Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Hasan Turabi ve Tevhit Teorisi: Din ve Dindarlık Mefhumuna Yönelik Fıkhi ve Entelektüel Uygulama

Yıl 2025, Sayı: 55, 78 - 94, 31.12.2025
https://doi.org/10.59149/sduifd.1674930
https://izlik.org/JA89RR45UZ

Öz

Tevhit (tek tanrıcılık) kavramı, İslam düşüncesinin temellerini oluşturan en temel esaslardan biri olarak kabul edilir. Bu kavram yalnızca Allah’ın birliğini ifade eden bir inanç ilkesi olmakla kalmaz, aynı zamanda İslam doktrininin ve İslam hukukunun teorik ve pratik düzlemde şekillenmesinde belirleyici bir rol oynar. Tevhit hem bireyin inanç dünyasında hem de toplumsal düzlemde belirleyici olan bütüncül bir ilkeye karşılık gelir. Bu bağlamda Hasan el-Turabi, çağdaş İslam düşüncesinde bu kavramı yeniden ele alan ve farklı boyutlarıyla değerlendiren önemli bir düşünürdür. Turabi, tevhit kavramını sadece soyut bir ilke olarak değil, aynı zamanda birey, toplum ve devlet hayatında tezahür eden çok yönlü bir gerçeklik olarak değerlendirir. Ona göre tevhit, yalnızca Allah’ın birliğini ifade eden klasik bir inanç ilkesi değil, insanın hayatının tüm boyutlarını kuşatan dinamik bir ilkedir. Bu anlayış, geleneksel teolojik yaklaşımların ötesine geçer; düşünce, İslam hukuku ve sosyal-politik alanları içine alan daha geniş bir vizyon sunar. Turabi’nin yaklaşımında tevhit, zamanın ve mekânın değişen koşullarına uyarlanabilen, insanın yaşadığı çağın gerçeklikleriyle bütünleşebilen bir düşünce sistematiğidir. Bu bağlamda Turabi, İslam düşüncesinin klasik geleneklerinde yer alan kelamcılar, fakihler ve mutasavvıfların görüşlerini analiz edilmektedir; onlarla düşünsel bir ilişki kurarak kendi özgün konumunu belirtilmektedir. Onun amacı, tevhit kavramını teorik bir doktrinden çıkararak, hayatın tüm alanlarında uygulanabilir bir ilkeye dönüştürmektir. Bu nedenle tevhit kavramı, sadece metafizik bir inanç olarak değil, aynı zamanda pratik bir yaşam rehberi olarak ele alınmaktadır. Turabi’nin düşüncesinde din ve dindarlık arasındaki ilişki ayrıca önemli bir yer tutar. Bu iki kavramın birbirine karıştırılmasının İslam düşüncesinde çeşitli sorunlara yol açtığını vurgulamaktadır. Ona göre bu karışıklık, bağımsız düşünmeyi, içtihadı ve fıkhî yenilenmeyi sekteye uğratmakta, bireyin ve toplumun dinle kurduğu ilişkiyi dar bir alana hapsetmektedir. Turabi, dinin dindarlıktan ayrılması gerektiğini savunulmaktadır ve bu ayrımın İslam düşüncesinin yenilenmesinde kritik bir rol oynayacağını ileri sürer. Makale, Turabi’nin tevhit anlayışını bu çerçevede derinlemesine analiz etmeyi amaçlamaktadır. Onun hayatı ve eserleri üzerinden tevhit düşüncesine getirdiği yenilikçi katkılar değerlendirilmekte, özellikle İslam hukukunda doktriner olanla pratik olanın entegrasyonu, içtihat metodolojisi, fıkhî esneklik ve akıl yürütme dengesi gibi konular bağlamında ele alınmaktadır. Sonuç olarak, Turabi’nin tevhidi esas alan düşüncesi, modern çağda İslam düşüncesinin yeniden inşasında özgün bir model olarak öne çıkmaktadır.

