TÜRKİYE’DE YOGANIN ETKİSİNE YÖNELİK KADIN SAĞLIĞI ALANINDA YAPILAN LİSANSÜSTÜ HEMŞİRELİK TEZLERİ ÜZERİNE BİR DOKÜMAN İNCELEMESİ

Öz

Amaç: Yoga, bedenin, ruhun ve zihnin birleşmesi ile insana kendi benliğini dengede tutmasını öğretmektedir. Birçok fiziksel ve psikolojik semptomun tedavisini içeren ve bu yönüyle geniş bir uygulama alanına sahip olan yoganın son zamanlarda kadın sağlığı alanında da kullanımı artmıştır. Dolayısıyla bu araştırma Türkiye’de yoganın etkisine yönelik kadın sağlığı alanında yapılan lisansüstü hemşirelik tezlerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntemler: Bu araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Tezler Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi aracılığıyla 24 Ekim - 01 Kasım 2024 tarihleri arasında yıl sınırlaması olmadan “yoga”, “non farmakolojik yöntemler” ve “hemşirelik” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmıştır. Araştırma kapsamında dahil edilme kriterlerine uyan 11 tez çalışması incelenmiştir. Bulgular: İncelenen tezlerden bir tanesi yüksek lisans, 10 tanesi ise doktora tez çalışmasıdır. Tezlerin yaklaşık tamamı (10) prospektif iki kollu, sekiz tanesi randomize kontrollü çalışma, üç tanesi ise randomize kontrollü olmayan yarı deneysel çalışmadır. Ayrıca tezlerin yaklaşık yarısının (altı) örneklemini genellikle gebeler ve lohusalar oluşturmuştur. Yedi tezde yoganın stres / anksiyete / depresyon / korku üzerindeki etkisi belirlenirken, üç tezde yoganın yaşam kalitesi üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Çalışmaların neredeyse tamamında yoganın incelenen sonuç çıktıları üzerinde olumlu etkiye sahip olduğu bulunmuştur. Sonuç: Çalışmaların sonuçları yoganın özellikle stres / anksiyete / depresyon / korku vb. psikolojik değişkenler üzerinde olumlu etkileri olduğunu göstermektedir. Yoganın kadın sağlığında kullanıldığı kanıta dayalı çalışmaların arttırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• yoga
• bütünleyici tıp
• hemşirelik

TÜRKİYE’DE YOGANIN ETKİSİNE YÖNELİK KADIN SAĞLIĞI ALANINDA YAPILAN LİSANSÜSTÜ HEMŞİRELİK TEZLERİ ÜZERİNE BİR DOKÜMAN İNCELEMESİ

Öz

Aim: Yoga teaches people to keep their own self in balance with the combination of body, soul and mind. The use of yoga, which includes the treatment of many physical and psychological symptoms and has a wide range of applications in this respect, has recently increased in the field of women's health. Therefore, this study was conducted to examine the postgraduate nursing theses on the effect of yoga in the field of women's health in Turkey. Materials and Methods: Document analysis method was used in this study. Theses were retrieved from the National Thesis Center of the Council of Higher Education (YÖK) between October 24 and November 1, 2024, using the keywords “yoga”, “non-pharmacological methods”, and “nursing” without year limitation. 11 theses that met the inclusion criteria were analyzed. Results: Among the examined theses, one is a master’s thesis, and ten are doctoral theses. Most of the theses (10) are prospective two-arm study design; eight are randomized controlled trials, and three are quasi-experimental studies without randomization. Additionally, approximately half of the sample groups (six) consisted of pregnant women and postpartum women. Seven theses investigated the effects of yoga on stress, anxiety, depression, and fear, while three focused on its impact on quality of life. Nearly all studies found that yoga had positive effects on the evaluated outcomes. Conclusion: The results of the studies indicate that yoga has particularly positive effects on psychological variables such as stress, anxiety, depression, and fear. It is recommended to increase evidence-based studies using yoga in women's health.

