Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi

Yıldıray Karadağ; Fatih Acar

doi:10.38015/sbyy.693956

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi

Öz

Çevre içinde insanın veya herhangi bir canlının yaşadığı, hayati bir ilişki ile bağlı olduğu yerdir. Fakat özellikle son yüzyılda, insanoğlunun farklı beşeri ve ekonomik etkinliklerine dayalı olarak doğal çevreyi tahrip etmesi ve kirletmesi sonucunda çevre sorunları çok boyutlu ve karmaşık bir hal almıştır. Çevre sorunlarının azaltılması için ise birçok ülke tarafından farklı uygulamalar yapılmaktadır. Bu uygulamaların en önemlilerinden biride eğitimler aracılığıyla bireylerin çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarının artırılmasıdır. Bu kapsamda ülkemizde ilköğretim kademesinde yer alan sosyal bilgiler dersi, gelecek nesillerin çevre sorunlarına yönelik yeterli bilgiye sahip olabilmesi ve çevre sorunlarına yönelik farkındalık düzeylerinin artırılması açısından önemli bir yere sahiptir. Kuşkusuz ilköğretim kademesinde yer alan öğrencilerimize bu bilgilerin aktırılması veya çevre sorunlarına yönelik farkındalığın kazandırılması için öncelikle öğretmenlerimizin ve öğretmen adaylarımızın çevre konularında bazı yeterliklere sahip olması gerekmektedir. Bu kapsamda bu araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarını incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2019-2020 güz döneminde Ondokuz Mayıs Üniversitesi ve Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören 240 sosyal bilgiler öğretmen adayı oluşturmuştur. Veriler Güven ve Aydoğdu (2012) tarafından geliştirilen “Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalık Ölçeği” ile toplanmıştır. Araştırma verilerinin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, Mann Whitney-U ve Kruskal Wallis Testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik yüksek düzeyde farkındalığa sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalıklarının cinsiyet, sınıf düzeyi, yaşadığı yerde çevre sorunu olma durumu ve çevre sorunlarına yönelik ders alma durumu değişkenlere göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik seminer, toplantı veya kongrelere katılma durumu değişkenine göre ise seminer, toplantı veya kongrelere katılan öğretmen adayları lehine anlamlı bir farklılığın olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda seminer, toplantı veya kongrelere katılan öğretmen adaylarının daha yüksek düzeyde çevre sorunlarına yönelik farkındalığa sahip olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Çevre sorunları,çevre eğitimi,farkındalık,sosyal bilgiler öğretmen adayları

Kaynakça

Arslan, K. ve Kızıldağ, H. A. (2018). Üniversite öğrencilerinin çevre duyarlılıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi: Buca Eğitim Fakültesi örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(84), 175-192. http://dx.doi.org/10.16992/ASOS.14455
Artun, H., Uzunöz, A. ve Akbaş, Y. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre okur-yazarlık düzeylerine etki eden faktörlerin değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 1-14. Erişim adresi: http://pauegitimdergi.pau.edu.tr/Makaleler/1550975017_1.pdf
Atasoy, E. (2006). Çevre için eğitim: Çocuk doğa etkileşimi. Bursa: Ezgi Kitabevi.
Aydede Yalçın, M. N. ve Çaycı, B. (2018). Öğretmen adaylarının çevresel farkındalıklarının sosyo-demografik özellikleri açısından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 8(3), 578-590. Doi: 10.24315/ trkefd.316242
Balkan Kıyıcı, F. (2009). Çevre eğitimi. Sevinç, V. (Ed.), Eğitim fakülteleri için genel çevre bilimi içinde (s. 173-183). Ankara: Maya Akedemi.
Bülbül, Y. ve Yılmaz, A. (2019). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre, çevre eğitim ve çevresel vatandaşlık kavramlarına ilişkin görüşleri. Uluslararası Sosyal Bilimler Eğitimi Dergisi, 5(2), 165-183. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/868832
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (19. Baskı). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Çabuk, B. ve Karacaoğlu, Ö. C. (2003). Üniversite öğrencilerinin çevre duyarlılıklarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36(1-2), 189-198. Erişim adresi: http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/40/141/1005.pdf