Kaynakça

  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Qaḍāyā al-tajdīd naḥwa manhaj uṣūlī, Khartoum: Maʿhad al-Buḥūth wa-l-Dirāsāt al-Ijtimāʿiyya, 1st ed., 1990.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Manhajiyyat al-tashrīʿ fī l-Islām, Khartoum: Dār al-Fikr, 1st ed., 1987.
  • ʿUthmān, ʿUthmān, "al-Sharīʿa wa-l-ḥayāt al-siyāsiyya wa-l-tajdīd al-fiqhī al-duktūr Ḥasan al-Turābī," Qanāt al-Jazīra, 9/3/2008. https://2u.pw/k8Ev6 accessed 13 February 2025.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, al-Īmān wa-atharuhu fī ḥayāt al-insān, Kuwait: Dār al-Qalam, 1st ed., 1979.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Tajdīd uṣūl al-fiqh al-Islāmī, Khartoum: Dār al-Fikr, 1st ed., 1984.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh et al., "al-Buʿd al-ʿālamī li-l-ḥaraka al-Sūdāniyya 'al-tajriba al-Sūdāniyya'," in al-Ḥaraka al-Islāmiyya: ruʾya mustaqbaliyya, awrāq fī l-naqd al-dhātī, ed. ʿAbd Allāh al-Nafīsī, Cairo: Maktabat Madbūlī, 1st ed., 1989.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Tajdīd al-fikr al-Islāmī, Morocco: Dār al-Qarāfī li-l-Nashr wa-l-Tawzīʿ, 1st ed., ۱۹۹۳.
  • Abū Dāwūd, Sulaymān b. al-Ashʿath b. Isḥāq b. Bashīr b. Shaddād b. ʿAmr al-Azdī al-Sijistānī, Sunan Abī Dāwūd, ed. Muḥammad Muḥyī l-Dīn ʿAbd al-Ḥamīd, vol. 1, Beirut: al-Maktaba al-Miṣriyya, 1st ed.,۲۰۱۹.
  • al-Shāmī, Muḥsin ʿAbd al-Raqīb, Fiqh al-dīn wa-l-tadayyun, Beirut: Dār al-Kitāb al-ʿIlmiyya, 1st ed., 2018.
  • al-Shinqīṭī, Muḥammad Mukhtār, "Ḥasan al-Turābī. al-mawqif al-ʿābir wa-l-athar al-bāqī," Qanāt al-Jazīra, ۷/۳/۲۰۱٦ https://2u.pw/cyk1M. accessed ۲۷ February ۲۰۲٥.
  • Muḥammad al-Qāsim, ʿAbd al-ʿAzīz, "al-Turābī adʿū al-nās ilā iṭlāq al-ijtihād li-l-nās," Īlāf, 8/8/2008. https://2u.pw/7shd7 , accessed 27 February 2025.
  • Minaṣṣat Awrāq al-Ḥaraka al-Islāmiyya fī l-Sūdān, "al-Ruʾya al-tawḥīdiyya li-l-duktūr al-Turābī wa-tajalliyātuhā ʿalā manhajīhi l-tajdīdī," YouTube, 27/2/2022. https://2u.pw/mnHkf

الرؤية التوحيدية بين الدين والتدين وتطبيقاتها الفقهية الفكرية لحسن الترابي نموذجا

Yıl 2025, Sayı: 55, 78 - 94, 31.12.2025
https://doi.org/10.59149/sduifd.1674930
https://izlik.org/JA89RR45UZ

