Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinde Algılanan Aile Desteği ile Kariyer Kararlılığı İlişkisi

Öz

Amaç: Bu araştırma, sağlık hizmetleri meslek yüksekokulunda öğrenim gören ön lisans öğrencilerinde algılanan aile desteği ile kariyer kararlılığı arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve algılanan aile desteğinin kariyer kararlılığını ne düzeyde yordadığını test etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca kariyer kararlılığı puanlarının cinsiyet, yaş grubu, sınıf düzeyi, öğrenim görülen program, anne-baba eğitim düzeyi ve ailenin sosyoekonomik düzeyine göre farklılaşıp farklılaşmadığı değerlendirilmiştir. Yöntem: Nicel araştırma yaklaşımına dayalı ilişkisel tarama modelinde yürütülen çalışmaya bir devlet üniversitesinin sağlık hizmetleri meslek yüksekokulunda öğrenim gören 531 öğrenci katılmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Algılanan Aile Desteği Ölçeği (20 madde) ve Kariyer Kararlılığı Ölçeği (6 madde) ile toplanmıştır. Veriler, SPSS 23.0 programında betimsel istatistikler, Pearson korelasyon, basit doğrusal regresyon, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA ile analiz edilmiştir. Bulgular: Algılanan aile desteği ile kariyer kararlılığı arasında pozitif yönlü, zayıf düzeyde ve anlamlı ilişki bulunmuştur (r=0.147,p<0.01). Algılanan aile desteği kariyer kararlılığının anlamlı bir yordayıcısıdır ve varyansın %2,1’ini açıklamaktadır (R²=0.021,p=0.001). Birinci sınıf öğrencilerinin kariyer kararlılığı puanları ikinci sınıflardan anlamlı düzeyde yüksektir (p=0.005). Diğer sosyodemografik değişkenlere göre anlamlı farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Sonuç: Araştırmanın temel sonuçlarından biri, algılanan aile desteğinin öğrencilerin kariyer kararlarını netleştirmede olumlu ancak sınırlı bir katkı sunduğunu göstermesidir. Bunun yanı sıra, sınıf düzeyine bağlı farklılaşma, eğitim süreci ilerledikçe kariyer kararlılığının zayıflayabildiğine işaret etmektedir. Bu bulgu, özellikle mezuniyet aşamasına yaklaşan öğrencilerin mesleki geleceklerine ilişkin belirsizlik yaşayabildiklerini düşündürmekte ve eğitim sürecinin ileri evrelerinde karar netliğini sürdürmeye yönelik destekleyici kariyer rehberliği uygulamalarının önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Algılanan aile desteği
• kariyer kararlılığı
• Sağlık hizmetleri meslek yüksekokulu öğrencileri

The Relationship Between Perceived Family Support and Career Decidedness among Vocational School of Health Services Students

Öz

Objective: This study examined the relationship between perceived family support and career decidedness among associate degree students enrolled in a Vocational School of Health Services and tested the extent to which perceived family support predicts career decidedness. It also investigated whether career decidedness differs by gender, age group, grade level, program, parental education, and perceived socioeconomic status. Methods: Using a quantitative correlational design, the study included 531 students from a state university’s Vocational School of Health Services. Data were collected via a Personal Information Form, the Perceived Family Support Scale (20 items), and the Career Decidedness Scale (6 items). Analyses were conducted in SPSS 23.0 using descriptive statistics, Pearson correlation, simple linear regression, independent samples t-test, and one-way ANOVA. Results: Perceived family support was positively and significantly associated with career decidedness (r=0.147,p<.001). Regression results showed that perceived family support significantly predicted career decidedness, explaining 2.1% of the variance (R²=0.021,p=0.001). First-year students reported significantly higher career decidedness than second-year students (p=0.005). No significant differences were found for other sociodemographic variables (p>0.05). Conclusion: One of the main findings of the study is that perceived family support makes a positive yet limited contribution to helping students clarify their career decisions. In addition, differences by class level indicate that career decidedness may weaken as the educational process progresses. This finding suggests that students approaching graduation may experience uncertainty about their professional future and underscores the importance of supportive career guidance practices aimed at sustaining decision clarity in the later stages of education.

Anahtar Kelimeler

• Perceived family support
• Career decidedness
• Vocational school of health services students

Kaynakça

1. 1. Akçakanat T, Uzunbacak HH. Kariyer kararlılığı ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi. 2019;4(9):159-170.
2. 2. Willhardt G, Klehe U-C, Schäfer M. Setting sails for your harbor: Navigating beyond NEET status through self-efficacy and career decidedness. Journal of Adolescence. 2026;98:200-212. doi:10.1002/jad.70051
3. 3. Gültekin V, Şeşen Y. Career decidedness of vocational school students. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2021;6(1):3-14.
4. 4. Uthayakumar R, Schimmack U, Hartung PJ, Rogers JR. Career decidedness as a predictor of subjective well-being. Journal of Vocational Behavior. 2010;77(2):196-204
5. 5. Young RA. Helping adolescents with career development. The Career Development Quarterly. 1994;42(3):195-203. doi:10.1002/j.2161-0045.1994.tb00934.x
6. 6. Arslan Ü, Bayraktar Uyar B. Do career decidedness and career distress influence psychological and subjective wellbeing? The mediating role of mindfulness. International Journal of Contemporary Educational Research. 2020;7(2):271-280. doi:10.33200/ijcer.783328
7. 7. Lounsbury JW, Tatum HE, Chambers W, Owens KS, Gibson LW. An investigation of career decidedness in relation to "Big Five" personality constructs and life satisfaction. College Student Journal. 1999;33(4):646-652.
8. 8. Li H, Ngo H-y, Cheung F. Linking protean career orientation and career decidedness: The mediating role of career decision self-efficacy. Journal of Vocational Behavior. 2019;115:103322. doi:10.1016/j.jvb.2019.103322