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2018). Projeler. 14 Ekim 2019 tarihinde https://csb.gov.tr/uygulamalar, adresinden edinilmiştir. Ercengiz, M., Keçeci Kurt, S. ve Polat, S. (2014). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik duyarlılıklarının incelenmesi (Ağrı ili örneği). Ekev Akademi Dergisi, 18 (59), 119-132. Erişim adresi: http://www.ekevakademi.org/Makaleler/912891929_08%20Mustafa%20ERCENGIZ-Soncul%20KECECI%20KURT%20-%20Suat%20POLAT%20(1).pdf
Erdoğan, M. (2016). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çevre duyarlılıklarının değerlendirilmesi: Fethiye örneği. (Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Muğla). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden edinilmiştir.
Frantz, C. M. & Mayer, F. S. (2014). The importance of connection to nature in assessing environmental education programs. Studies in Educational Evaluation, 41, 85-89. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2013.10.001
Gül, İ., Çobanoğlu, İ. H., Aydoğmuş, M. ve Türk, H. (2018). Sınıf öğretmenlerinin çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi: Samsun ili örneği. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(2), 139-157. DOI: 10.7822/omuefd.427161
Gül, S., Aydoğmuş, M., Çobanoğlu, İ. H. ve Türk, H. (2018b). Üniversite öğrencilerinin çevre bilinçlerinin incelenmesi: Ondokuz Mayıs Üniversitesi örneği. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 4(3), 13-28. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/584049
Güven, E. ve Aydoğdu, M. (2012). Çevre sorunlarına yönelik farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi ve öğretmen adaylarının farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Öğretmen Eğitimi ve Eğitimcileri Dergisi, 1(2), 185-202. Erişim adresi: http://www.jtee.org/document/issue2/2mak.pdf
Güven, İ., Yurdatapan, M., Benzer, E. ve Şahin, F. (2013). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları ile sağlıklı yaşama yönelik tutumlarının değerlendirilmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(4), 1431-1448. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/209968 İnternational Union for Conservation of Nature and Natural Resources (1970). Final Report: İnternational working meeting on environmental education in the school curriculum. Retrieved October 15, 2019, from https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/Rep-1970-001.pdf
Kahyaoğlu, M. ve Özgen, N. (2011). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Kurumsal Eğitim Bilim Dergisi, 5(2), 171-185. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/304187
Kahyoğlu, M., Daban, Ş. ve Yangın, S. (2008). ilköğretim öğretmen adaylarının çevreye yönelik tutumları. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 11, 42-52. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/787154
Karasar, N. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. Baskı). Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.
Karatekin, K., Kuş, Z. ve Merey, Z. (2014). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre sorunlarının çözümünde sosyal katılımları. İlköğretim Online, 13(2), 345-361. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/312631430_Sosyal_Bilgiler_Ogretmen_Adaylarinin_Cevre_Sorunlarinin_Cozumunde_Sosyal_Katilimlari
Kaya, M. F. (2014). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre sorunlarına ilişkin algıları: Metafor analizi örneği. Turkish Studies, 9(2), 917-931. Erişim adresi: http://www.turkishstudies.net/Makaleler/2020509839_52KayaMehmetFatih-sos-917-931.pdf?
Kayalı, H. (2010). Sosyal bilgiler, Türkçe ve sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları. Marmara Coğrafya Dergisi, 21, 258-268. Erişim adresi: http://dspace.marmara.edu.tr/bitstream/handle/11424/2582/630-1219-1 SM.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Köse, N. (2019). Beden eğitimi ve spor öğretmeni adaylarının çevre sorunlarına ilişkin farkındalık ve tutum düzeylerinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi, Niğde Ömer Halis Demir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden edinilmiştir.
