THE APPROACH OF THE GOVERNMENTS OF THE REPUBLIC OF TURKEY TO THE DISABILITY FIELD: AN EVALUATION THROUGH GOVERNMENT PROGRAMS

Öz

The aim of this study is to handle the approach of the Governments of the Republic of Turkey to the disability fact within the framework of government programs. According to this aim, the government programs which were prepared by 65 govenment which has been establisheb between 1923 and today are analyzed with content analysis method. In the study primarily, the goals and targets for disabled people which are included in the government programs are revealed. Then, the distribution of these goals and targets was handled within the framework the eight fields as “non-discrimination and equality, accessibility, employment, education, health and rehabilitation, social assistance, legislation and institutional structure” in which the problems of people with disabilities are more intense. According to the findings result, disability was taken limited part in the government programs until the last years. The goals and targets for disabled people are concentrated around social assistance field. But with the 58th Goverment (2002-2003) it has been determined that these goals and targets are diversified and a modern disability approach is adopted.

Anahtar Kelimeler

• Public Administration,Disability,Disability Policies,Government Programmes,Turkey

TÜRKİYE CUMHURİYETİ HÜKÜMETLERİNİN ENGELLİLİK ALANINA YAKLAŞIMI: HÜKÜMET PROGRAMLARI ÜZERİNDEN BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetlerinin engellilik olgusuna yaklaşımını hükümet programları çerçevesinde ele almaktır. Bu doğrultuda çalışmada, içerik analizi yöntemi ile 1923’ten bu güne kadar göreve gelmiş 65 hükümet tarafından hazırlanan program incelenmiştir. Çalışmada öncelikle hükümet programlarında yer alan engellilere yönelik amaç ve hedefler ortaya konulmuştur. Daha sonra bu amaç ve hedeflerin, engellilerin sorunlarının yoğunlaştığı “ayrımcılık yasağı ve eşitlik, erişilebilirlik, istihdam, eğitim, sağlık ve rehabilitasyon, sosyal yardımlar, mevzuat ve kurumsal yapı” alanları çerçevesinde dağılımı ele alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre, engellilik son döneme kadar hükümet programlarında sınırlı düzeyde yer almıştır. Engellilere yönelik amaç ve hedefler daha çok sosyal yardımlar etrafında yoğunlaşmıştır. Ancak 58. Hükümet (2002-2003) ile birlikte bu amaç ve hedeflerin çeşitlendiği ve çağdaş bir engellilik yaklaşımının benimsendiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Kamu Yönetimi,Engellilik,Engelli Politikaları,Hükümet Programları,Türkiye

Kaynakça

1. ARIKAN, Ç. (2002). “Sosyal Model Çerçevesinde Özürlülüğe Yaklaşım”, Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, Cilt 2, Sayı 1, ss. 11-25.
2. AYSOY, M. (2004). Avrupa Birliği Sürecinde Özürlüler Politikası, Açı Kitaplar, İstanbul.
3. BARNES, C. (2012). The Social Model Of Disability: Valuable or Irrelevant? http://www.mcgill.ca/files/osd/TheSocialModelofDisability.pdf, 11.04.2014.
4. BEAULAURIER, R. L. ve TAYLOR, S. H. (2007). “Social Work Practice With People With Disabilities In The Era Of Disability Rights”, Psychological And Social Impact Of Illness And Disability (5th Edition), (Ed.) DELL, A. E. O. ve POWER P. W., Springer Publishing Company, New York, ss. 53-75.
5. BRADDOCK, D. L. ve PARİSH, S. (2011). “Sakatlığın Kurumsal Tarihi”, Sakatlık Çalışmaları: Sosyal Bilimlerden Bakmak (içinde), D. Bezmez vd. (Der.), F. B. Aydar (Çev.), Koç Üniversitesi Yayınları, İstanbul, s.s. 101-186.
6. BRICOUT, J. C. vd. (2004). “Linking Models of Disability For Children With Developmental Disabilities”, Journal Of Social Work In Disability & Rehabilitation, Vol. 3 (4), ss. 45-67, http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1300/J198v03n04_04#.U0fgo6IWeZQ, 11.04.2014.
7. BURCU, E. (2007). Türkiye’de Özürlü Birey Olma: Temel Sosyolojik Özellikleri ve Sorunları Üzerine Bir Araştırma, Hacettepe Üniversitesi Yayınları, Ankara.
8. COOPER, J. (2000). “Improving The Civil Rights Of People With Disabilities Through International Law”, Law Rights And Disability, (Ed.) COOPER, J., Jessica Kingsley Publishers, London, ss. 59-81.

