Kadın ve Erkek Sporcularda Başarı Hedeflerini Öngörmede Kendini Fiziksel Algılama ve Yaşam Doyumunun Rolü
Öz
Bu çalışmanın amacı kadın ve erkek sporcularda başarı hedefi yönelimini öngörmede kendine güven, genel fiziksel yeterlik, spor yeteneği ve yaşam doyumunun rolünü incelemektir. Araştırmaya farklı spor dallarından 820 sporcu (n erkek= 497; Xyaş= 21.77 +- 3.92 ve n kadın= 323; Xyaş=20.74 +- 3.78) katılmıştır. Katılımcıların kendine güven, genel fiziksel yeterlik, spor yeteneği düzeyini, yaşam doyumunu ve başarı hedeflerini belirlemek için sırasıyla Marsh Kendini Fiziksel Tanımlama Anketi, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Sporda 2x2 Başarı Hedefleri Envanteri kullanılmıştır. Verilerin ortalama ve standart sapmaları belirlenmiş, cinsiyetler arasındaki farklılığı ortaya koymak amacıyla bağımsız gruplar için t testi hesaplanmıştır. Adımsal çoklu regresyon analizi kadın ve erkeklerin puanları için ayrı ayrı uygulanmıştır. Katılımcıların spor yeteneği (p<0.01) ve yaşam doyumu (p<0.001) puanlarında cinsiyete göre farklılık görülmüştür. Kadın sporcularda genel fiziksel yeterlik algısı, ustalık-yaklaşma hedef yönelimi ile pozitif ilişkili bulunmuştur (p<0.01). Erkek sporcularda ise, ustalık-yaklaşma hedef yönelimi ile kendine güven ve spor yeteneği arasında pozitif (p<0.01); yaşam doyumu arasında negatif ilişki bulunmuştur (p<0.05). Ustalık- kaçınma hedef yönelimi kadınlarda yaşam doyumu ile pozitif ilişkili bulunmuştur (p<0.01). Buna karşın, erkeklerde ustalık-kaçınma hedef yönelimi, kendine güven ile negatif; genel fiziksel yeterlik algıları ile ise pozitif ilişkili bulunmuştur (p<0.01). Spor yeteneği puanları hem kadınlarda hem de erkeklerde performansyaklaşma hedef yönelimi ile pozitif ilişkili bulunmuştur (p<0.01). Erkek ve kadınlarda performans-kaçınma hedefi alt ölçeği ile kendine güven negatif, spor yeteneği ise pozitif ilişki göstermiştir (p<0.05). Bunlara ek olarak erkeklerde genel fiziksel yeterlik, performans- kaçınma hedef yönelimi ile pozitif ilişkili olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Özetle, bu çalışma sonunda sporcuların başarı hedeflerine yönelimlerinde yaşam doyumu ve kendini fiziksel algılamanın etkili olduğu sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adie JW, Duda JL, Ntoumanis N. (2008). Achievement goals, competition appraisals, and the psychological and emotional welfare of sport participants. Journal of Sport & Exercise Psychology, 30(3), 302-322.
- Almagro BJ, Sáenz-López P, Moreno-Murcia JA, Spray C. (2015). Motivational factors in young Spanish athletes: a qualitative focus drawing from self-determination theory and achievement goal perspectives. Sport Psychologist, 29(1), 15-28.
- Aşçı FH. (2000). Congress Proceedings of 5th Sport Sciences Congress: The reliabilty and validity of PSDQ for Turkish population. Congress Proceedings of 5th Sport Sciences Congress. 3-5 November, Ankara: Hacettepe University, 122-123.
- Aşçı FH. (2004). Benlik algısı ve egzersiz. Spor Bilimleri Dergisi, 15 (4), 233-266.
- Baranik LE, Stanley LJ, Bynum BH, Lance CE. (2010). Examining the construct validity of masteryavoidance achievement goals: A meta-analysis. Human Performance, 23(3), 265-282.
- Beville JM, Umstattd Meyer MR, Usdan SL, Turner LW, Jackson JC, Lian BE. (2014). Gender differences in college leisure time physical activity: application of the theory of planned behavior and integrated behavioral model. Journal of American College Health, 62(3), 173-184.
- Bosacki SL. (2003). Psychological pragmatics in preadolescents: Sociomoral understanding, self-worth, and school behavior. Journal of Youth and Adolescence, 32(2), 141-155.
- Çetinkalp Kazak Z. (2012). Achievement goals and physical self-perceptions of adolescent athletes. Social Behavior and Personality: an international journal, 40(3), 473-480.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yayımlanma Tarihi
6 Nisan 2016
Gönderilme Tarihi
31 Mart 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 26 Sayı: 2
Cited By
Türkiye’de Sporda Motivasyon Araştırmaları: Sistematik Derleme
Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.53434/gbesbd.932427