Aminoasit Bazlı Biyostimülantların Fasulye’nin (Phaseolus vulgaris L.) Verim ve Verim Ögeleri Üzerine Etkisi

Öz

Bitkide oluşabilecek abiyotik streslere karşı biyostimülantların koruyucu etkileri, tarımsal üretimden elde edilecek verimi daha devamlı ve uzun süreli hale getirebilmektedir. Denemeler 2021 ve 2024 yıllarında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme alanlarında, farklı ekim zamanı ve aminoasit uygulamalarının kuru fasulyede verim ve verim ögeleri üzerine etkilerini araştırmak ve düşük sıcaklık gibi stres koşullarında biyostimülantların verime etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Denemeler tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre dört tekrarlamalı olarak kurulmuş, ana parsellere ekim zamanları (10 Nisan, 20 Nisan ve 30 Nisan) alt parsellere ise aminoasit uygulamaları (kontrol; tohum kaplama; yapraktan uygulama; tohum kaplama + yapraktan uygulama) yerleştirilmiştir. İncelenen verim ve verim ögeleri bakımından fasulye yetiştiriciliği için sıcaklığın daha uygun olduğu ikinci ekim zamanı en iyi sonuçları göstermiştir. Aminoasit uygulamaları bakımından ise tohum kaplama + yapraktan uygulama parsellerinden en iyi sonuçlar elde edilmiştir. Sonuç olarak; Eskişehir bölgesi için kuru fasulye tarımında Nisan ayı sonunda ekim ve tohum kaplama + yapraktan uygulama şeklindeki aminoasit uygulaması tavsiye edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• aminoasit
• biyostimülant
• ekim zamanı
• fasulye
• verim

Teşekkür

Bu çalışmanın ilk yıl sonuçları Nurettin Aydemir tarafından yüksek lisans tezi olarak sunulmuştur.

Effects of Biostimulants Based on Amino Acid on Yield and Yield Components of Common Bean (Phaseolus vulgaris L.)

Öz

The protective effects of biostimulants against abiotic stresses that may occur in plants can make the yield from agricultural production more continuous and long term. The research was carried out in the experimental areas of Eskişehir Osmangazi University Faculty of Agriculture in 2021 and 2024. The aim of the study; investigate the effects of different sowing time and amino acis application on the yield and yield components of beans and determine the effect of biostimulants on yield under stress conditions such as low temperature. The experimental design was split plot with four replicates. Sowing time (10 April, 20 April and 30 April) was in main plots and amino acid applications (control, seed coating, foliar application, seed coating + foliar application) in subplots. The second sowing time, when the temperature was more suitable for beans, showed the best results in terms of yield and yield components. In terms of amino acid applications, the best results were obtained from seed coating + foliar application plots. As a result, for dry bean cultivation in the Eskişehir region, end of the April for sowing time and seed coating + foliar amino acid application is recommended.

Anahtar Kelimeler

• amino acid
• bean
• biostimulant
• sowing time
• yield

Kaynakça

1. Abdel-Mawgoud, A.M.R., El-Bassiouny, A.M., Ghoname, A., & Abou-Hussein, S.D. (2011). Foliar application of amino acids and micronutrients enhance performance of green bean crop under Newly Reclaimed Land conditions. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 5(6), 51-55.
2. Akçin, A. (1974). Erzurum şartlarında yetiştirilen kuru fasulye çeşitlerinde gübreleme, ekim zamanı ve sıra aralığının tane verimine etkisi ile bu çeşitlerin bazı fenolojik, morfolojik ve teknolojik karakterleri üzerine bir araştırma. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, 157, 1-112.
3. Anlarsal, A.E., Yücel, C., & Özveren, D. (2000). Çukurova koşullarında bazı fasulye (Phaseolus vulgaris L.) çeşitlerinde tane verimi ve verimle ilgili özellikler ile bu özellikler arası ilişkilerin saptanması. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 24, 19-29.
4. Anonim (2022). Toprak-Su Analiz Laboratuvarı, Toprak Analiz Raporu, Eskişehir.
5. Anonim (2024). Eskişehir Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Toprak Analiz Raporu, Eskişehir.
6. Anonim (2025). https://www.amalgerol.com.tr/ueruenler/amalgerol-essence (Erişim tarihi: 28.07.2025).
7. Aytekin, R.İ., & Çalışkan, S. (2015). Fasulye'de büyüme ve gelişme dönemleri. Türk Tarım Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3(2), 84-93.
8. Bayrak, İ. H. (2019). Farklı ekim zamanlarının fasulye bitkisinin verim ve verim unsurlarına etkisi. (Yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü)