9. ÇAĞLAR, S. (2009). Uluslararası Hukuk ve Türk Hukuk Sisteminde Engellilerin Eğitim Hakkı ve Devlet Yükümlülükleri, Beta Yayınları, İstanbul.
10. ÇEVİK, H. H. ve DEMİRCİ, S. (2008). Kamu Politikası: Kavramlar, Aktörler, Süreç, Modeller, Karar Verme, Seçkin Yayınları, Ankara.
11. DRAKE, R. F. (1999). Understanding Disability Policies, Mcmillan Press, London.
12. DUVERGER, M. (1971). Politikaya Giriş, S. Tiryakioğlu (Çev.), Varlık Yayınları, İstanbul.
13. DYE, T. R. (2005). Understanding Public Policy, Eleventh Edition, Pearson Prentice Hall, New Jersey.
14. ENGELLİ HAKLARINA İLİŞKİN SÖZLEŞME (2006). http://www.un.org/disabilities/documents/convention/convention_accessible_pdf, 08.04.2014.
15. GERSTON, L. N. (2004). Public Policy Making:Process And Principles, Second Edition, M.E. Sharpe, New York.
16. GÖKMEN, F. (2007). “Türkiye’de Özürlü Haklarının Gelişimi”, Öz-Veri Dergisi, Cilt 4, Sayı 2, ss. 1085-1106.
17. GÜNEYSU, G. (2013). “Birleşmiş Milletler Sisteminde İnsan Haklarının Korunması”, Temel İnsan Hakları Bilgisi-II, (Ed.) AVCI, M., Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir, ss. 2-23.
18. KALAYCIOĞLU, E. (1984). Çağdaş Siyasal Bilim, Beta Basın Yayın, İstanbul.
19. KAPANİ, M. (1996). Politika Bilimine Giriş, Bilgi Yayınevi, Ankara.
20. KOLAT, S. (2010). Avrupa Birliği Sosyal Politikası Çerçevesinde Özürlülere Yönelik Ayrımcılıkla Mücadele ve Türkiye’deki Yansımaları, Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Yayınları, Ankara.
21. KRAFT, M. E. ve FURLONG, S. R. (2007). Public Policy: Politics, Analysis And Alternatives, Second Edition, CQ Press, Washington DC.
22. LANG, R. (2007). “The Development And Critique Of The Social Model Of Disability”, Working Paper, Leonard Cheshire Disability And Inclusive Development Centre, http://www.ucl.ac.uk/lc-ccr/centrepublications/ workingpapers/ray, 12.04.2014.
23. ÖZBUDUN, E. (1983). Siyasal Partiler, 4. Bası, Ankara üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara.
24. ÖZİDA (2001). Özürlüler İçin Ülke Raporu: 1995-2000, Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Yayınları, Ankara.
25. ÖZİDA ve DİE (2004). Türkiye Özürlüler Araştırması 2002, Devlet İstatistik Enstitüsü Matbaası, Ankara.
26. PFEIFFER, D. (2005). “The Conceptualization of Disability”, Endling Disability Discrimination: Strategies For Social Workers, (Ed.) MAY, G. E. ve RASKE M. E., Pearson Education, Boston.
27. RIPLEY, R. B. ve FRANKLİN, G. A. (1991). Congress, The Bureaucracy And Public Policy, Fifth Edition, Brooks/Cole Publishing Company, California.
28. SEYYAR, A. (2008). “Sosyal Siyaset Ekseninde Yerel Özürlüler Politikası: Özürlü dostu Yerel sosyal Politikalar”, Yerel Siyaset Dergisi, Sayı 27, ss. 80-85, http://www.sosyalsiyaset.net/ documents/makale.asp, (21.04.2014).
29. SHAKESPEARE T. ve WATSON, N. (2011). “Farkı Yaratmak: Sakatlık Siyaset ve Tanınma”, Sakatlık Çalışmaları: Sosyal Bilimlerden Bakmak (içinde), D. BEZMEZ vd. (Der.), F. B. AYDAR (Çev.), Koç Üniversitesi Yayınları, İstanbul, s.s. 387- 414.
30. TÜİK (2011). “Nüfus ve Konut Araştırması 2011”, http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=15843, 23.10.2016.
31. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ (2016). “Hükümetler ve Programları”, https://www.tbmm.gov.tr/kutuphane/e_kaynaklar_kutuphane_hukumetler.html, 01.11.2016.
