Çevresel Maliyetlerin Mamullere Yüklenmesinde Kullanılan Dağıtım Anahtarlarının Seçiminde Analitik Hiyerarşi Yöntemi ve Bir Uygulama

Öz

Anahtar Kelimeler

• -

ÇEVRESEL MALİYETLERİN MAMULLERE YÜKLENMESİNDE KULLANILAN DAĞITIM ANAHTARLARININ SEÇİMİNDE ANALİTİK HİYERARŞİ YÖNTEMİ VE BİR UYGULAMA

Öz

İşletmelerin çevreye verdiği zararlar ve bu zararların önlenmesi yönündeki çalışmalar, diğer alanlarda olduğu gibi muhasebede de bir takım yenilikleri gündeme getirmiştir. Özellikle çevreyle ilgili maliyetlerin artması ve bu maliyetlerin dikkate alınması zorunluluğu, ayrıca bu konudaki yasal bir takım zorunluluklar “yeşil muhasebe” uygulamalarına neden olmuştur. Yeşil muhasebe uygulamaları doğrultusunda işletmelerin çevresel maliyetlerini Genel Üretim Maliyetlerine (GÜM) kayıt etmeleri ve bu doğrultuda bu maliyetlerin mamullere yüklenmesi problemi ortaya çıkmıştır. Bu çalışma ile belirtilen probleme çözüm bulmak amacıyla çevresel maliyetlerin mamullere yüklenmesinde dağıtım anahtarlarının seçiminde Faaliyete Dayalı Maliyetleme (FDM) yöntemi ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) entegrasyonu en iyi dağıtım anahtarının seçiminde kullanılarak mamullere yüklenecek olan çevresel maliyet tutarları Kayseri’de faaliyet gösteren bir sanayi işletmesi üzerinde uygulanarak tespit edilmiş ve yöntemin etkinliği yapılan uygulama ile de doğrulanmaya çalışılmıştır

Anahtar Kelimeler

• Faaliyete Dayalı Maliyetleme, Çevresel Maliyetler, Analitik Hiyerarşi Prosesi, Genel Üretim Maliyetleri

Kaynakça

1. 1. BROOKS Philip G., DAVIDSON Laura J. VE PALAMIDES Jodi H., "Environmental Compliance: You Better Know." Occupational Hazards, 55 1993, pp.41-46.
2. 2. CİVELEK Muzaffer ve ÖZKAN Azzem, Maliyet ve Yönetim Muhasebesi, Yenilenmiş Dördüncü Baskı, Detay Yayıncılık, Ankara, 2006.
3. 3. DAĞDEVİREN Metin ve EREN Tamer, “Tedarikçi Firma Seçiminde Analitik Hiyerarşi Prosesi ve 0-1 Hedef Programlama Yöntemlerinin Kullanılması”, Gazi Üniversitesi Müh. Mim. Fak. Der., Cilt:16, No.2, 2001, ss.41-52.
4. 4. EVREN Ramazan, Yönetimde Karar Verme, İstanbul Teknik Üniversite Matbaası, İstanbul, 1992.
5. 5. GALE Robert J. P. ve STOKOE Peter K., Environmental Cost Accounting and Business Strategy, in Chris Madu ED., 2001.
6. 6. GÖKDENİZ Ümit, “Çevre Muhasebesi”, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi: Öneri, Sayı.5, Cilt:1, Haziran 1996, ss.21– 26.
7. 7. HORNGREN Charles T., DATAR Srikant M. ve FOSTER George, Cost Accounting, Prentice Hall, Twelfth Edition, 2005.
8. 8. KAYA Uğur, İşletme-Doğal Çevre İlişkilerinin Mali Tablolar Aracılığıyla Raporlanması ve Denetimi, SPK Yayın No:201, Ankara, 2006.

9. 9. ÖZBİRECİKLİ Mehmet, “Çevre Muhasebesi Kavramı ve Yönetsel Kararlara Katkıları”, Muhasebe ve Finansman Dergisi, Sayı: 7, 2000, ss.15–22.
10. 10. RAOUF A HAMID Mohamed A,“Theoretical Framework for Environmental Accounting-Application on the Egyptian Petroleum Sector”, Ninth Annual Conference of the Economic Research Forum, 26–28 October 2002, ss.1–29.
11. 11. ROGERS Gwynne ve KRISTOF Jan “Reducing Operational and Product Costs Through Environmental Accounting”, Environmental Quality Management, 12 (3), 2003, ss.17–42.
12. 12. ROZTOCKI Narcyz, VALENZUELA Jorge F., PORTER Jose D., MONK Robin M. ve NEEDY Kim LaScola, (1999), “A Procedure for Smooth Implementation of Activity Based Costing in Small Companies”, Proceedings of the 1999 American Society of Engineering Management (ASEM) National Conference, Virginia Beach, VA, 21–23 October 1999, pp.279–288.
13. 13. SAATY Thomas L, "Axiomatic Foundation of the Analytic Hierarchy Process", Management Science, 32 (7), 1986.
14. 14. SAATY Thomas L., The Analytic Hierarchy Process, New York, McGraw-Hill. 1980.
15. 15. SARKIS Joseph, LAURA Meade ve PRESLEY Adrien, “An Activity Based Management Methodology for Evaluating Business Processes for Environmental Sustainability”, Business Process Management Journal, 12 (6), 2006, pp.751–769.
16. 16. SCHNIEDERJANS Marc J. ve GARVIN Tim, “Using The Analytic Hierarchy Process and Multi-Objective Rogramming for The Selection of Cost Drivers in Activity-Based Costing”, European Journal of Operational Research, 100, 1997, pp.72–80.
17. 17. SHIMIZU Yoshiaki ve SAHARA Yasuaki, “A Supporting System for Evaluation and Review of Business Process Through Activity-Based Approach”, Computers and Chemical Engineering”, 24, 2000, pp.997- 1003.
18. 18. SHINDER Mark ve MCDOWELL David, “ABC, The Balanced Scorecard and EVA”, Evaulation, 1 (2):, 1999, pp.1–5.
19. 19. YAKHOU Mehenna ve DORWEILER Vernon P., “Environmental Accounting: An Essential Component of Business Strategy”, Business Strategy and the Environment, 13, 2004, pp.65–77.