DİYAR-I ASHAB-I KEHF: AFŞİN
Öz
Ashab-ı Kehf, İslâmiyet, Hristiyanlık ve Yahudilikte müşterek bir mitolojik unsur olarak kabul edilmektedir. Dünya genelinde ve Türkiye’nin farklı bölgelerinde Ashab-ı Kehf’in sığınağına dair çeşitli iddialar bulunmakla birlikte, Afşin ilçesi sahip olduğu tarihî veriler ve güçlü rivayetler dolayısıyla bu tartışmada öne çıkan merkezlerden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, Osmanlı arşiv belgelerinden hareketle, Ashab-ı Kehf’e ev sahipliği yaptığı kabul edilen Afşin’in tarihî ve kültürel kimliğini incelemeyi amaçlamaktadır. İslâm dünyasında ve bilhassa Anadolu coğrafyasında dinî-manevî bir merkez olarak önem atfedilen Ashab-ı Kehf, Afşin üzerinden somut bir mekânsal karşılık bulmuştur. Osmanlı arşiv kayıtlarında yer alan fermanlar, vakfiyeler, tahrir defterleri, mühimme defterleri ve salnameler incelenerek Ashab-ı Kehf Külliyesi’nin idarî, iktisadî ve sosyal boyutları ortaya konulmaktadır. Bu belgeler, söz konusu mekânın yalnızca bir ziyaretgâh olarak değil, aynı zamanda vakıf gelirleriyle desteklenen ve toplumsal işlevler üstlenen bir dinî-sosyal merkez olarak faaliyet gösterdiğini belirtmektedir. Çalışma, Afşin’in Osmanlı döneminde sahip olduğu stratejik, kültürel ve dinî önemini ortaya koyarken, aynı zamanda günümüz yerel kimliği ve turizm potansiyeli açısından tarihsel sürekliliği de vurgulamaktadır. Böylelikle araştırma, tarihsel veriler ve uluslararası yazın ışığında Ashab-ı Kehf anlatısının Anadolu’daki toplumsal hafızadaki yansımalarını bütüncül bir perspektifle ele almaktadır.
Anahtar Kelimeler
THE LAND OF ASHAB-I KEHF: AFŞİN
Abstract
Ashâb-ı Kehf is considered a shared mythological element in Islam, Christianity, and Judaism. While various claims exist worldwide and in various regions of Türkiye regarding the refuge of Ashâb-ı Kehf, the district of Afşin is considered a prominent center in this debate due to its historical data and strong narratives. This study aims to examine the historical and cultural identity of Afşin, which is believed to have hosted Ashâb-ı Kehf, based on Ottoman archival sources. Regarded as a religious and spiritual center in the Islamic world, particularly within Anatolia, Ashâb-ı Kehf finds a tangible spatial manifestation through Afşin. The administrative, economic and social dimensions of the Ashab-ı Kehf Complex are revealed by examining the decrees, foundation charters, census books, imperial registers and yearbooks in the Ottoman archive records. These documents indicate that the site functioned not only as a place of pilgrimage but also as a religious and social center supported by foundation revenues and fulfilling social functions. The study reveals the strategic, cultural, and religious significance of Afşin during the Ottoman period, while also emphasizing its historical continuity in terms of today's local identity and tourism potential. Thus, the research examines the reflections of the Ashâb-ı Kehf narrative in Anatolian social memory from a holistic perspective, drawing on historical data and international literature.
Keywords