32. ÜNAL, Ş. (1994). “İnsan Haklarının Tarihi Felsefi ve Hukuki Temelleri”, Ankara Barosu Dergisi, Sayı 1, ss. 41-74.
33. WHO (2011a). “Dünya Engellilik Raporu: Yönetici Özeti”, http://siteresources.worldbank. org/TURKEYINTURKISHEXTN/Resources/455687-1328710754698/YoneticiOzeti.pdf, 07.04.2014.
34. WHO (2011b). “World Report On Disability”, http://www.who.int/disabilities/world_report/2011/report.pdf, 09.04.2014.
35. YANIK, M. (2008). “1982 Anayasası’nın İnsan Hakları Anlayışının Uluslararası Belgeler ve Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Değerlendirilmesi”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt XII, Sayı 1-2, ss. 1133-1161.
36. 30. HÜKÜMET PROGRAMI (1965), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP30.htm, 07.11.2016.
37. 31. HÜKÜMET PROGRAMI (1969), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP31.htm, 07.11.2016.
38. 32. HÜKÜMET PROGRAMI (1970), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP32.htm, 07.11.2016.
39. 37. HÜKÜMET PROGRAMI (1974), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP37.htm, 08.11.2016.
40. HÜKÜMET PROGRAMI (1975), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP39.htm, 08.11.2016.
41. HÜKÜMET PROGRAMI (1977), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP40.htm, 08.11.2016.
42. HÜKÜMET PROGRAMI (1977), https://www. tbmm.gov.tr/hukumetler/HP41.htm, 08.11.2016.
43. HÜKÜMET PROGRAMI (1978), https://www. tbmm.gov.tr/hukumetler/HP42.htm, 08.11.2016.
44. HÜKÜMET PROGRAMI (1979), https://www. tbmm.gov.tr/hukumetler/HP43.htm, 08.11.2016.
45. HÜKÜMET PROGRAMI (1980), https://www. tbmm.gov.tr/hukumetler/HP44.htm, 08.11.2016.
46. HÜKÜMET PROGRAMI (1983), https://www. tbmm.gov.tr/hukumetler/HP45.htm, 10.11.2016.
47. HÜKÜMET PROGRAMI (1987), https://www. tbmm.gov.tr/hukumetler/HP46.htm, 10.11.2016.
48. HÜKÜMET PROGRAMI (1989), https://www. tbmm.gov.tr/hukumetler/HP47.htm, 10.11.2016.
49. HÜKÜMET PROGRAMI (1991), https://www. tbmm.gov.tr/hukumetler/HP48.htm, 10.11.2016.
50. 53. HÜKÜMET PROGRAMI (1996), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP53.htm, 14.11.2016.
51. 54. HÜKÜMET PROGRAMI (1996), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP54.htm, 14.11.2016.
52. 55. HÜKÜMET PROGRAMI (1997), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP55.htm, 14.11.2016.
53. 56. HÜKÜMET PROGRAMI (1999), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP56.htm, 14.11.2016.
54. 57. HÜKÜMET PROGRAMI (1999), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP57.htm, 14.11.2016.
55. 58. HÜKÜMET PROGRAMI (2002), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP58.htm, 14.11.2016.
56. 59. HÜKÜMET PROGRAMI (2003), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP59.htm, 17.11.2016.
57. 60. HÜKÜMET PROGRAMI (2007), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP60.htm, 17.11.2016.
58. 61. HÜKÜMET PROGRAMI (2011), https://www.tbmm.gov.tr/hukumetler/HP61.htm, 17.11.2016.
59. 62. HÜKÜMET PROGRAMI (2014), www.akparti.org.tr/upload/documents/62nciHukumetProgrami.pdf, 21.11.2016.
60. 64. HÜKÜMET PROGRAMI (2015), http://www.akparti.org.tr/site/haberler/64.-hukumet-programi/80720#1, 22.11.2016.
61. 65. HÜKÜMET PROGRAMI (2016), https://www.akparti.org.tr/site/haberler/65.-hukumet-programi/84149#1, 23.11.2016