TASAVVUFUN METAFİZİK OMURGASI: RÜYA –FUSÛS MERKEZLİ BİR DEĞERLENDİRME-

Tasavvufun bilgi kaynakları arasında, öncelikli olarak “keşf ve ilham” zikredilmektedir. İlâhî bilgiye ait bir kapının açılması olarak görülen ve sûfî için son derece önemli olan bu iki bilgi kaynağı, “uyku ile uyanıklık arasında”, çoğu zaman da “uyku” hâlinde “sûfî bilincine yansıyan bilgiler” olarak bilinir. Muhyiddin İbnü’l-Arabî(ö. 1240) tasavvuf anlayışını, “keşf yoluyla elde edilen bilgi” anlamına gelen “mârifet” üzerine temellendirmesi, keşfe kapı aralayan rüyanın önemini güçlendirmektedir. Tasavvufî yaşamın sistemleştiği dönemlerde nazârî olarak rüya, varlık mertebeleri arasında “misâl âlemi” olarak nitelendirilmiştir. Tasavvufun kurumsal yapısı olan tarikat içinde rüya, mânevî mertebelerin terakkî düzeyinin tespiti için son derece mühimdir. Öyle ki, seyr u sülûk yapacak bir kimsenin hangi zikir veya evrâdı çekeceği meselesinde rüya, yol gösterici bir pusula olarak görülmüştür. Bu çalışma, tasavvufî yapıları ve anlayışları ayakta tutan, âdeta görünmez bir dayanak olan rüya meselesinin farklı bir vecihten ele alınmasından ibarettir.