EVALUATION OF SMOKING CESSATION FATIGUE IN WOMEN: BANDIRMA DISTRICT EXAMPLE

Öz

This study was conducted to evaluate smoking cessation fatigue in women. The population of the study consists of women between the ages of 18-65 who smoke or have quit and started smoking again, living in the Bandırma district, while the sample consists of 401 volunteer women. Data were collected using the Smoking Cessation Fatigue Scale and a descriptive information form. The proportion of women who smoked during pregnancy was found to be 47%, those who did not consider quitting smoking was 51%, those who had considered quitting smoking at least once before was 61%, those who stated that they did not receive any support in the process of quitting smoking was 89%, and the proportion of participants who reported feeling hopeless about quitting smoking was found to be 41.4%. 78.5% of the participants stated that quitting smoking would improve their overall quality of life. Statistically significant differences were found in the scores obtained from the Devaluation subscale based on participants' age, education level, marital status, and number of children. It is suggested that studies be carried out to help women quit smoking.

Anahtar Kelimeler

• Woman
• tobacco
• smoking cessation fatigue
• addiction
• tobacco and tobacco products

KADINLARDA SİGARA BIRAKMA YORGUNLUĞUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ: BANDIRMA İLÇESİ ÖRNEĞİ

Öz

Bu çalışma, kadınlarda sigara bırakma yorgunluğunun değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın evrenini, Bandırma ilçe merkezinde yaşayan 18-65 yaş arası sigara kullanan ya da bırakıp tekrar başlamış 18-65 yaş arası kadınlar oluştururken, örneklemini gönüllü 401 kadın oluşturmaktadır. Veriler, Sigara Bırakma Yorgunluğu Ölçeği ve tanımlayıcı bilgi formu kullanılarak toplanmıştır. Gebelik döneminde sigara kullanan kadınların oranı %47, sigarayı bırakmayı düşünmeyenlerin oranı %51, daha önce bir kez sigarayı bırakmayı düşünenlerin oranı %61, sigarayı bırakma sürecinde herhangi bir destek almadığını belirtenlerin oranı %89 ve sigara bırakma konusunda umutsuz hissettiğini belirten katılımcıların oranı ise %41,4 bulunmuştur. Katılımcıların %78,5’i sigarayı bırakmanın genel yaşam kalitesini artıracağını belirtmiştir. Katılımcıların yaş, eğitim durumu, medeni durum ve çocuk sayısına göre ölçeğin Değersizleşme alt boyutundan alınan puanlar arasında istatistiksel bakımdan anlamlı farklılık saptanmıştır. Kadınların sigarayı bırakmasına yönelik çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kadın
• Sigara
• Sigara Bırakma Yorgunluğu
• Bağımlılık
• Tütün ve Tütün Ürünleri

Kaynakça

1. Abide, Ç.Y., Çoğendez, E., Kumru, P., Ergen, E.B. & Kılıççı, Ç. (2018). Gebelikte kullanılan sigara dozunun maternal ve fetal sonuçlar ile ilişkisi. Zeynep Kâmil Tıp Bülteni, 49(1), 31-35. http://dx.doi.org/10.16948/zktipb.393346 Akdolun Balkaya, N., Vural, G. & Eroğlu, K. (2014). Gebelikte belirlenen risk faktörlerinin anne ve bebek sağlığı açısından ortaya çıkardığı sorunlar. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(1), 6-16.
2. Alkan, O. & Demir, A. (2020). Factors affecting the ıntention to quit among women smokers in Turkey. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention, 21(11), 3309-3315. https://doi.org/10.31557/APJCP.2020.21.11.3309.
3. Arslanoğlu, C., Acar, K., Arslanoğlu, E., Baynaz, K., Karakaş, F. et al. (2020). Üniversite öğrencilerinin sigara kullanma alışkanlıkları ile yaşam kalitelerinin incelenmesi (Sinop Üniversitesi örneği). EKEV Akademi Dergisi, 84, 195-210.
4. Aydoğan Kırmızı, D., Başer, E., Onat, T., Demir Çaltekin, M., Kara, M. & Yalvaç, E.S. (2019). The smoking awareness and rates during pregnancy. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 6(4), 315-327. http://dx.doi.org/10.5152/addicta.2020.19090. Başpınar, M.M. (2021). Türkiye’de yapılan tez çalışmalarında sigara içiminin uyku kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi: meta-analiz. Journal of Turkish Sleep Medicine, 8(1), 7-14. https://doi.org/10.4274/jtsm.galenos.2021.98698
5. Bilir, N. (2022). Sigara kullanımının kadın sağlığına etkileri ve kullanımı. Hacettepe Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. https://huksam.hacettepe.edu.tr/Turkce/SayfaDosya/sigara_kul_kadin_saglina_etkileri.pdf (Erişim Tarihi: 05.06.2024)
6. Bostan, P. (2021). Kadın ve sigara. Ünsal M, editör. Kadın ve Akciğerler, 1. Baskı, Ankara: Türkiye Klinikleri. p.13-19.
7. Buzgan, T., Çom, S., Irmak, H., Baykan, H., Aydın, E. & Taner, S. (2008). MPOWER: Tütün salgınını kontrol etmeye yönelik politika paketi. https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/43888/9789241596633_tur;jsessionid=3B7EDEF7664243059D0A2849782D46F1?sequence=5 (Erişim Tarihi: 05.06.2024)
8. Casetta, B., Videla, A.J., Bardach, A., Morello, P., Soto, N. et al. (2017). Association between cigarette smoking prevalence and income level: a systematic review and meta-analysis. Nicotine and Tobacco Research, 19(12), 1401-1407. https://doi.org/10.1093/ntr/ntw266.

