Yıl 2019, Cilt 11 , Sayı 3, Sayfalar 1411 - 1431 2019-12-31

BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ

Esma Şahin [1] , Mustafa Turan [2]


Osmanlı şerh geleneğinde en rağbet gören eserlerden biri şüphesiz Hâfız-ı Şîrâzî’nin Dîvân’ıdır. Osmanlı şairlerinin büyük bir hayranlıkla takip ettikleri ve gerek Osmanlı gerek İran topraklarında dîvânı elden düşmeyen bu eşsiz şairin şiirleri yüzyıllarca şerhler yapılmak suretiyle açıklanmaya çalışılmıştır. Hâfız’ın şiirlerine yapılan meşhur tam şerhler Sürûrî (ö.969/1561-62), Şem’î (ö.1011/1602-1603) ve Sûdî (ö.1007/1599) ile 19. yüzyılda Konevî (ö.1244/1828-29)’ye aittir. Bu şerhler dışında farklı yüzyıllarda Hâfız’ın şiirlerine yapılan tercümeler ve kısmî şerhler de mevcuttur. Şerh literatürü içinde birden fazla eserden derlenen bölümlerin bir arada şerh edildiği eserlerle sıkça karşılaşılırken aynı esere yapılmış iki farklı şerhin bir araya getirildiği örneklere pek rastlanmaz. Bu anlamda özgün olarak değerlendirilebilecek eserlerden biri yine Hâfız Dîvânı için ortaya konmuştur. Dîvân’a Surûrî ve Şem’î tarafından yapılan şerhlerin bir araya getirilip derlendiği bu eser 16. yüzyıl sonlarında (1005/1597) Zâhid bin Muhammed tarafından kaleme alınmıştır. Eserin bilinen tek nüshası Nuruosmaniye 3962 numarada kayıtlıdır. Bu makalede Zâhid bin Muhammed ve eseri tanıtılmaya çalışılmıştır. 

Hâfız-ı Şirâzî, dîvân, şiir, şerh, Şem’î, Sürûrî
  • Arı, Osman Sacid. Mehmed Vehbi Konevi’nin Hafız Divanı Şerhi’nde Tasavvufi Unsurlar. Yayınlanmamış Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi, 2016.
  • Ateş, Ahmet. İstanbul Kütüphanelerinde Farsça Manzum Eserler I. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, 1968.
  • Ayar, Mehmet Taha. “Hafız-ı Şirazi Divanı ve Osmanlı Şerhleri”. Misbah. 3-4 (1): 292-295, 2013.
  • Ayar, Mehmet Taha. Hâfız-ı Şîrâzî’nin Bazı Gazellerine Şerh Tekniği Açısından Sûdî ve Konevî’nin Yaklaşım Tarzları. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi, 2007.
  • Çelik, Ahmet Faruk. Sürûrî’nin Hâfız Dîvânı Şerhi’nin İncelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi, 1996.
  • Kiel, Machiel. “İpek”. TDV İslâm Ansiklopedisi. 22: 366-368, İstanbul, 2000.
  • Oğuz, Meral Ortaç. “Sürûrî’nin Şerh-i Dîvân-ı Hâfız’ı”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi, 1998.
  • Serezli, Esad. “Nur-u-Osmaniye Kütüphanesi Bibliotheque de la Mosquee de Nour-ou-Osmaniye”. Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu Belleteni. 19-20. Mayıs 1948.
  • Sürûrî, Şerh-i Dîvân-ı Hâfız, Nuruosmaniye 3963.
  • Şem’î, Şerh-i Dîvân-ı Hâfız, Ayasofya 4062.
  • Turan, Mustafa. “Zâhid bin Muhammed’in Kitâb-ı Şem’î ve Sürûrî ‘Alâ Dîvân-ı Hâfız Adlı Eseri (vr.201b-225a İnceleme - Metin)”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Mardin Artuklu Üniversitesi, 2019.
  • Yazar, Sadık. Anadolu Sahası Klasik Türk Edebiyatında Tercüme ve Şerh Geleneği. Yayınlanmamış Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi, 2011.
  • Yazıcı, Tahsin. “Hâfız-ı Şirâzî”. TDV İslam Ansiklopedisi.15: 103-106. İstanbul, 1997.
  • Zâhid bin Muhammed, Kitâb-ı Şem’î ve Sürûrî ‘Alâ Dîvân-ı Hâfız, Nuruosmaniye 3962.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-1720-6542
Yazar: Esma Şahin (Sorumlu Yazar)
Kurum: İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0001-8127-6962
Yazar: Mustafa Turan
Kurum: MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { sarkiat641874, journal = {Şarkiyat}, issn = {}, eissn = {1308-9633}, address = {}, publisher = {Şarkiyat Araştırmaları Derneği}, year = {2019}, volume = {11}, pages = {1411 - 1431}, doi = {10.26791/sarkiat.641874}, title = {BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ}, key = {cite}, author = {Şahin, Esma and Turan, Mustafa} }
APA Şahin, E , Turan, M . (2019). BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ. Şarkiyat , 11 (3) , 1411-1431 . DOI: 10.26791/sarkiat.641874
MLA Şahin, E , Turan, M . "BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ". Şarkiyat 11 (2019 ): 1411-1431 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/sarkiat/issue/50566/641874>
Chicago Şahin, E , Turan, M . "BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ". Şarkiyat 11 (2019 ): 1411-1431
RIS TY - JOUR T1 - BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ AU - Esma Şahin , Mustafa Turan Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.26791/sarkiat.641874 DO - 10.26791/sarkiat.641874 T2 - Şarkiyat JF - Journal JO - JOR SP - 1411 EP - 1431 VL - 11 IS - 3 SN - -1308-9633 M3 - doi: 10.26791/sarkiat.641874 UR - https://doi.org/10.26791/sarkiat.641874 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Şarkiyat BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ %A Esma Şahin , Mustafa Turan %T BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ %D 2019 %J Şarkiyat %P -1308-9633 %V 11 %N 3 %R doi: 10.26791/sarkiat.641874 %U 10.26791/sarkiat.641874
ISNAD Şahin, Esma , Turan, Mustafa . "BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ". Şarkiyat 11 / 3 (Aralık 2020): 1411-1431 . https://doi.org/10.26791/sarkiat.641874
AMA Şahin E , Turan M . BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ. Şarkiyat. 2019; 11(3): 1411-1431.
Vancouver Şahin E , Turan M . BİR HÂFIZ DÎVÂNI ŞERHLERİ DERLEMESİ: ZÂHİD BİN MUHAMMED VE ESERİ. Şarkiyat. 2019; 11(3): 1431-1411.