9. Bozkurt, A. (2020). Farklı ekim sıklıkları ve ekim zamanlarının kuru fasulyede (Phaseolus vulgaris L.) tane verimi ve bazı verim öğeleri üzerine etkilerinin belirlenmesi. (Yüksek lisans tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü)
10. Çakır, S. (2017). Amino asitler ve bitkilerdeki görevleri. (Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü)
11. Çakır, M., Yıldırım, A.N., Çelik, C., & Esen, M. (2021). Farklı bitki büyümeyi düzenleyici maddelerin Jeromine elma çeşidinde kalite ve biyokimyasal içerikleri üzerine etkisi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 36, 478-487. doi: 10.7161/omuanajas.936081
12. Delchev, G., Zhelyazkova, T., & Stoyanova, A. (2014). Stability valuation of some mixtures between foliar fertilizers and combined herbicides for the grain yield of durum wheat. Turkish Journal of Agricultural and Natural Sciences, 1, 1128-1133.
13. Du Jardin, P. (2015). Plant biostimulants: Definition, concept, main categories and regulation. Scientia Horticulturae, 196, 3-14. doi:10.1016/j.scienta.2015.09.021
14. El-Gamal, I.S., Abd El-Aal, M.M.M., El-Desouky, S.A., Khedr, Z.M., & Abo Shady, K.A. (2016). Effect of some growth substances on growth, chemical compositions and root yield productivity of sugar beet (Beta vulgaris L.) plant. Middle East Journal of Agriculture Research, 5(2), 171-185.
15. El-Ghamry, A. M., Abd El-Hai, K. M., & Ghoneem, K. M. (2009). Amino and humic acids promote growth, yield and disease resistance of faba bean cultivated in clayey soil. Australian Journal of Basic and Applied Sciences, 3 (2), 731-739.
16. Göre, M. (2024). Tıbbi ve aromatik bitkilerde biyostimülant uygulamaları: Avantajlar, zorluklar ve gelecek perspektifleri. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 12(11), 1944-1952.
17. Kahraman, A. (2014). Ekim zamanlarının kuru fasulye genotiplerinde (Phaseolus vulgaris L.) verim, verim unsurları ve kalite özellikleri üzerine etkileri. (Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
18. Kavasoğlu, A. (2018). Aminoasit uygulamasının kınalı fasulye çeşidinin tarımsal özellikleri üzerine etkileri. (Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü)
19. Kowalczyk, K.,& Zielony, T. (2008). Effect of aminoplant and asahi on yield and quality of lettuce grown on rockwool. Conf.of biostimulators in modern agriculture, 7-8 Febuary 2008, Warsaw, Poland.
20. Kulaz, H., Çirka, M., Erdin, F., & Baran, İ. (2022). Ekim zamanı ve sıra arası uygulamalarının nohut çeşitlerinde verim ve verim özellikleri üzerine etkileri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 12(4), 2520-2531.
21. Mathoboa, R., Maraisa, D., & Steyn, J.M. (2017). The effect of drought stress on yield, leaf gaseous exchange and chlorophyll fluorescence of dry beans (Phaseolus vulgaris L.). Agricultural Water Management, 180, 118-125. https://doi.org/10.1016/j.agwat.2016.11.005
22. Moraditochaee, M., Bidarigh, S., Azarpour, E., Danesh, R. K., & Bozorgi, H. R. (2012). Effects of nitrogen fertilizer management and foliar spraying with amino acid on 34 yield of cowpea (Vigna unguiculata L.). International Journal of Agriculture and Crop Sciences, 4 (20), 1489-1491.
23. Paleckiene, R., Sviklas, A., & Šlinkšiene, R. (2007). Physicochemical properties of a microelement fertilizer with amino acids. Russian Journal of Applied Chemistry, 80 (3), 352-357.
24. Popko, M., Wilk, R., & Górecki, H. (2014). New amino acid biostimulators based on protein hydrolysate of keratin. Przemysl Chemiczny, 93, 1012-1015.
25. Sadak, M. S. H., Abdelhamid, M. T., & Schmidhalter, U. (2015). Effect of foliar application of amino acids on plant yield and some physiological parameters in bean plants irrigated with seawater. Acta Biológica Colombiana, 20 (1), 141-152.
26. Seadh, S.E., EL-Abady, M.I., Farouk, S., & EL-Saidy Amal, E.A. (2008). Effect of foliar nutrition with humic and amino acids under N-levels on wheat productivity and quality of grains and seeds. Egyptian Journal of Applied Science, 23, 543-558.
27. Shafeek, M. R., Hafez, M. M., Mahmoud, A. R., & Ali, A. H. (2014). Comparative effect on N-fixing bacterial with foliar application of amino acid mixed on growth and yield of pea plants (Pisum sativum L.). Middle East Journal of Applied Sciences, 4, 755–761.
28. Steel, R.G.D., & Torrie, J.H. (1980). Principles and procedures of statistics. A biometrical approach. 2nd edition. McGraw-Hill, New York.
29. Tam, A. (2008). Van koşullarında farklı ekim zamanı uygulamalarının fasulye’ de (Phaseolus vulgaris L.) verim ve verim öğelerine etkisi. (Yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü)
30. Yavaş, İ., & Ünay, A. (2018). Baklagillerde kök, nodül oluşumu ve azot fiksasyonu üzerine bazı küresel iklim değişikliği parametrelerinin etkisi. Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi, 4(2), 270-278.
31. Zewail, R. M. Y. (2014). Effect of seaweed extract and amino acids on growth and productivity and some biocostituents of common bean (Phaseolus vulgaris L.) plants. Journal of Plant Production, 5 (8), 1441-1453. DOI:10.21608/jpp.2014.64669