9. Chen, J., Wan, J., Wu, Y., Gan, L., Li, H. et al. (2024). The association between personality traits and health-related quality of life and the mediating role of smoking: nationwide cross-sectional study. JMIR Public Health and Surveillance, 10, e51416. https://doi.org/10.2196/51416
10. Crume, T. (2019). Tobacco use during pregnancy. Clinical Obstetrics and Gynecology 62(1), 128-141. http://dx.doi.org/10.1097/GRF.0000000000000413
11. Dağtekin, G., Atay, E., Kılınç, A., Eyüboğlu, M., Eyüboğlu, D., Ünsal, A. & Arslantaş D. (2020). Tıp fakültesi öğrencilerinde cinsiyete göre sigara tüketimi, algılanan stres ve yaşam kalitesi. Osmangazi Tıp Dergisi, 42(4), 350-356. https://doi.org/10.20515/otd.562426
12. Diktaş Tahtasakal, S., Celep, E., Özdemir, A., Çelik, M., Metin, G.N. et al. (2024). Sigara bırakamama nedenleri ve ilişkili faktörler: kesitsel tek merkezli çalışma. Türkiye Klinikleri Akciğer Arşivi, 23(1), 9-15. https://doi.org/10.5336/archlung.2024-103977 Erguder, T., Soydal, T., Uğurlu, M., Cakir, B. & Warren, C.W. (2006). Tobacco use among youth and related characteristics, Turkey. Sozial und Praventivmedizin, 51(2), 91-98. https://doi.org/10.1007/s00038-005-0020-x.
13. European Society of Cardiology. (25 Aug 2023). Smokers who start below age 20 become more addicted and find it difficult to quit. https://www.escardio.org/The-ESC/Press-Office/Press-releases/Smokers-who-start-below-age-20-become-more-addicted-and-find-it-difficult-to-quit (Erişim Tarihi: 12.04.2024)
14. Fai, S.C., Yen, G.K. & Malik, N. (2016). Quit rates at 6 months in a pharmacist-led smoking cessation service in Malaysia. Canadian Pharmacists Journal (Ott), 149(5), 303-312. https://doi.org/10.1177/1715163516662894
15. Franks, M.M., Pienta, A.M. & Wray, L.A. (2002). It takes two: marriage and smoking cessation in the middle years. Journal of Aging and Health, 14(3), 336-54. https://doi.org/10.1177/08964302014003002.
16. Gan, W.Q., Man, S.F., Postma, D.S., Camp, P. & Sin, D.D. (2006). Female smokers beyond the perimenopausal period are at increased risk of chronic obstructive pulmonary disease: a systematic review and meta-analysis. Respiratory Research, 7(1), 52. https://doi.org/10.1186/1465-9921-7-52
17. Günay, T. (2021). Sigara bırakma merkezine başvuran bireylerde sigara bırakma sıklığı ve sigara bırakma başarısını etkileyen faktörlerin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı, Epidemiyoloji Bilim Dalı, İzmir.
18. Hayes, A., Bilir, N. & Özcebe, H. (2012). Tütün kontrolü uygulaması. Madde 8: Tütün dumanı etkileniminden korunma. DSÖ Avrupa Bölge Ofisi, Danimarka. https://havanikoru.saglik.gov.tr/depo/Dokumanlar/Yayinlar/Tututn_Kontrolu_Uygulamasi.pdf (Erişim Tarihi: 05.06.2024).
19. Heikkinen, H., Jallinoja, P., Saarni, S. I. & Patja, K. (2008). The impact of smoking on health-related and overall quality of life: a general population survey in Finland. Nicotine & Tobacco Research, 10(7), 1199-1207. http://dx.doi.org/10.1080114622200802163142.
20. Hobkirk, L.A., Krebs, M.N. & Muscat, E.J. (2018). Income as a moderator of psychological stress and nicotine dependence among adult smokers. Addictive Behaviors, 84, 215-223. http://dx.doi.org/10.1016/j.addbeh.2018.04.021
21. Holahan, C.K., Holahan, C.J., North, R.J., Hayes, R.B., Powers, D.A. & Ockene, J.K. (2013). Smoking status, physical health-related quality of life, and mortality in middle-aged and older women. Nicotine and Tobacco Research, 15(3), 662-669. http://dx.doi.org/10.1093/ntr/nts182.
