Vergi Ahlâkının Sosyal ve Kültürel Belirleyenleri

Öz

Anahtar Kelimeler

• -

VERGİ AHLÂKININ SOSYAL VE KÜLTÜREL BELİRLEYENLERİ

Öz

Vergilemeden beklenen başarıya ulaşmada cezai müeyyideler kadar, toplumsal vergi ahlâkı da önemlidir. Vergi kaçakçılığının asgari ölçülerde görüldüğü toplumlarda cezalardan ziyade, toplumsal vergi kültürü ve vergi ahlâkının vergi karşısında yapılan hileleri azalttığı görülmektedir. Vergileme ekonomik özelliklerinin yanı sıra, sosyal ve kültürel özellikleri de bulunan bir olaydır. Bu çalışmada, vergileme açısından son derece onemli olan vergi ahlâkını belirleyen sosyal ve kültürel faktörler incelenmiştir. Konuyla ilgili ampirik çalışmalardan örneklerle, vergileme açısından ihmal edilen bir konu ilgililerin dikkatine sunulmuştur

Anahtar Kelimeler

• Vergi ahlâkı, vergi uyumu, vergi kaçakçılığı, vergilemenin sosyal yönü

Kaynakça

1. 1. AKTAN, C. Can, Hilmi ÇOBAN ve İhsan Cemil DEMİR, “Kurumsal Maliye Politikası Perspektifinden Vergi ve Harcama Sınırlamaları”, İçinde: (Ed.) C.C. AKTAN, D. DİLEYİCİ ve İ.Y. VURAL, Kurumsal Maliye Politikası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2007, ss. 167-189.
2. 2. ANDERSON, G.M. ve R.D. TOLLISON, “Morality and Monopoly: The Constitutional Political Economy of Religious Rules”, Cato Journal, v.13, 1992, ss. 373-391.
3. 3. BERGMAN, M. S., “On Trust, Detterence and Compliance: The Sociology of Tax Evasion in Argentina”, (PhD Thesis), University of California, San Diego, 2001.
4. 4. BERKSOY, Turgay ve İbrahim DEMİR, “Politik Vergi Çevrimleri: Türkiye’de Vergi Yükü Üzerinde Politik Etkiler”, 19. Türkiye Maliye Sempozyumu, Antalya, 10-14 Mayıs 2004, ss. 513-532.
5. 5. BIRD, R. M., J. MARTINEZ-VAZQUEZ ve B. TORGLER, “Societal Institutions and Tax Efforts in Developing Countries”, CREMA Working Paper, No: 2004-21, Basel, 2004
6. 6. BRANDTS, J., T. SAIJO ve A. SCHRAM, “How Universal is Behavior? A Four Country Comparison of Spite and Cooperation in Voluntary Contribution Mechanisms”, Public Choice, v. 119, 2004, ss. 381–424.
7. 7. CULLIS, J.G. ve A. LEWIS, “Why People Pay Taxes: From a Conventional Economic Model to a Model of Social Convention”, Journal of Economic Psychology, v. 18, 1997, ss. 305-321.
8. 8. CUMMINGS, R.G., J. MARTINEZ-VAZQUEZ, M. McKEE ve B. TORGLER, “Effects of Cultures on Tax Compliance: A Cross Check of Exprimental and Survey Evidence”, CREMA Working Paper, No: 2004-13, Basel, 2004.