Anahtar Kelimeler

• yoga
• integrative medicine
• nursing

Kaynakça

1. Abiç, A. (2021). Menopoz dönemindeki kadınlara uygulanan yoga eğitiminin menopoz semptomlarına etkisi [Doktora tezi, Mersin Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
2. Abic, A., Dag Canatan, S., Er Korucu, A., & Aksoy Can, A. (2024). The effects of yoga and progressive muscle relaxation exercises on premenstrual syndrome: A randomized controlled trial. Women & Health, 64(3), 261–273. https://doi.org/10.1080/03630242.2024.2314524
3. Aksu, A. (2022). Primer dismenoresi olan hemşirelik öğrencilerinde yoga uygulamasının ağrı şiddeti, menstrüasyon semptomları ve yaşam kalitesine etkisi [Doktora tezi, Mersin Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
4. Baltacı, A. (2020). Araştırmaların Raporlaştırılması: Bir Tez veya Bilimsel Makale Nasıl Yazılır? Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(2), 6-39.
5. Boybay Koyuncu, S. (2018). Postpartum primipar annelerde yoganın emzirme yeterlilik ve maternal bağlanma üzerine etkisi [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
6. Corrigan, L., Moran, P., McGrath, N., Eustace-Cook, J., & Daly, D. (2022). The characteristics and effectiveness of pregnancy yoga interventions: A systematic review and meta-analysis. BMC Pregnancy and Childbirth, 22(1), 250. https://doi.org/10.1186/s12884-022-04474-9
7. Cramer, H., Ward, L., Saper, R., Fishbein, D., Dobos, G., & Lauche, R. (2015). The safety of yoga: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. American Journal of Epidemiology, 182(4), 281–293. https://doi.org/10.1093/aje/kwv071.
8. Cramer, H., Ward, L., Steel, A., Lauche, R., Dobos, G., & Zhang, Y. (2016). Prevalence, patterns, and predictors of yoga use: Results of a U.S. nationally representative survey. American Journal of Preventive Medicine, 50(2), 230–235. https://doi.org/10.1016/j.amepre.2018.08.026.

