Hâkim ve Savcılık Mesleğine Mobbingin Yansımaları

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 1385 - 1431, 30.12.2025

Betül Asena Sönmez , Bayram Doğan

https://doi.org/10.52273/sduhfd..1791902

Öz

Mobbing; bireysel çekememezlik, kıskançlık veya duygusal ve karakter kaynaklı nedenlerin yanı sıra, kurumsal yapı ve meslek içi hiyerarşiden kaynaklanan sistematik baskılarla da ortaya çıkabilmektedir. Bu çalışma, hâkimler, savcılar ve hâkim-savcı stajyerlerinin mesleki hayatında karşılaşabileceği mobbing olgusunu incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada; hâkim ve savcılara yönelik mobbing, notlandırma sistemi, yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı üzerindeki baskılar, ihtisaslaşma süreçleri ile mesleki sorumluluk ve gözetim uygulamaları bağlamında ele alınmakta, bu olgunun mesleki bütünlük ve psikolojik sağlık üzerindeki etkileri değerlendirilmektedir. Ayrıca, çalışmada; yasal düzenlemelerin mobbing karşısındaki yetersizlikleri ele alınmakta, bu yetersizliklerin giderilmesine yönelik yargı mensuplarının bağımsız ve tarafsız bir çalışma hayatı geçirmeleri için mobbing vb. baskılardan koruyucu öneriler geliştirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Hâkim , Savcı , Mobbing , Psikolojik Yıldırma

Reflections Of Mobbing On The Profession Of Judges and Prosecutors

Öz

Mobbing can occur due to individual envy, jealousy or emotional order and character, as well as systematic pressures arising from institutional structures and professional procedures. This study aims to examine the phenomenon of mobbing that judges, prosecutors and judge-prosecutor trainees may encounter in their professional lives. In this study, mobbing against judges and prosecutors is discussed in the context of the grading system, pressures on judicial independence and impartiality, specialization processes, professional responsibility and supervision practices, and the effects of this phenomenon on professional integrity and psychological health are evaluated. In addition, the study addresses the inadequacies of legal regulations against mobbing, and develops recommendations to eliminate these inadequacies and to ensure that members of the judiciary have an independent and impartial working life, protecting them from pressures such as mobbing.