Öz

يُعدُّ مفهوم التوحيد من المفاهيم الأساسية التي تقوم عليها العقيدة الإسلامية، بل هو حجر الزاوية الذي تُبنى عليه سائر المفاهيم والتصورات الدينية والتشريعية في الإسلام. فهو ليس مجرد معتقد نظري يعبّر عن الإيمان بوحدانية الله تعالى، بل هو مبدأ شامل ومركزي تتفرع عنه كل المفاهيم الأخرى في التصور الإسلامي للكون والحياة والإنسان. وبعبارة أوضح، فإن التوحيد يُشكّل الإطار المرجعي العام الذي ينظم علاقة الإنسان بخالقه، وعلاقته بنفسه، وبالمجتمع، وبالطبيعة، وبالكون من حوله. ولذا، لم يكن التوحيد في الوعي الإسلامي عبر التاريخ محصورًا في دائرة المعتقد فحسب، بل كان يمثل رؤية شاملة للوجود وللحياة الإنسانية في مختلف مجالاتها ومستوياتها.
وفي هذا السياق، برز عدد من المفكرين والمصلحين الإسلاميين الذين سعوا إلى إعادة صياغة مفهوم التوحيد وتفعيله ليشمل مجالات الحياة كافة، وذلك في مواجهة حالات الجمود الفكري والانفصال بين العقيدة والسلوك، أو بين الدين ومجريات الحياة الواقعية. ومن أبرز هؤلاء المفكرين في العصر الحديث الدكتور حسن الترابي، الذي عُرف بطرحه الجريء في مختلف القضايا الفكرية والسياسية والشرعية، ومحاولته إعادة قراءة المفاهيم الإسلامية الكبرى، وفي مقدمتها التوحيد، ضمن رؤية معاصرة تراعي التحولات الاجتماعية والثقافية والسياسية التي عرفها العالم الإسلامي والعالم ككل. لقد انطلق حسن الترابي من قناعة راسخة بأن الفكر الإسلامي قد تعرّض في تاريخه الطويل لنوع من الانغلاق على مفاهيمه، مما أدى إلى تجزئة التصور الإسلامي، وفصل الجوانب العقدية عن الجوانب التشريعية، وتغييب البعد العملي للتوحيد في حياة الناس. لذلك، كان مشروعه الفكري يهدف إلى إعادة ربط التوحيد بكل أبعاد الحياة الإنسانية، سواء الفردية أو الجماعية، وجعله الأساس الذي تنبني عليه كل مؤسسات المجتمع المسلم، من الأسرة إلى الدولة، ومن التعليم إلى الاقتصاد، ومن الفقه إلى السياسة. وتقوم رؤية الترابي التوحيدية على أن العقيدة الإسلامية ليست مفصولة عن الواقع، بل يجب أن تكون حاضرة في صميم الحياة اليومية للمسلم، وأن تكون بمثابة القوة المحركة لمختلف النشاطات الإنسانية. ومن هنا، لم يكتف الترابي بتقديم التوحيد كمبدأ عقدي نظري، بل سعى إلى صياغته كمنهج متكامل للحياة، يتضمن بُعداً تشريعياً، وفقهياً، وأخلاقياً، واجتماعياً. وقد سعى في كل ذلك إلى تجاوز المعالجات التقليدية التي اكتفت بالتنظير العقائدي، دون أن تطرح حلولاً واقعية لمشكلات الإنسان المسلم في العصر الحديث. كما أن الترابي لم يقدّم رؤيته في التوحيد من داخل مدرسة فكرية واحدة، بل اعتمد أسلوب الحوار والانفتاح على مختلف المدارس الإسلامية، من الفقهاء والمتكلمين إلى المتصوفة والفلاسفة، مستفيدًا من إسهاماتهم، وناقدًا لما اعتبره قصورًا أو تقصيرًا في فهمهم لأبعاد التوحيد. فهو لم يكن منغلقًا على إطار مذهبي ضيق، بل كان ينطلق من تصور شامل يسعى إلى الجمع بين الأصالة والمعاصرة، وبين النص والواقع، وبين الثوابت والمتغيرات. ومن أهم الأبعاد التي أولى لها الترابي أهمية كبرى في إطار مشروعه التوحيدي، العلاقة بين الدين والتدين. فقد لاحظ أن كثيرًا من الناس يخلطون بين ما هو من صلب الدين، أي من النصوص القطعية، وبين ما هو من مظاهر التدين التي تشكلت بفعل العادات الاجتماعية أو الاجتهادات الفردية أو التاريخية. واعتبر أن هذا الخلط أدى إلى إعاقة التجديد، وتضخم ما هو فرعي على حساب ما هو أصلي، وساهم في نشوء أنماط من التدين لا تعكس حقيقة الإسلام وروحه المقاصد. ومن هنا، دعا إلى ضرورة تحرير الدين من التدين، وفصل ما هو إلهي عما هو بشري في الفهم والممارسة، من أجل فتح المجال أمام الاجتهاد والتجديد في ضوء مقاصد الشريعة وروح الإسلام. وفي ضوء ما سبق، تأتي هذه الدراسة لتتناول رؤية حسن الترابي للتوحيد، محاولةً الوقوف على أصولها الفكرية، وتحليل مضامينها العقدية والفقهية، واستكشاف آثارها في تطوير الفكر الإسلامي المعاصر. وتكمن أهمية هذه الدراسة في أنها لا تقتصر على تقديم عرض لأفكار الترابي، بل تسعى إلى تحليلها في سياقها التاريخي والفكري، وتقييم مدى إسهامها في معالجة قضايا الأمة الإسلامية المعاصرة. كما تهدف إلى إظهار كيف أن مفهوم التوحيد في فكر الترابي لم يعد مجرد شعار ديني، بل أصبح قاعدة تأسيسية لبناء فكر إسلامي متجدد قادر على التفاعل مع تحديات العصر، دون أن يتخلى عن أصوله ومبادئه الثابتة. وباختصار، فإن هذه الدراسة تحاول تسليط الضوء على أحد النماذج الفكرية المعاصرة التي سعت إلى إعادة الاعتبار لمفهوم التوحيد، وتفعيله ليكون منطلقاً لإحياء الفكر والفقه الإسلامي في سياق معاصر، يتميز بالتعقيد والتغير السريع. ومن خلال هذا النموذج المتمثل في فكر حسن الترابي، تسعى الدراسة إلى المساهمة في جهود تجديد الفكر الإسلامي، وربطه بواقعه، دون الانفصال عن جذوره العقدية الأصيلة