22. Hoyt, A.T., Wilkinson, A.V., Langlois, P.H., Galeener, C.A., Ranjit, N., Dabelea, D.M. & Moore, B.F. (2023). Prenatal exposure to tobacco and childhood cognition and behavior: effect modification by maternal folate intake and breastfeeding duration. Child Psychiatry & Human Development. https://doi.org/10.1007/s10578-023-01524-x
23. Huang, Y. & Ren, J. (2011). Socioeconomic status and women's smoking behavior: a literature review. Global Journal of Health Science, 3(1), 98-103. http://dx.doi.org/10.5539/gjhs.v3n1p98
24. Inamdar, A.S., Croucher, R.E., Chokhandre, M.K., Mashyakhy, M.H. & Marinho, V.C. (2015). Maternal smokeless tobacco use in pregnancy and adverse health outcomes in newborns: a systematic review. Nicotine & Tobacco Research, 17(9), 1058-1066. http://dx.doi.org/10.1093/ntr/ntu255
25. Inoue-Choi, M., Hartge, P., Park, Y., Abnet, C.C. & Freedman, N.D. (2019). Association between reductions of number of cigarettes smoked per day and mortality among older adults in the United States. American Journal of Epidemiology, 188(2), 363-371. https://doi.org/10.1093/aje/kwy227.
26. Jarvis, M.J. (1996). The association between having children, family size and smoking cessation in adults. Addiction, 91(3), 427-34.
27. Johansson, A., Halling, A. & The LinQuest Study Group. (2003). Does having children affect adult smoking prevalence and behaviours at home? Tobacco Induced Diseases, 1(3), 175-183. https://doi.org/10.1186/1617-9625-1-3-175.
28. Karadağlı, F. & Nahcivan, N. (2012). Sigara içen bireylerde sigara bırakmaya hazıroluşluk durumu ile ilişkili faktörler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 5(1), 8-15.
29. Karagöz, Y. (2014). SPSS 21.1 uygulama biyoistatistik (1.Basım). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
30. Kocakaya, D., Şenol, H., Aslan, S., Çırakoğlu, A.M., Çakır, M. et al. (2022). Sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerde tedavi başarısını etkileyen faktörler. Bağımlılık Dergisi, 23(1), 69-77. http://dx.doi.org/10.51982/bagimli.904672
31. Lamm, S.H., Ferdosi, H., Boroje, I.J., Afari-Dwamena, N.A., Qian, L. et al. (2020). Maternal tobacco use: a third-trimester risk factor for small-for-gestational-age pregnancy outcome. Preventive Medicine Reports, 18, 101080. http://dx.doi.org/10.1016/j.pmedr.2020.101080.
32. Lange, S., Probst, C., Rehm, J. & Popova, S. (2018). National, regional, and global prevalence of smoking during pregnancy in the general population: a systematic review and meta-analysis. Lancet Global Health, 6(7), e769-e776. http://dx.doi.org/10.1016/S2214-109X(18)30223-7.
33. Lee, E.H., Shin, S.H. & Jeong, G.C. (2022). Smoking awareness and intention to quit smoking in smoking female workers: secondary data analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(5), 2841. http://dx.doi.org/10.3390/ijerph19052841.
34. Mathew, A.R., Heckman, B.W., Meier, E. & Carpenter, M.J. (2017). Development and initial validation of a cessation fatigue scale. Drug Alcohol Dependence, 176, 102-108. http://dx.doi.org/10.1016/j.drugalcdep.2017.01.047.
35. Ministry of Health. (2010). Global Adult Tobacco Survey, Turkey report 2008. Ankara, (Publication No. 803).
36. Moradzadeh, R., Mansournia, M.A., Baghfalaki, T., Nadrian, H., Gustafson, P. & McCandless, L.C. (2018). The impact of maternal smoking during pregnancy on childhood asthma: adjusted for exposure misclassification; results from the National Health and Nutrition Examination Survey, 2011-2012. Annals of Epidemiology, 28(10), 697-703. https://doi.org/10.1016/j.annepidem.2018.07.011
37. Nacar, G., Hazar, S., Selçuk, E.B. & Timur, S. (2023). Sigara kullanan kadınların gebelik planlarında sigara bırakma öngörülerinin belirlenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi, 32(1), 137-144. https://doi.org/10.34108/eujhs.1185986