9. 9. FELD, L.P. ve B. S. FREY, “ Trust Breeds Trust: How Taxpayers are Treated”, Economics of Governance, v. 3, 2002, ss. 87-99.
10. 10. GÜNGÖR, Erol, Ahlâk Psikolojisi ve Sosyal Ahlâk, 3. Basım, Ötüken Yayınları, İstanbul, 2000.
11. 11. KIRCHLER, E., E. HOELZL ve I. WAHL, “Enforsed Versus Voluntary Tax Compliance: The Slippery Slope Framework”, Journal of Economic Psychology, Accepted Date: 29 May 2007, Article in Press.
12. 12. McGEE, R.W., “The Ethics of Tax Evasion in Islam”, İçinde: McGee, R.W. (Ed.), The Ethics of Tax Evasion, The Dumont Institute for Public Policy Research, South Orange, 1998, ss. 214–219.
13. 13. MYLES, G.D., “Wasteful Government, Tax Evasion and the Provision of Public Goods”, European Journal of Political Economy, v. 16, 2000, ss. 51-74.
14. 14. NADAROĞLU, Halil, Kamu Maliyesi Teorisi, Gözden Geçirilmiş 10.Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 1998.
15. 15. NORTH, D.C., Structure and Change in Economic History, W.W. Norton Publ., New York, 1981.
16. 16. OCKENFELS, A. ve J. WEIMANN, “Types and Patterns: An Experimental East–West German Comparison of Cooperation and Solidarity”, Journal of Public Economics, v.71, 1999, ss. 275–287.
17. 17. REYNAUD, P. L., Vergi Karşısında Mükellefin Ruh Haleti, (Çev. Celal ERÇOKLU), Maliye Tetkik Kurulu Yayınları, İdeal Matbaası, Ankara, 1955.
18. 18. SCHMÖLDERS, G., Genel Vergi Teorisi, (Çev: Salih Turhan), İÜ Yay. No: 2149, İstanbul, 1976.
19. 19. SCHMÖLDERS, G., “Vergi Yönetiminin Vergilemenin Etkinliği Üzerindeki Etkisi”, Yeni Vergiler Yasa Tasarısı ve Vergi Güvenlik Önlemleri Semineri, İİTİA Ekonomi Fakültesi Kamu Maliyesi Enstitüsü Yayınları, No: 1, İstanbul, 1980, ss. 159-17
20. 20. SCHOLZ, J.T. ve M. LUBELL, “Adaptive Political Attitudes: Duty, Trust and Fear as Monitors of Tax Policy”, American Journal of Political Science, v. 42, 1998, ss. 903-920.
21. 21. SLEMROD, J., “Trust in Public Finance”, National Bureau of Economic Research Working Papers: 9187, Cambridge, September 2002.
22. 22. SMITH, A., Theory of Moral Sentiments, Oxford University Press, Oxford, 1976.
23. 23. SONG, Y. D. ve T. E. YARBROUGH, “Tax Ethics and Taxpayer Attitudes: A Survey”, Public Administration Review, v. 38, 1978, ss. 442-452.
24. 24. ŞENYÜZ, Doğan, Vergilemede Yükümlü Psikolojisi, Bursa, 1995.
25. 25. TORGLER, B., “Tax Morale and Direct Democracy”, European Journal of Political Economy, v. 21, 2005, ss. 525-531.
26. 26. TORGLER, B., “Tax Morale: Theory and Empirical Analysis of Tax Compliance”, (PhD Dissertation), Universitat Basel, Basel, 2003.
27. 27. TORGLER, B., “Tax Morale Trust and Corruption: Empirical Evidence from Transition Countries”, CREMA Working Paper, No: 2004-5, Basel, 2004.
28. 28. TORGLER, B., “The Importance of Faith: Tax Morale and Religiosity”, Journal of Economic Behavior and Organisation, v. 61, n.1, September 2006, ss. 81-109.
29. 29. TORGLER, B. ve F. SCHNEIDER, “Attitudes Towards Paying Taxes in Austria: An Emprical Analysis”, Emprica, v. 32, n. 2, June 2005, ss. 231-250.
30. 30. TORGLER, B. ve F. SCHNEIDER, “Does Culture Influence Tax Morale? Evidence from Different European Countries”, CREMA Working Paper, No: 2004-17, Basel, 2004.
31. 31. TUNÇER, Mehmet, “Vergi Uyumunun Artırılması ve Türkiye”, (Basılmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2002.
32. 32. ÜNSAL, Şamil, “Vergi Kaçakçılığında Sosyal Etkenler”, (Basılmamış Doktora Tezi), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1987.
33. 33. VIHANTO, M., “Tax Evasion and the Psychology of the Social Contract”, Journal of Socio-Economics, v. 32, 2003, ss. 111-125.
34. 34. WENZEL, M., “An Analysis of Norm Processes in Tax Compliance”, Journal of Economic Psychology, v. 25, n. 2, April 2004, ss. 213-228.
35. 35. YÖRÜK, Reşat, “Ekonomi Kulisi”, Milliyet, 16.11.2005. http://www.milliyet.com.tr/ege/yazyoruk.html (Erişim: 11.01.2007). 36. http://tr.wikipedia.org/wiki/Demokrasi