Anahtar Kelimeler

Judge , Prosecutor , Mobbing , Psychological Intimidation

Kaynakça

• Akyılmaz B, ‘Anayasal Esaslar Çerçevesinde Kamu Personeli Disiplin Hukuku ve Uygulamadaki Sorunlar’ (2002) 6 (2) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1–19
• Akyüz A M, “Üniversite Öğrencilerine Yönelik Mobbing Uygulamalarının Tespiti, Olumsuz Etkilerinin İncelenmesi ve Engellenmesine Yönelik Bir Araştırma” (2015) 8 (1) Sosyal Bilimler Dergisi 2–42
• Şahin A H, ‘İdari Yargıda İhtisas Mahkemeleri Gereği’ (2025) 75 Adalet Dergisi 435–462
• Belkacem I, Cyber-Mobbing: Der virtuelle Raum als Schauplatz für Mobbing unter Kindern und Jugendlichen – Problemlagen und Handlungsmöglichkeiten (1. Bs, Diplomica Verlag 2012)
• Bilge S S, “Mobbing Terimi ve Türk Hukuk Düzeninde İncelenmesi” (2016) 65 (4) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1245–1290
• Boz S S, “Memur Disiplin Hukukuna Hâkim Olan Temel İlkeler” (2017) 25 (2) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 15–41
• Cengiz S, “İşyerinde Gerçekleşen Psikolojik Taciz Nedeniyle İşçilerin Başvuracakları Hukuki Çareler” (2025) 15 (1) Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 701–770
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberi (4. Baskı, Ankara 2017)
• Çapar A, ‘Mobbing Başvurusu Yapılan Üniversite Mobbing Kurulları ve Bu Kurulların Verdiği Kararlar Üzerine Bir İnceleme’ (2025) 10 Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi 419–451
• Çelik A, Adil Yargılanma Hakkı Rehberi (1. Baskı, Anayasa Mahkemesi Yayınları 2014)
• Demirkol T ve Şahin Z, “İş Yaşamında Birey ve Kuruma Yönelik Bir Tehdit Unsuru: Psikolojik Taciz (Mobbing)” (Yaz 2021) 27 Diyalektolog Ulusal Sosyal Bilimler Dergisi 125–142
• Erdem M R ve Parlak B, “Ceza Hukuku Boyutuyla Mobbing” (2010) 88 Türkiye Barolar Birliği Dergisi 261–286
• Gasperl E, Mobbing & Cybermobbing: Eine empirische Untersuchung an drei Polytechnischen Schulen (1. Bs, Grin Yayınları 2014)
• Görkemli B, “Avukatlık Mesleğinde Psikolojik Taciz: Mobbing” (2017) 130 TBB Dergisi 301–326
• Göztepe Çelebi E, “Anayasa Mahkemesi’nin ‘Mobbing’ Başvurularına İlişkin Kararlarının Değerlendirilmesi” (2015) 31 (1) Anayasa Yargısı 323–342
• Güzeldağ S, “Yargı Kararları Çerçevesinde Mobbing (Psikolojik Taciz) ve İspat Sorunu” (2025) 27 (1) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 825–867
• İbicioğlu H, Çiftçi M ve Derya S, “Örgütlerde Yıldırma (Mobbing): Kamu Sektöründe Bir İnceleme” (2009) 1 (2) Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi 25–38
• Turan O, Uluslararası Belgeler Bağlamında Yargı Bağımsızlığı: Türkiye İçin Bir Model Önerisi (Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 2024)
• Ostrom B ve Hanson R, Yüksek Performansa Erişmek: Mahkemeler İçin Bir Çerçeve (Ankara 2021)
• Mazlum İ, ‘Hukuk Yargılamasında Hedef Süre Uygulaması’ (2025) 15 Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1–1011
• İşten İ, “Yargı Bağımsızlığı ve Tarafsızlığı” (2014) 13 (2) Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 285–313
• Kan C H, “Türk Ceza Kanununda Mobbing Olgusunun Bağımsız Bir Suç Tipi Olarak Düzenlenmesi” (2025) 83 (1) Ankara Barosu Dergisi 231–301
• Kasapoğlu Turhan M, “Kamu Görevlileri Bakımından İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) ve Hukuki Korunma Yolları” (2013) 105 TBB Dergisi 89–128
• Kayhan N, “Üniversitelerde Mobbing ile Mücadele ve Kurumsallaşma Sorunları” (2018) 4 (8) Kamu Denetçiliği Kurumu Yayınları 39–57
• Kocabaş R, Yüksek Yargı Kararları Işığında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Mobbing (Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 2025)
• Mimaroğlu H ve Özgen H, ‘Örgütlerde Güncel Bir Sorun: Mobbing’ (2008) 8 Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi 201–226
• Mole N ve Harby C, Adil Yargılanma Hakkı: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. Maddesi (Council of Europe 2001)
• Ölmez C B, “Hâkimlerin Öznel Bağımsızlığı: Hâkimlik Teminatı” (2024) 19 (1) Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 413–463
• Özbek V Ö, Doğan K ve Bacaksız P, Ceza Muhakemesi Hukuku (16. Bası, Seçkin 2023)
• Öztoprak S, “Danıştay Kararları Çerçevesinde Mobbing” (2024) 1 (1) Konya Barosu Dergisi 1–25
• Şahbaz B, “İş Yerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Nedeniyle Manevi Tazminat” (2017) 91 (1) İstanbul Barosu Dergisi 117–132
• Tınaz P, “İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing)” (2006) 4 Çalışma ve Toplum 13–28
• Ulutaş T B ve Ünlütürk Ç, İşyerinde Şiddet, Taciz ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Haritalama ve İzleme Çalışması (CEİD Yayınları 2024)
• Zor B V, Disiplin Hukukuna Hâkim Olan İlkeler (Yüksek Lisans Tezi, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 2020)