Teşekkür

Teşekkür ederim

Kaynakça

  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Qaḍāyā al-tajdīd naḥwa manhaj uṣūlī, Khartoum: Maʿhad al-Buḥūth wa-l-Dirāsāt al-Ijtimāʿiyya, 1st ed., 1990.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Manhajiyyat al-tashrīʿ fī l-Islām, Khartoum: Dār al-Fikr, 1st ed., 1987.
  • ʿUthmān, ʿUthmān, "al-Sharīʿa wa-l-ḥayāt al-siyāsiyya wa-l-tajdīd al-fiqhī al-duktūr Ḥasan al-Turābī," Qanāt al-Jazīra, 9/3/2008. https://2u.pw/k8Ev6 accessed 13 February 2025.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, al-Īmān wa-atharuhu fī ḥayāt al-insān, Kuwait: Dār al-Qalam, 1st ed., 1979.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Tajdīd uṣūl al-fiqh al-Islāmī, Khartoum: Dār al-Fikr, 1st ed., 1984.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh et al., "al-Buʿd al-ʿālamī li-l-ḥaraka al-Sūdāniyya 'al-tajriba al-Sūdāniyya'," in al-Ḥaraka al-Islāmiyya: ruʾya mustaqbaliyya, awrāq fī l-naqd al-dhātī, ed. ʿAbd Allāh al-Nafīsī, Cairo: Maktabat Madbūlī, 1st ed., 1989.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Tajdīd al-fikr al-Islāmī, Morocco: Dār al-Qarāfī li-l-Nashr wa-l-Tawzīʿ, 1st ed., ۱۹۹۳.
  • Abū Dāwūd, Sulaymān b. al-Ashʿath b. Isḥāq b. Bashīr b. Shaddād b. ʿAmr al-Azdī al-Sijistānī, Sunan Abī Dāwūd, ed. Muḥammad Muḥyī l-Dīn ʿAbd al-Ḥamīd, vol. 1, Beirut: al-Maktaba al-Miṣriyya, 1st ed.,۲۰۱۹.
  • al-Shāmī, Muḥsin ʿAbd al-Raqīb, Fiqh al-dīn wa-l-tadayyun, Beirut: Dār al-Kitāb al-ʿIlmiyya, 1st ed., 2018.
  • al-Shinqīṭī, Muḥammad Mukhtār, "Ḥasan al-Turābī. al-mawqif al-ʿābir wa-l-athar al-bāqī," Qanāt al-Jazīra, ۷/۳/۲۰۱٦ https://2u.pw/cyk1M. accessed ۲۷ February ۲۰۲٥.
  • Muḥammad al-Qāsim, ʿAbd al-ʿAzīz, "al-Turābī adʿū al-nās ilā iṭlāq al-ijtihād li-l-nās," Īlāf, 8/8/2008. https://2u.pw/7shd7 , accessed 27 February 2025.
  • Minaṣṣat Awrāq al-Ḥaraka al-Islāmiyya fī l-Sūdān, "al-Ruʾya al-tawḥīdiyya li-l-duktūr al-Turābī wa-tajalliyātuhā ʿalā manhajīhi l-tajdīdī," YouTube, 27/2/2022. https://2u.pw/mnHkf

Hasan Turabi’s Monotheism Vision Through the Concept of Religion and Religiosity: Applied on Jurisprudence and Intellectual