Köylü, M. (2011). Çevre sorunlarından çevre eğitimine. Eskiyeni, 21, 56-64. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/482323
Millî Eğitim Bakanlığı. (2017). Öğretmen mesleği genel yeterlikleri. 14 Ekim 2019 tarihinde https://oygm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_12/11115355_YYRETMENLYK_MESLEYY_GENEL_YETERLYKLERY.pdf, adresinden edinilmiştir.
Millî Eğitim Bakanlığı. (2018). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar). 14 Ekim 2019 tarihinde, http://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103847686-SOSYAL%20B%C4%B0LG%C4%B0LER%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%20.pdf, adresinden edinilmiştir.
Öcal, T. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumlarının belirlenmesi. Marmara Coğrafya Dergisi, 27, 333-352. Erişim adresi: http://dspace.marmara.edu.tr/bitstream/handle/11424/2702/754-1467-1-SM.pdf?sequence=1&isAllowed=y
Özbebek Tunç, A., Akdemir Ömür, G. ve Düren, A. Z. (2012). Çevresel farkındalık. İstanbul Üniversitesi Siyasi Bilgiler Fakültesi Dergisi, 47, 227-246. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/5698
Özdemir, A. ve Yapıcı, E. (2010). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalık ve ilgi düzeylerinin karşılaştırılması. Anadolu Doğa Bilimleri Dergisi, 1(1), 48-56. Erişim adresi: https://docplayer.biz.tr/9281541-Ogretmen-adaylarinin-cevre-sorunlarina-yonelik-farkindalik-ve-ilgi-duzeylerinin-karsilastirilmasi.html
Özdemir, O. (2007). Yeni bir çevre eğitimi perspektifi: “Sürdürülebilir gelişme amaçlı eğitim”. Eğitim ve Bilim, 32(145), 23-39. Erişim adresi: http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/813/166
Özey, R. (2001). Çevre sorunları. İstanbul: Aktif Yayınevi.
Özey, R. (2001b). Günümüz dünya sorunları. İstanbul: Aktif Yayınevi.
Özgen, N. (2012). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları: Türkiye örneği. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(2), 403-422. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/806951
Polat, S. ve Kırpık, C. (2013). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik tutumları. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 205-227. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/43571
Türkiye Büyük Millet Meclisi. (1982). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. 16 Ekim 2019 tarihinde, https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2709.pdf adresinden edinilmiştir. United States Environmental Protection Agency. (2019). What is environmental education? Retrieved October 17, 2019, from https://www.epa.gov/education/what-environmental-education
Yenice, N. ve Alpak Tunç, G. (2018). Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına yönelik farkındalıkları ile yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelik tutumlarının incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(1), 207-222. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/517814
Yıldırım, C., Bacanak, A. ve Özsoy, S. (2012). Öğretmen adaylarının çevre sorunlarına karşı duyarlılıkları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 20(1), 121-134. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/kefdergi/issue/48696/619513
Yıldız, K., Sipahioğlu, Ş. ve Yılmaz, M. (2005). Çevre bilimi ve eğitimi. Ankara: Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.
Yılmaz, N. (2019). Fen bilgisi, sosyal bilgiler, Türkçe eğitimi öğretmen adaylarının çevre sorunlarına ve çevreye dair davranış ve tutumlarının çok boyutlu incelenmesi. (Yüksek lisans tezi, Gaziantep Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Gaziantep). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden edinilmiştir.
Yükseköğretim Kurumu. (2018). Sosyal bilgiler öğretmenliği lisans programı. 18 Ekim 2019 tarihinde, https://www.yok.gov.tr/Documents/Kurumsal/egitim_ogretim_dairesi/Yeni-Ogretmen-Yetistirme-Lisans-Programlari/Sosyal_Bilgileri_Ogretmenligi_Lisans_Programi09042019.pdf, adresinden edinilmiştir.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yıldıray Karadağ ^*
0000-0002-0336-7815
Türkiye