38. Nolazco, J.I., Rosner, B.A., Roebuck, E.H., Bergerot, C.D., Rammant, E. et al. (2024). Impact of smoking status on health-related quality of life (HRQoL) in cancer survivors. Frontiers Oncology, 13, 1261041. https://doi.org/10.3389/fonc.2023.1261041
39. Oh, H. & Boo, S. (2023). A cross-sectional study on factors affecting the intention to quit smoking among female call centre employees. Nursing Open, 10(8), 5711-5719. https://doi.org/10.1002/nop2.1821.
40. Our World in Data. (2025). Who smokes more, men or women? https://ourworldindata.org/who-smokes-more-men-or-women (Erişim Tarihi: 05.02.2025)
41. Öztürk, Y.E., Kıraç, R., Kıraç, F.Ç. & Mermerkaya, S. (2018). Sigara Bırakma Yorgunluğu Ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Social And Humanities Sciences Research (JSHSR), 5(25), 1996-2003. https://doi.org/10.26450/jshsr.578.
42. Pereira, C.F. & de Vargas, D. (2015). Profile of women who carried out smoking cessation treatment: A systematic review. Revista de Saúde Pública, 49, 40. https://doi.org/10.1590/S0034-8910.2015049005783.
43. Perinçek, G. & Yağcı, İ. (2022). Sigara bırakma polikliniğine başvuran kişilerde bırakma oranları ile bırakma durumunu etkileyen faktörler. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 15(2), 215-224. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1037222
44. Ratsch, A., Bogossian, F., Burmeister, E.A. & Steadman, K. (2022). Central Australian Aboriginal women's placental and neonatal outcomes following maternal smokeless tobacco, cigarette or no tobacco use. Australian and New Zealand Journal of Public Health, 46(2), 186-195. https://doi.org/10.1111/1753-6405.13186
45. Roafost. (2024). Sample size calculator. http://www.raosoft.com/samplesize.html (Erişim Tarihi: 12.05.2024).
46. Romeo-Stuppy, K., Huber, L., Lambert, P., Aghi, M., Yoon, S., Thomas, D. & Ballweg, G. (2021). Women, tobacco, and human rights. Tobacco Induced Diseases, 19(48), 1-4. https://doi.org/10.18332/tid/137473.
47. Sabzmakan, L., Eslami, F., Sighaldeh, S.S. & Izuka, N.J. (2020). Intention to quit water pipe smoking among Iranian women: a qualitative directed content analysis. BMC Womens Health, 20(1), 59. http://dx.doi.org/10.1186/s12905-020-00922-w.
48. Sargent, J.D., Halenar, M.J., Edwards, K.C., Woloshin, S., Schwartz, L. et al. (2022-2024). Tobacco use and respiratory symptoms among adults: findings from the longitudinal population assessment of tobacco and health (PATH) study 2014-2016. Nicotine Tobacco Research, 24(10), 1607-1618. http://dx.doi.org/10.1093/ntr/ntac080. Erratum in: Nicotine Tobacco Research, 27(1), 164. http://dx.doi.org/10.1093/ntr/ntae235.
49. Smith, P.H., Bessette, A.J., Weinberger, A.H., Sheffer, C.E. & McKee, S.A. (2016). Sex/gender differences in smoking cessation: A review. Preventive Medicine, 92, 135-140. http://dx.doi.org/10.1016/j.ypmed.2016.07.013.
50. Sørheim, I.C., Johannessen, A., Gulsvik, A., Bakke, P.S., Silverman, E.K. & DeMeo, D.L. (2010). Gender differences in COPD: are women more susceptible to smoking effects than men? Thorax, 65(6), 480-485. https://doi.org/10.1136/thx.2009.122002
51. Sözen, A. (2022). Sigara bırakma polikliniklerine başvurarak sigara içme polikliniğine başvurarak bir yıl daha sigarayı bırakan bireylerin yeniden sigara içme sıklığı ve ilişkili faktörler [Aile Hekimliği Tıpta Uzmanlık Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı, İzmir.
52. Suh, M., Im, B., Lee, H.J., Kim, K.S. & Sohn, M. (2023). Smoking cessation strategies for women: An analysis of smoking cessation determinants among Korean female smokers participating in a smoking cessation outreach program. Health Promotion Perspectives, 13(1), 54-60. https://doi.org/10.34172/hpp.2023.07.