9. 9. Arslan Ü. Relation between career decidedness and subjective wellbeing in university students. Participatory Educational Research. 2022;9(2):103-117. doi:10.17275/per.22.31.9.2
10. 10. Restubog SLD, Florentino AR, Garcia PRJM. The mediating roles of career self-efficacy and career decidedness in the relationship between contextual support and persistence. Journal of Vocational Behavior. 2010;77(2):186-195. doi:10.1016/j.jvb.2010.06.005
11. 11. Erhan T, Karagöz Ş, Uzunbacak HH. Kariyer kararlılığının psikolojik iyi oluş üzerine etkisi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi. 2021;19(4):171-198.
12. 12. Gati I, Krausz M, Osipow SH. A taxonomy of difficulties in career decision making. Journal of Counseling Psychology. 1996;43(4):510-526.
13. 13. Lent RW, Brown SD, Hackett G. Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior. 1994;45(1):79-122. doi:10.1006/jvbe.1994.1027
14. 14. Leung SA. The big five career theories. In: Athanasou JA, Van Esbroeck R, editors. International handbook of career guidance. Springer; 2008. p. 115-132.
15. 15. Cengiz H. Algılanan sosyal desteğin kariyer kararlılığına etkisinde iyimserliğin aracılık rolü. İşletme Araştırmaları Dergisi. 2022;14(3):2516-2530.
16. 16. Hirschi A, Niles SG, Akos P. Engagement in adolescent career preparation: Social support, personality and the development of choice decidedness and congruence. Journal of Adolescence. 2011;34(1):173-182. doi:10.1016/j.adolescence.2009.12.009
17. 17. Koyuncuoğlu Ö. An investigation of academic motivation and career decidedness among university students. International Journal of Research in Education and Science (IJRES). 2021;7(1):125-143. doi:10.46328/ijres.1694
18. 18. Taş MA, Özmen M. Meslek seçiminde aile desteği ve kariyer uyum yetenekleri ilişkisi: Olumlu gelecek beklentisinin aracılık rolü. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi. 2019;7(16):736-761. doi:10.33692/avrasyad.543865
19. 19. Watson MB. Career maturity assessment in an international context. In: Athanasou JA, Van Esbroeck R, editors. International handbook of career guidance. Springer; 2008. p. 511-523.
20. 20. Gök E, Bilge F. Aile desteğinin meslek seçiminde cinsiyet rolleri ve kariyer kararı yetkinliği ilişkisindeki düzenleyici rolü. Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi. 2024;7(2):77-96. doi:10.58501/kpdd.1416794_1
21. 21. Ulun C. Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin kariyer kararlılığı düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Spor Bilimleri Öğrenci Çalışmaları. 2023;5(2):106-115.
22. 22. Eskin M. Reliability of the Turkish version of the perceived social support from friends and family scales, scales for interpersonal behavior and suicide probability scale. Journal of Clinical Psychology. 1993;49(4):515-522.
23. 23. George D, Mallery P. SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update. 10th ed. Pearson; 2010.
24. 24. Hou C, Wu Y, Liu Z. Career decision-making self-efficacy mediates the effect of social support on career adaptability: A longitudinal study. Social Behavior and Personality. 2019;47(5):1-13. doi:10.2224/sbp.8157
25. 25. Young RA, Friesen JD. The intentions of parents in influencing the career development of their children. The Career Development Quarterly. 1992;40(3):198-206. doi:10.1002/j.2161-0045.1992.tb00326.x
26. 26. Ma P-WW, Yeh CJ. Factors influencing the career decision status of Chinese American youths. The Career Development Quarterly. 2005;53(4):337-347. doi:10.1002/j.2161-0045.2005.tb00664.x
27. 27. Leierer SJ, Wilde CK, Peterson GW, Reardon RC. The career decision state and rehabilitation counselor education programs. Rehabilitation Counseling Bulletin. 2015;59(3):133-142. doi:10.1177/0034355215579278
28. 28. Levin N, Braunstein-Bercovitz H, Lipshits-Braziler Y, Gati I, Rossier J. Testing the structure of the Career Decision-Making Difficulties Questionnaire across country, gender, age, and decision status. Journal of Vocational Behavior. 2019;116:103365. doi:10.1016/j.jvb.2019.103365
29. 29. Yaşar OM, Sunay H. Career decidedness of college students. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi. 2020;15(23):1614-1624. doi:10.26466/opus.671754
30. 30. Van Esbroeck R. Career guidance in a global world. In: Athanasou JA, Van Esbroeck R, editors. International handbook of career guidance. Springer; 2008. p. 23-44