• Anayasa Mahkemesi, ND 17/22, Kovuşturma veya Yargılamanın Tamamlanması İçin Hedef Süre Öngören Kuralın Anayasa’ya Aykırı Olmadığı (23 Mart 2022) https://www.anayasa.gov.tr/tr/haberler/norm-denetimi-basin-duyurulari/kovusturma-veya-yargilamanin-tamamlanmasi-icin-hedef-sure-ongoren-kuralin-anayasa-ya-aykiri-olmadigi/ (Erişim: 23 Mart 2022)
• Bangalore Yargı Etiği İlkeleri, Madde 1 https://www.hsk.gov.tr/eklentiler/dosyalar/4a92e0cc-e94b-4912-aaf9-5dfc5b885e98.pdf (Erişim: 04 Aralık 2025)
• Bangalore Yargı Etiği İlkeleri, Madde 2 https://www.hsk.gov.tr/eklentiler/dosyalar/4a92e0cc-e94b-4912-aaf9-5dfc5b885e98.pdf (Erişim: 04 Aralık 2025)
• Hâkim ve Savcı Adaylarının Staj Verimliliğinin ve Etkinliğinin Artırılması Projesi, Hâkim ve Savcı Adaylarının Staj Dönemine Yönelik Mentorlük Kılavuzu https://adaylik.adalet.gov.tr/Resimler/231220201025mentorluk-kilavuzupdf.pdf (Erişim Tarihi: 03.06.2025)
• Hâkim ve Savcıların Coğrafi Teminatının Güvence Altına Alınması ile Yargı Bağımsızlığının Güçlendirilmesi Amacıyla Hâkimler ve Savcılar Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/e615ca7a-df1b-47cd-8358-0198366684b7 (Erişim: 15 Kasım 2025)
• Hâkimler ve Savcılar Kurulu, Sıkça Sorulan Sorular https://www.hsk.gov.tr/sikca-sorulan-sorular (Erişim: 20.11.2025)
• ILO Anayasası https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@europe/@ro-geneva/@ilo-ankara/documents/publication/wcms_412382.pdf (Erişim: 24 Eylül 2025)
• Mobbing ile Mücadele Derneği, 2023 Yılı Mobbing ile Mücadele Raporu, s. 2 https://mobbing.org.tr/wp-content/uploads/2023-Mobbing-Raporu-02022024-1-2.pdf (Erişim Tarihi: 28 Nisan 2025)
• Savcı adayı mobbing haberi https://www.kamudannethaber.com/savci-adayi-mithat-can-yalman-mobbing-paylasimi-sonrasi-intihar-etti/7476/ (Erişim: 01.12.2025)
• Yargıda tezsiz yüksek lisans gündemi: HSK kıdem konusunda noktayı koydu https://www.ekranhaber.com/yargi/yargida-tezsiz-yuksek-lisans-gundemi-hsk-kidem-konusunda-noktayi-koydu-60471?sayfa=3 (Erişim: 05.12.2025)
• Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, Kanun No: 5235, Kabul Tarihi: 26.09.2004, RG: 07.10.2004/25606
• Başbakanlık, İşyerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi Genelgesi, 2011/2, RG: 19 Mart 2011, Sayı: 27879
• Cumhurbaşkanlığı, İş Yerlerinde Psikolojik Tacizin (Mobbing) Önlenmesi Konulu Genelge, 06 Mart 2025, RG, Sayı: 32833
• Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Yönetmeliği, RG: 07 Mayıs 2024, Sayı: 32539
• Hâkim ve Savcıların Coğrafi Teminatının Güvence Altına Alınması ile Yargı Bağımsızlığının Güçlendirilmesi Amacıyla Hâkimler ve Savcılar Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (TBMM, Erişim: 15 Kasım 2025)
• Hâkim ve Savcıların Derece Yükselmesi Esaslarına İlişkin Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu İlke Kararı, Karar No: 675/1, Karar Tarihi: 05 Nisan 2017
• Hâkimler ve Savcılar Kanunu, Kanun No: 2802, Kabul Tarihi: 24.02.1983, RG: 26.02.1983/17971
• Hâkimler ve Savcılar Kanunu, Kanun No: 6087, Kabul Tarihi: 11 Aralık 2010, RG: 18 Aralık 2010, Sayı: 27789, m. 31
• Türk Borçlar Kanunu, Kanun No: 6098, Kabul Tarihi: 11.01.2011, RG: 04.02.2011/27836
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, Kanun No: 2709, Kabul Tarihi: 18 Ekim 1982, RG: 09 Kasım 1982/17863 (Mükerrer)
• Yargı Kararları
• Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 42766/5460, 2 Haziran 2020
• Hâkimler ve Savcılar Kurulu, 2. Daire Kararı, E. 2025/444, K. 2025/1417, 18 Eylül 2025
• Baka / Macaristan, Başvuru No: 20261/12, AİHM, 27 Mayıs 2014
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2019/452, K. 2022/540, 14 Nisan 2022
• Z.A. Başvurusu, Başvuru No: 21722/11, AİHM, 9 Ocak 2013
• YHGK, E. 9-1925, K. 1407, 25 Eylül 2013
• AYM, B. No: 2013/8175, 15 Nisan 2014
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 37332/8155, 4 Nisan 2016
• Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 11958/15623, 31.05.2016
• Haarde / İzlanda, Başvuru No: 66847/12, AİHM, 23 Kasım 2017
• AYM, Fecir Ergün Turan, B. No: 2014/10590, 5 Aralık 2017
• Yargıtay Yargı Etiği Danışma Kurulu, Başvuru No: 2018/1, Karar No: 2019/1, 24 Ocak 2019
• YHGK, E. 3017/99, 24 Ocak 2018
• Yargıtay Yargı Etiği Danışma Kurulu, Başvuru No: 2018/2, Karar No: 2018/1, 26 Aralık 2018
• Yargıtay Yargı Etiği Danışma Kurulu, Başvuru No: 2019/4, Karar No: 2019/5, 18 Nisan 2019
• Yargıtay Yargı Etiği Danışma Kurulu, Başvuru No: 2019/5, Karar No: 2019/6, 28 Mayıs 2019
• Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 12989/2304, 17 Şubat 2020
• İstanbul 6. İdare Mahkemesi, E. 2022/1241, K. 2023/467, 28 Şubat 2023
• Erzurum Bölge İdare Mahkemesi, E. 2025/341, K. 2025/2347, 16 Ekim 2025