Derleme

COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri

Cilt: 12 Sayı: 3 25 Aralık 2021
PDF İndir
EN TR

COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri

Öz

Dünya çapında milyonlarca insan SARS-CoV-2 virüsünün neden olduğu ve COVID-19 olarak bilinen yeni koranavirüs hastalığından etkilenmiş durumdadır. COVID-19 enfeksiyonu, asemptomatik bir enfeksiyon olarak ortaya çıkabildiği gibi öksürük, titreme, ateş, yorgunluk ve nefes darlığı şeklinde belirtilerle karakterize bir solunum yolu hastalığı olarak da görülebilmektedir. Çoklu organ yetmezliği olan ağır hastalarda, şiddetli akut inflamasyon ve sitokin fırtınası olarak adlandırılan aşırı sitokin salınımı söz konusudur. Virüs ile enfekte bazı kişilerde diyare ve gastrointestinal sistemde tutulum görülmesi bağırsak mikrobiyotasını ve bağırsak-akciğer eksenini akla getirmektedir. COVID-19’un kötü klinik sonuçları yaşlılık ve komorbidite varlığı gibi spesifik risk faktörleri ile ilişkili olması ve aynı zamanda bu risk faktörlerinin de sağlıksız mikrobiyota ile ilişkili olması bu ihtimali kuvvetlendirmektedir. Bağırsak-akciğer ekseninin COVID-19 için çift yönlü hareket ettiği düşünülmektedir. Mikrobiyota kaynaklı endotoksinler ve metabolitler, akciğerleri dolaşım aracılığı ile etkileyebilmekte ve akciğerde inflamasyon oluştuğunda bu durum ise bağırsak mikrobiyotasını etkileyebilmektedir. Bununla birlikte bağırsak mikrobiyotası ile immün sistem arasındaki denge halinde bozulma meydana geldiğinde inflamatuar süreçler başlamaktadır. Diyet, bağırsak mikrobiyotasının şekillenmesinde önemli bir rol oynamaktadır ve bağırsak-akciğer ekseni boyunca etki eden farklı diyet faktörleri gündeme gelmiştir. Bunlardan kısa zincirli yağ asitlerinin, bağırsak-akciğer ekseni boyunca anti-inflamatuar ve immün yanıtı düzenleyici etkisi olduğu düşünülmektedir. Polifenoller, vitamin ve mineraller gibi besin bileşenlerinin bağırsak mikrobiyotası üzerinde immün yanıtı düzenleyici önemli etkileri bulunabilmektedir. Probiyotikler, prebiyotikler ve diyet lifi gibi diyet takviyeleri ile birlikte kişiselleştirilmiş, bütüncül bir diyet, COVID-19'dan etkilenen hastalarda iyileşmeyi hızlandırmak ve klinik sonuçları geliştirmek için umut vadeden bir yaklaşım olabilir. Bu derlemenin amacı, bağırsak-akciğer ekseni ve mikrobiyota ilişkili diyet faktörleri ve COVID-19 üzerine potansiyel etkilerinin açıklanmasıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Zabetakis I, Lordan R, Norton C, Tsoupras A. COVID-19: The Inflammation Link and the Role of Nutrition in Potential Mitigation. Nutrients. 2020;12(5).
  2. [2] Viana SD, Nunes S, Reis F. ACE2 imbalance as a key player for the poor outcomes in COVID-19 patients with age-related comorbidities - Role of gut microbiota dysbiosis. Ageing Res Rev. 2020;62:101123.
  3. [3] Buonaguro L, Tagliamonte M, Tornesello ML, Buonaguro FM. SARS-CoV-2 RNA polymerase as target for antiviral therapy. J Transl Med. 2020;18(1):185.
  4. [4] Jiang F, Deng L, Zhang L, Cai Y, Cheung CW, Xia Z. Review of the Clinical Characteristics of Coronavirus Disease 2019 (COVID-19). J Gen Intern Med. 2020;35(5):1545-9.
  5. [5] Li G, Fan Y, Lai Y, Han T, Li Z, Zhou P, et al. Coronavirus infections and immune responses. J Med Virol. 2020;92(4):424-32.
  6. [6] Xu Z, Shi L, Wang Y, Zhang J, Huang L, Zhang C, et al. Pathological findings of COVID-19 associated with acute respiratory distress syndrome. Lancet Respir Med. 2020;8(4):420-2.
  7. [7] Zhou F, Yu T, Du R, Fan G, Liu Y, Liu Z, et al. Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study. Lancet. 2020;395(10229):1054-62.
  8. [8] Mehta P, McAuley DF, Brown M, Sanchez E, Tattersall RS, Manson JJ, et al. COVID-19: consider cytokine storm syndromes and immunosuppression. Lancet. 2020;395(10229):1033-4.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

17 Şubat 2021

Kabul Tarihi

12 Kasım 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 12 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yiğit, A., & Kuyumcu, A. (2021). COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(3), 402-410. https://doi.org/10.22312/sdusbed.882194
AMA
1.Yiğit A, Kuyumcu A. COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;12(3):402-410. doi:10.22312/sdusbed.882194
Chicago
Yiğit, Aslı, ve Aliye Kuyumcu. 2021. “COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 12 (3): 402-10. https://doi.org/10.22312/sdusbed.882194.
EndNote
Yiğit A, Kuyumcu A (01 Aralık 2021) COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 12 3 402–410.
IEEE
[1]A. Yiğit ve A. Kuyumcu, “COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 3, ss. 402–410, Ara. 2021, doi: 10.22312/sdusbed.882194.
ISNAD
Yiğit, Aslı - Kuyumcu, Aliye. “COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 12/3 (01 Aralık 2021): 402-410. https://doi.org/10.22312/sdusbed.882194.
JAMA
1.Yiğit A, Kuyumcu A. COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2021;12:402–410.
MLA
Yiğit, Aslı, ve Aliye Kuyumcu. “COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 12, sy 3, Aralık 2021, ss. 402-10, doi:10.22312/sdusbed.882194.
Vancouver
1.Aslı Yiğit, Aliye Kuyumcu. COVID-19 Patogenezinde Diyetin Bağırsak-Akciğer Ekseni Üzerine Potansiyel Etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 01 Aralık 2021;12(3):402-10. doi:10.22312/sdusbed.882194

CC

Creative Commons Attribution 4.0 International License

Atıf gereklidir, ticari olmayan amaçlarla kullanılabilir ve değişiklik yapılarak türev eser üretilemez.