve bu yüzden yok olmayla karşı karşıya bulunduğu bir gerçektir. Çünkü atasözleri, ait oldukları milletlerin sosyokültürel yapısının oluşum ve gelişim süreçleri hakkında bizlere ipuçları verdiği gibi geçmiş ile bugün arasında da bir kültür köprüsü durumundadır. Dolayısıyla belli bir bölgeye has olarak kullanılan sözlü kültürün asıl olarak nitelenen evrensel tarafıyla da sağlam bir bağlantısı vardır.

Lehçe ve şive farklılıklarıyla Anadolu Arapçası üzerine yapılan çalışmalar ülkemizde yakın bir tarihte başlamıştır. Bu çalışmamızda, Midyat ve çevresinde hala canlı bir şekilde kullanılan atasözü ve deyimlerin fasih Arapça ile mukayesesini yapacak, benzer ve farklı özellikleri göz önünde bulundurarak birkaç kategoride ele almaya çalışacağız. Buna göre söz konusu bölgede kullanılan atasözü ve deyimlerin, fasih Arapça ile karşılaştırılarak sınıflandırılması yapılacaktır. Böylece Mhallemî kültürüne ait bu sözlü kültürün asıl konumunda bulunan kitabî Arapça ile de çok kuvvetli bir bağ teşkil ettiği ortaya çıkarılacaktır.    

Mhallemi, Atasözü, Mardin, Arapça, Lehçe
  • Aclûnî, İsmail b. Muhammed b. Abdulhâdî, el-Cirâhî, Keşfu’l-Hafâ ve Muzîlu’l-İlbâs, Daru Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1418/1997.
  • el-Askerî, Ebû Hilâl, Kitâbü Cemhereti’l-Emsâl, (thk. Muhammed Ebü’l-Fadl İbrahim, Abdü’l-Mecid Katamiş, Dârü’l-Cîl-Dâru’l-Fikr, Beyrut, 1408/1988.
  • el-Cevherî, İsmâil b. Hammâd, es-Sıhâh Tâcu’l-Luğa ve Sıhâhu’l-Arabiyye, Suûd, 1402/1982
  • el-Fîrûzâbâdî, Muhammed b. Yakûb, el-Kâmûsu’l-Muhît, Dâru’l-Fikr, Beyrut, 1415/1995.
  • el-İsbahânî, Ebu’ş-Şeyh, Kitâbu’l-Emsâl fi’l-Hâdîsi’n-Nebevî (thk. Abdulali Abdulhamid), ed-Dâru’s-Selefiyye, Bombay, Hind, 1408/1987.
  • el-Meydânî, Ebu’l-Fadl, Ahmed b. Muhammed b. Ahmed el-Meydânî, en-Nisâbûrî, Mecma‘u’l-Emsâl, (haz. Kusay el-Hüseyin), Trablus, 1990.
  • el-Meydânî, Ebu’l-Fadl, Ahmed b. Muhammed b. Ahmed el-Meydânî, en-Nisâbûrî, Mecma‘u’l-Emsâl, (thk. Muhammed Ebu’l-Fazl İbrahim), Kahire, 1979
  • ez-Zebîdî, Muhammed Murtaza, el-Hüseynî el-Vâsitî el-Hanefî, Tâcu’l- ‘Ârûs min Cevâhiri’l-Kâmus, Dâru’l-Fikr, Beyrut, 1414/1994
  • ez-Zemahşerî, Ebu’l-Kâsım Cârullah Mahmûd b. Umer, el-Mustaksâ fî Emsâli’l-l ‘Arab, Dâru’l-Kütüb, Beyrût, 1397/1977
  • İbn Manzûr, Ebü’l-Fadl, Cemalüddîn Muhammed, Lisânu’l-‘Arab, Dar Sâdir, Beyrut, 1410/1990.
  • Kitâbu’l-Emsâl, Matbaatu Meclisi Dâireti’l-Me‘ârifi’l-Osmâniyye, Mektebetü’l-Müsennâ, Haydarabad, 1351h.
  • Mütercim Ahmed Âsım Efendi, el-Okyânûsu’l-Basît fî Tercemeti’l-Kâmûsi’l-Muhît, Cemal Efendi Matbaası, İstanbul, 1305.
  • Teysîr el-Kiylânî, Mu‘cemu’l-Emsâl el-Mukârene, Mektebetü Lübnân, Lübnân, 1991.
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: Yaşar ACAT
Kurum: ŞIRNAK ÜNİVERSİTESİ

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Kasım 2016

Bibtex @araştırma makalesi { sarkiat284453, journal = {Şarkiyat}, issn = {}, eissn = {1308-9633}, address = {}, publisher = {Şarkiyat Araştırmaları Derneği}, year = {2016}, volume = {8}, pages = {694 - 724}, doi = {}, title = {MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ}, key = {cite}, author = {ACAT, Yaşar} }
APA ACAT, Y . (2016). MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ. Şarkiyat , 8 (2) , 694-724 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/sarkiat/issue/26951/284453
MLA ACAT, Y . "MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ". Şarkiyat 8 (2016 ): 694-724 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/sarkiat/issue/26951/284453>
Chicago ACAT, Y . "MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ". Şarkiyat 8 (2016 ): 694-724
RIS TY - JOUR T1 - MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ AU - Yaşar ACAT Y1 - 2016 PY - 2016 N1 - DO - T2 - Şarkiyat JF - Journal JO - JOR SP - 694 EP - 724 VL - 8 IS - 2 SN - -1308-9633 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Şarkiyat MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ %A Yaşar ACAT %T MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ %D 2016 %J Şarkiyat %P -1308-9633 %V 8 %N 2 %R %U
ISNAD ACAT, Yaşar . "MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ". Şarkiyat 8 / 2 (Kasım 2016): 694-724 .
AMA ACAT Y . MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ. Şarkiyat. 2016; 8(2): 694-724.
Vancouver ACAT Y . MHALLEMÎ LEHÇESİNDE KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERİN FASİH ARAPÇADA KULLANILAN ATASÖZÜ VE DEYİMLERLE MUKAYESESİ. Şarkiyat. 2016; 8(2): 724-694.