Yıl 2025, Sayı: 55, 78 - 94, 31.12.2025
https://doi.org/10.59149/sduifd.1674930
https://izlik.org/JA89RR45UZ

Öz

The concept of Tawhid (monotheism) is recognized as one of the fundamental principles upon which Islamic thought is constructed. It not only denotes the belief in the oneness of God but also plays a vital role in shaping both the theoretical and practical dimensions of Islamic doctrine and law. As a comprehensive and dynamic concept, Tawhid informs the individual’s worldview as well as broader social and political structures. In this context, Hasan al-Turabi emerges as a prominent contemporary thinker who revisits and reinterprets this concept from multiple dimensions. Turabi does not perceive Tawhid as a mere theological abstraction; instead, he approaches it as a comprehensive framework that manifests in the lives of individuals, societies, and the state. His vision moves beyond traditional interpretations, aiming to renew the understanding of Tawhid in a manner that aligns with the realities of modern life. For Turabi, Tawhid is not only a metaphysical belief but also a practical guide that permeates all aspects of human existence. This approach seeks to integrate the principle of divine unity with philosophical, legal, and intellectual dimensions shaped by the conditions of time and space. Within this framework, Turabi engages critically with various classical Islamic traditions, including theologians, jurists, and mystics. He examines their contributions to the development of Islamic thought, while also positioning his own approach in dialogue with these schools. His aim is to transcend mere doctrinal adherence by offering a practical interpretation of Tawhid that can be applied to contemporary societal challenges. Thus, his understanding of Tawhid extends beyond metaphysical affirmation to encompass a transformative and applicable principle of life. A significant focus of Turabi’s thought is the distinction between religion (din) and religiosity (dindarlık). He emphasizes that conflating these two concepts has led to confusion in Islamic thought, hindering independent reasoning (ijtihad) and obstructing the renewal of Islamic jurisprudence. Turabi argues that a clear differentiation between religion and religiosity is crucial for achieving a balanced understanding and for fostering reformative thinking within the Islamic tradition. This perspective also serves as a warning against rigid traditionalism and highlights the need for critical engagement with religious sources. This article aims to analyze Turabi’s vision of Tawhid by examining his writings and intellectual stance in light of classical Islamic disciplines. It explores his contributions to the integration of doctrinal, theological, and practical aspects of Islamic law, as well as his methodology of ijtihad, which seeks to balance legal flexibility with rational analysis. Moreover, the study reflects on how Turabi’s approach contributes to reconstructing Islamic thought in the modern age, advocating a comprehensive integration of faith and law, worship and social dealings, and jurisprudential principles with the demands of real-life situations. Ultimately, this article endeavors to shed light on the renewal of Tawhid in Turabi’s thought and to investigate how this renewal influences both legal and intellectual ijtihad. This renders Hasan al-Turabi a significant model for understanding the evolution of Islamic thought in the contemporary world.