9. Cramer, H., Lauche, R., Langhorst, J., & Dobos, G. (2018). Yoga for anxiety: A systematic review and meta-analysis. Depression and Anxiety, 35(9):830-843. doi: 10.1002/da.22762.
10. Dumbala, S., Bhargav, H., Satyanarayana, V., Arasappa, R., Varambally, S., Desai, G., & Bangalore, G. N. (2020). Effect of yoga on psychological distress among women receiving treatment for infertility. International Journal of Yoga, 13(2), 115–119. https://doi.org/10.4103/ijoy.IJOY_34_19
11. Erdoğan, M. (2020). Yoganın perimenstrüel distres, yaşam kalitesi ve stres düzeyine etkisi [Doktora tezi, Ege Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
12. Field, T. (2016). Yoga research review. Complementary Therapies in Clinical Practice, 24:145-61. doi: 10.1016/j.ctcp.2016.06.005.
13. Ginting, A. K. (2024). Effectiveness of prenatal yoga in reducing anxiety and back pain in pregnancy: A systematic literature review. Journal of Anesthesiology and Clinical Research, 5(1), 531–534.
14. Gogojewicz, A., Pilaczynska-Szczesniak, L., Popierz-Rydlewska, N., Leon-Guereno, P., & Malchrowicz-Mosko, E. (2024). Assessment of nutritional status and health behaviors in yoga-trained women versus exercisers. Frontiers in Nutrition, 11, 1334428. https://doi.org/10.3389/fnut.2024.1334428
15. Hartati, D., Jannah, B., Sulasdi, N. A. D., Sinaga, S. P., & Hafidz, F. (2024). The effectiveness between of yoga and birth ball in reducing labor pain: A systematic review. BKM Public Health and Community Medicine, 40(4), e9512. https://doi.org/10.22146/bkm.v40i04.9512
16. Höbek Akarsu, R. (2016). Gebelik yogasının gebenin psikososyal sağlık düzeyi ve prenatal bağlanmaya etkisi [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
17. Huang, A. J., Chesney, M., Schembri, M., Raghunathan, H., Vittinghoff, E., Mendes, W. B., Pawlowsky, S., & Subak, L. L. (2024). Efficacy of a therapeutic pelvic yoga program versus a physical conditioning program on urinary incontinence in women: A randomized trial. Annals of Internal Medicine, 177(10), 1339–1349. https://doi.org/10.7326/M23-3051
18. Josy, N., Nand, A., & Radha, K. (2021). Yoga therapy on stress and depression among women undergoing infertility treatment. Acta Scientific Women’s Health, 3(6), 75–91. https://doi.org/10.31080/ASWH.2021.03.0232
19. Kıral B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi [Document analysis as a qualitative data analysis method]. Sos Bilim Enstitüsü Derg. 8(15):170-89.
20. Kırca, N. (2018). İnfertil kadınlarda yoganın stres düzeyine etkisi [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
21. Koyuncu, S. B., & Bülbül, M. (2021). The impact of yoga on fear of childbirth and childbirth self-efficacy among third trimester pregnants. Complementary Therapies in Clinical Practice, 44, 101438. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2021.101438
22. Köyüstü, S., & Kırık, A. M. (2021). Yogaya genel bir bakış ve yoga-sağlık ilişkisi. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 10(28), 123–139.
23. Kwon, R., Kasper, K., London, S., & Haas, D. M. (2020). A systematic review: The effects of yoga on pregnancy. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology, 250, 171–177. https://doi.org/10.1016/j.ejogrb.2020.03.044
24. Loewenthal, J., Berning, M. J., Wayne, P. M., Eckstrom, E., & Orkaby, A. R. (2024). Holistic frailty prevention: The promise of movement-based mind-body therapies. Aging Cell, 23(1), e13986. https://doi.org/10.1111/acel.13986
25. McGovern, C. E., & Cheung, C. (2018). Yoga and quality of life in women with primary dysmenorrhea: A systematic review. Journal of Midwifery & Women’s Health, 63(4), 470–482. https://doi.org/10.1111/jmwh.12729
26. Munns, L., Spark, N., Crossland, A., & Preston, C. (2024). The effects of yoga-based interventions on postnatal mental health and well-being: A systematic review. Heliyon, 10(3), e25455. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e25455
27. Nourollahimoghadam, E., Gorji, S., Gorji, A., & Khaleghi Ghadiri, M. (2021). Therapeutic role of yoga in neuropsychological disorders. World Journal of Psychiatry, 11(10), 754–773. https://doi.org/10.5498/wjp.v11.i10.754
28. Pascoe, M. C., de Manincor, J., Hallgren, M., Baldwin, P. A., Tseberja, J., & Parker, A. G. (2021). Psychobiological mechanisms underlying the mental health benefits of yoga-based interventions: A narrative review. Mindfulness, 12(3), 1–13. https://doi.org/10.1016/j.cpnec.2021.100037
29. Pehlivan, M. (2024). Mastektomi uygulanan meme kanseri hastalarında bilinçli farkındalık temelli meditasyon ve yoganın stres, beden algısı, benlik saygısı ve cinsel uyum üzerine etkisi [Doktora tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
30. Polit, D. F., & Beck, C. T. (2021). Nursing research: Generating and assessing evidence for nursing practice (11th ed.). Wolters Kluwer.
31. Ranga, M., & Dev, K. (2024). The effect of yoga therapy in premenstrual syndrome: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Obstetrics and Gynaecology Canada, 46(10), 102579. https://doi.org/10.1016/j.jogc.2024
32. Selvan, P., Hriso, C., Mitchell, J., & Newberg, A. (2022). Systematic review of yoga for symptom management during conventional treatment of breast cancer patients. Complementary Therapies in Clinical Practice, 48, 101581. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2022.101581
33. Şimşek Şahin, E. (2019). Gebelik yogasının gebelik semptomlarına etkisi [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
34. Suri, M., Sharma, R., & Saini, N. (2017). Neuro-physiological correlation between yoga, pain and endorphins. International Journal of Adapted Physical Education and Yoga, 2(9), 18–32.
35. Susanti, H. D., Sonko, I., Chang, P. C., Chuang, Y. H., & Chung, M. H. (2022). Effects of yoga on menopausal symptoms and sleep quality across menopause statuses: A randomized controlled trial. Nursing & Health Sciences, 24(2), 368–379. https://doi.org/10.1111/nhs.12931
36. Talhaoğlu, D. (2021). Geleneksel ve tamamlayıcı tedavi uygulamaları. Bütünleyici ve Anadolu Tıbbı Dergisi, 3(1), 16–29. https://doi.org/10.53445/batd.945893
37. Usta, A. (2019). Evreleri İle Bilimsel Araştırma Süreci ve Raporlaştırılması. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 6(13), 85-101.
38. Uzun Aksoy, M. (2020). Yoga destekli olan ve olmayan doğuma hazırlık eğitiminin kortizol, anksiyete, doğum korkusu ve hazır oluşluk düzeyine etkisi [Doktora tezi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
39. Ünver, H. (2019). Postpartum dönemde yoganın psikolojik gelişim ve yaşam kalitesine etkisi [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
40. Yılmaz Esencan, T. (2018). Yoga ve meditasyonun doğum sürecine etkisi [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
41. World Health Organization. (2019). WHO global report on traditional and complementary medicine. World Health Organization.