Fatih Acar
0000-0002-8694-4883
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

25 Şubat 2020

Kabul Tarihi

15 Haziran 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 4 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.38015/sbyy.693956

IZ

https://izlik.org/JA28RR99FU

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Karadağ, Y., & Acar, F. (2020). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 4(1), 62-78. https://doi.org/10.38015/sbyy.693956

AMA

1.Karadağ Y, Acar F. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi. IJONASS. 2020;4(1):62-78. doi:10.38015/sbyy.693956

Chicago

Karadağ, Yıldıray, ve Fatih Acar. 2020. “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi”. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi 4 (1): 62-78. https://doi.org/10.38015/sbyy.693956.

EndNote

Karadağ Y, Acar F (01 Haziran 2020) Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi 4 1 62–78.

IEEE

[1]Y. Karadağ ve F. Acar, “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi”, IJONASS, c. 4, sy 1, ss. 62–78, Haz. 2020, doi: 10.38015/sbyy.693956.

ISNAD

Karadağ, Yıldıray - Acar, Fatih. “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi”. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi 4/1 (01 Haziran 2020): 62-78. https://doi.org/10.38015/sbyy.693956.

JAMA

1.Karadağ Y, Acar F. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi. IJONASS. 2020;4:62–78.

MLA

Karadağ, Yıldıray, ve Fatih Acar. “Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi”. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, c. 4, sy 1, Haziran 2020, ss. 62-78, doi:10.38015/sbyy.693956.

Vancouver

1.Yıldıray Karadağ, Fatih Acar. Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi. IJONASS. 01 Haziran 2020;4(1):62-78. doi:10.38015/sbyy.693956

Cited By

Multiculturalism in Social Studies Teaching: A Meta-Synthesis Study

Kastamonu Eğitim Dergisi

https://doi.org/10.24106/kefdergi.740432

MESLEK YÜKSEK OKULU ÇOCUK GELİŞİMİ ÖĞRENCİLERİNİN ÇEVRE OKURYAZARLIKLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.21764/maeuefd.1102967

Üniversite Öğrencilerinin Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Farkındalıklarının Demografik Özelliklerine Göre Farklılıkları

Fiscaoeconomia

https://doi.org/10.25295/fsecon.1212669

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Günümüz Dünya Sorunları Hakkında Durumları ve Görüşleri

Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.47948/efad.1266788

One Step Before Disaster: Determining Individuals’ Perceptions of Global Warming and Climate Change in Terms of Different Demographic Variables

Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17475/kastorman.1394903

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunlarına Yönelik Farkındalıklarının İncelenmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Multiculturalism in Social Studies Teaching: A Meta-Synthesis Study

MESLEK YÜKSEK OKULU ÇOCUK GELİŞİMİ ÖĞRENCİLERİNİN ÇEVRE OKURYAZARLIKLARI ÜZERİNE BİR İNCELEME

Üniversite Öğrencilerinin Sürdürülebilir Kalkınmaya Yönelik Farkındalıklarının Demografik Özelliklerine Göre Farklılıkları

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Günümüz Dünya Sorunları Hakkında Durumları ve Görüşleri

One Step Before Disaster: Determining Individuals’ Perceptions of Global Warming and Climate Change in Terms of Different Demographic Variables

Öğretmen Adaylarının Çevre Sorunları Kavramına Yönelik Bilişsel Yapılarının İncelenmesi

Hemşirelik Öğrencilerinin Çevresel Risk Algıları ile Çevresel Tutumları Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi

Validity and Reliability of the Turkish Version of the Reproductive Autonomy Scale

Examining the Global Climate Change Awareness of Social Studies Teacher Candidates: Mixed Method Research

Environmental Sensitivities of Teacher Education Students in Two Countries on Different Continents

Öğretmen Adaylarının Plastik Kirliliğine İlişkin Farkındalıklarının İncelenmesi

Sosyal Bilgilerde Çevre Konuları: Sistematik Literatür Taraması

Coğrafya Dersi Alan Öğretmen Adaylarının Küresel Sorun Algılarının İncelenmesi