Yönetimde Dunning-Kruger Etkisi ve Güç Zehirlenmesi İlişkisi: Kavramsal Bir İnceleme
Öz
Yetkin yönetici, işletme başarısının temelidir. Ancak araştırmalar, şirketlerin %82 oranında yanlış yönetici seçtiğini ve yalnızca %18’inin yüksek yetkinliğe sahip olduğunu göstermektedir. Bu durum büyük ölçüde, yönetici seçiminde kıdem, teknik başarı veya geçmiş performans gibi geleneksel kriterlerin yanı sıra aşırı özgüvenin yetkinlik olarak algılanmasından kaynaklanmaktadır. Bu çalışmada, düşük yönetim yetkinliğinin yarattığı Dunning-Kruger Etkisi ile elde edilen gücün tetiklediği güç zehirlenmesi (hubris sendromu) arasındaki ilişki kavramsal olarak incelenmektedir.
Dunning-Kruger Etkisi, düşük yetkinliğe sahip bireylerin kendi kapasitelerini abartması ve bu yetersizliği fark edememesi olarak tanımlanırken, güç zehirlenmesi uzun süreli ve kısıtlanmamış gücün yarattığı aşırı kibir, empati kaybı, gerçeklikten kopma ve fevri kararlar olarak betimlenmektedir. Bu iki olgu birleştiğinde işletmelerde örgütsel güvenin azalması, etik ihlaller, yüksek personel devir hızı ve stratejik başarısızlıklar gibi ciddi riskler ortaya çıkmaktadır.
Çalışma, bu iki kavramın birbirini besleyen döngüsel bir ilişki içinde olduğunu öne sürmekte ve beş aşamalı bir kavramsal model önermektedir. Ron Johnson (J.C. Penney) ve Elif Aslı Yıldız Tunaoğlu (Patiswiss) örnekleri bu modelin gerçek hayattaki yansımalarını göstermektedir.
Sonuç olarak, Dunning-Kruger Etkisinin güç zehirlenmesini tetikleyen bir katalizör rolü oynadığı vurgulanmakta ve bireysel (metabilişsel farkındalık) ile kurumsal (yetkinlik temelli seçim, 360 derece değerlendirme ve geri bildirime açık kültürün benimsenmesi vb.) düzeyde çözüm önerileri sunulmaktadır. Bu çalışma, yönetim literatüründeki önemli bir boşluğu doldurmayı ve yönetime katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aisner, J. (2013, 21 Ağustos). What went wrong at J.C. Penney? Harvard Business School Working Knowledge. https://www.library.hbs.edu/working-knowledge/what-went-wrong-at-j-c-penney
- Chamorro-Premuzic, T. (2019). Why do so many incompetent men become leaders? And how to fix it. Harvard Business Review Press.
- Clifton, J. ve Harter, J. K. (2019). It’s the manager: Gallup finds the quality of managers and team leaders is the single biggest factor in your organization’s long-term success. Gallup Press.
- Coutinho, M. V. C., Thomas, J., Alsuwaidi, A. S. M. ve Couchman, J. J. (2021). Dunning-Kruger effect: Intuitive errors predict overconfidence on the cognitive reflection test. Frontiers in Psychology, 12, 603225. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.603225
- Dunning, D. (2011). The Dunning–Kruger Effect. Içinde Advances in Experimental Social Psychology (C. 44, ss. 247-296). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-385522-0.00005-6
- Dunning, D. (2014, Ekim 27). We are all confident idiots. Pacific Standard. https://psmag.com/social-justice/confident-idiots-92793/
- Ehrlinger, J., Johnson, K., Banner, M., Dunning, D. ve Kruger, J. (2008). Why the unskilled are unaware: Further explorations of (absent) self-insight among the incompetent. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 105(1), 98-121. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2007.05.002
- Gallup. (2014, 25 Mart). Why great managers are so rare. https://www.gallup.com/workplace/231593/why-great-managers-rare.aspx
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
İnceleme Makalesi
Yazarlar
Alina Chegirova
*
0009-0009-9717-7761
Kyrgyzstan
Erken Görünüm Tarihi
30 Haziran 2026
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
3 Nisan 2026
Kabul Tarihi
20 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1