53. T.C Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (HSGM) Tütün ve Madde Bağımlılığı ile Mücadele Dairesi Başkanlığı. (2017a). Tütünle Mücadelede Yeni Uygulama “Düz Paket”.https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/haberler-3/t%C3%BCt%C3%BCnle-m%C3%BCcadelede-yeni-uygulama-%E2%80%98d%C3%BCz-paket%E2%80%99.html#:~:text=%C3%9Clkemizde%20D%C3%BCz%20Paket&text=Sa%C4%9Fl%C4%B1k%2C%20e%C4%9Fitim%20ve%20%C3%B6%C4%9Fretim%2C%20k%C3%BClt%C3%BCr,ve%20g%C3%B6remeyece%C4%9Fi%20%C5%9Fekilde%20sat%C4%B1%C5%9Fa%20sunulacak (Erişim Tarihi: 12.05.2024).
54. T.C Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Tütün ve Madde Kullanımı ile Mücadele Daire Başkanlığı (2014). Küresel yetişkin tütün araştırması Türkiye Raporu. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/tutun-ve-madde-bagimliligi-ile-mucadele-db/dokumanlar/Raporlar/KYTA-Turkiye-Raporu-2010-TR.pdf (Erişim Tarihi: 12.05.2024).
55. T.C Sağlık Bakanlığı Havanı Koru Dumansız Hava Sahası. (2022). Tütün ve gebelik. https://havanikoru.saglik.gov.tr/sagligimiza-etkileri/tutun-ve-gebelik.html (Erişim Tarihi: 12.05.2024).
56. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (HSGM) 31 Mayıs Dünya Tütünsüz Günü. (2017b). https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/bagimliliklamucadele.html (Erişim Tarihi: 12.05.2024).
57. Tarhan, P. & Yılmaz, T. (2016). Gebelikte sigara kullanımı ve etkileyen faktörler. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 3(3), 140-147. https://doi.org/10.17681/hsp.61635
58. Tezcan, S. & Kavlak, O. (2012). Gebelik öncesi sigara içen kadınların gebelik döneminde sigara içme durumlarına etki eden faktörlerin incelenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 28(2), 55-62.
59. Türk Tabipleri Birliği (TTB). (30 Mayıs 2014). Kadınlar arasında tütün kullanımı sorular ve yanıtlar. https://www.ttb.org.tr/haberarsiv_goster.php?Guid=674cce34-9232-11e7-b66d-1540034f819c (Erişim Tarihi: 12.05.2024).
60. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (24 Mart 2021). Türkiye'de sigara ve tütün mamulleri kullanımı. https://www.verikaynagi.com/genel/turkiyede-sigara-ve-tutun-mamulleri-kullanimi/ (Erişim Tarihi: 12.05.2024).
61. Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD). (2022). Nikotin (sigara) bağımlılığı. https://psikiyatri.org.tr/halka-yonelik/46/nikotin-sigara-bagimliligi (Erişim Tarihi: 12.05.2024).
62. Wachsmann, S., Nordeman, L., Billhult, A. & Rembeck, G. (2023). Tobacco impact on quality of life, a cross-sectional study of smokers, snuff-users and non-users of tobacco. BMC Public Health, 23(1), 886. http://dx.doi.org/10.1186/s12889-023-15844-z.
63. Wallin, H.P., Gissler, M., Korhonen, E.P. & Ekblad, O.M. (2020). Maternal smoking and hospital treatment during pregnancy. Nicotine & Tobacco Research, 22(7), 1162–1169, https://doi.org/10.1093/ntr/ntz137
64. Wilson, D.H., Chittleborough, C.R., Kirke, K., Grant, J.F. & Ruffin, R.E. (2004). The health-related quality of life of male and female heavy smokers. Sozial und Praventivmedizin, 49(6), 406-412. http://dx.doi.org/10.1007/s00038-004-3075-1.
65. World Health Organization. (2022a) Tobacco. https://www.who.int/health-topics/tobacco#tab=tab_1 (Erişim Tarihi: 12.05.2024).
66. World Health Organization. (2022b). Tobacco. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco (Erişim Tarihi: 12.05.2024).
67. Yeşilay. (23 Mayıs 2016). Sigara içen kadınlar erken yaşlanıyor. https://www.yesilay.org.tr/tr/haberler/sigara-icen-kadinlar-erken-yaslaniyor (Erişim Tarihi: 12.05.2024)