Kaynakça

  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Qaḍāyā al-tajdīd naḥwa manhaj uṣūlī, Khartoum: Maʿhad al-Buḥūth wa-l-Dirāsāt al-Ijtimāʿiyya, 1st ed., 1990.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Manhajiyyat al-tashrīʿ fī l-Islām, Khartoum: Dār al-Fikr, 1st ed., 1987.
  • ʿUthmān, ʿUthmān, "al-Sharīʿa wa-l-ḥayāt al-siyāsiyya wa-l-tajdīd al-fiqhī al-duktūr Ḥasan al-Turābī," Qanāt al-Jazīra, 9/3/2008. https://2u.pw/k8Ev6 accessed 13 February 2025.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, al-Īmān wa-atharuhu fī ḥayāt al-insān, Kuwait: Dār al-Qalam, 1st ed., 1979.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Tajdīd uṣūl al-fiqh al-Islāmī, Khartoum: Dār al-Fikr, 1st ed., 1984.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh et al., "al-Buʿd al-ʿālamī li-l-ḥaraka al-Sūdāniyya 'al-tajriba al-Sūdāniyya'," in al-Ḥaraka al-Islāmiyya: ruʾya mustaqbaliyya, awrāq fī l-naqd al-dhātī, ed. ʿAbd Allāh al-Nafīsī, Cairo: Maktabat Madbūlī, 1st ed., 1989.
  • al-Turābī, Ḥasan ʿAbd Allāh, Tajdīd al-fikr al-Islāmī, Morocco: Dār al-Qarāfī li-l-Nashr wa-l-Tawzīʿ, 1st ed., ۱۹۹۳.
  • Abū Dāwūd, Sulaymān b. al-Ashʿath b. Isḥāq b. Bashīr b. Shaddād b. ʿAmr al-Azdī al-Sijistānī, Sunan Abī Dāwūd, ed. Muḥammad Muḥyī l-Dīn ʿAbd al-Ḥamīd, vol. 1, Beirut: al-Maktaba al-Miṣriyya, 1st ed.,۲۰۱۹.
  • al-Shāmī, Muḥsin ʿAbd al-Raqīb, Fiqh al-dīn wa-l-tadayyun, Beirut: Dār al-Kitāb al-ʿIlmiyya, 1st ed., 2018.
  • al-Shinqīṭī, Muḥammad Mukhtār, "Ḥasan al-Turābī. al-mawqif al-ʿābir wa-l-athar al-bāqī," Qanāt al-Jazīra, ۷/۳/۲۰۱٦ https://2u.pw/cyk1M. accessed ۲۷ February ۲۰۲٥.
  • Muḥammad al-Qāsim, ʿAbd al-ʿAzīz, "al-Turābī adʿū al-nās ilā iṭlāq al-ijtihād li-l-nās," Īlāf, 8/8/2008. https://2u.pw/7shd7 , accessed 27 February 2025.
  • Minaṣṣat Awrāq al-Ḥaraka al-Islāmiyya fī l-Sūdān, "al-Ruʾya al-tawḥīdiyya li-l-duktūr al-Turābī wa-tajalliyātuhā ʿalā manhajīhi l-tajdīdī," YouTube, 27/2/2022. https://2u.pw/mnHkf
Toplam 12 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Arapça
Konular İslam Hukuku
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Souleymane Adamou 0009-0005-3290-8368

Gönderilme Tarihi 13 Nisan 2025
Kabul Tarihi 11 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi 31 Aralık 2025
DOI https://doi.org/10.59149/sduifd.1674930
IZ https://izlik.org/JA89RR45UZ
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Sayı: 55

Kaynak Göster

APA Adamou, S. (2025). الرؤية التوحيدية بين الدين والتدين وتطبيقاتها الفقهية الفكرية لحسن الترابي نموذجا. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 55, 78-94. https://doi.org/10.59149/sduifd.1674930
AMA 1.Adamou S. الرؤية التوحيدية بين الدين والتدين وتطبيقاتها الفقهية الفكرية لحسن الترابي نموذجا. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2025;(55):78-94. doi:10.59149/sduifd.1674930
Chicago Adamou, Souleymane. 2025. “الرؤية التوحيدية بين الدين والتدين وتطبيقاتها الفقهية الفكرية لحسن الترابي نموذجا”. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 55: 78-94. https://doi.org/10.59149/sduifd.1674930.
EndNote Adamou S (01 Aralık 2025) الرؤية التوحيدية بين الدين والتدين وتطبيقاتها الفقهية الفكرية لحسن الترابي نموذجا. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 55 78–94.
IEEE [1]S. Adamou, “الرؤية التوحيدية بين الدين والتدين وتطبيقاتها الفقهية الفكرية لحسن الترابي نموذجا”, Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 55, ss. 78–94, Ara. 2025, doi: 10.59149/sduifd.1674930.
ISNAD Adamou, Souleymane. “الرؤية التوحيدية بين الدين والتدين وتطبيقاتها الفقهية الفكرية لحسن الترابي نموذجا”. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 55 (01 Aralık 2025): 78-94. https://doi.org/10.59149/sduifd.1674930.
JAMA 1.Adamou S. الرؤية التوحيدية بين الدين والتدين وتطبيقاتها الفقهية الفكرية لحسن الترابي نموذجا. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2025;:78–94.
MLA Adamou, Souleymane. “الرؤية التوحيدية بين الدين والتدين وتطبيقاتها الفقهية الفكرية لحسن الترابي نموذجا”. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy 55, Aralık 2025, ss. 78-94, doi:10.59149/sduifd.1674930.
Vancouver 1.Souleymane Adamou. الرؤية التوحيدية بين الدين والتدين وتطبيقاتها الفقهية الفكرية لحسن الترابي نموذجا. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 01 Aralık 2025;(55):78-94. doi:10.59149/sduifd.1674930