Satsuma ve Klemantin Mandarin Ağaçlarında Yapraktan Meyveye Bitki Besin Maddelerinin Taşınımı ve Verim Bileşenleri Üzerine Etkilerinin Araştırılması

Yıl 2025, Cilt: 20 Sayı: 2, 75 - 88, 30.12.2025

Hilal Yılmaz Sahriye Sönmez

https://doi.org/10.54975/isubuzfd.1804801

Öz

Bu çalışmada, Satsuma (Citrus unshiu Marcovitch) ve Klemantin (Citrus reticulata Clementine) mandarin çeşitlerinde yapraktan meyveye bitki besin elementlerinin taşınımı ve bu taşınımın verim bileşenleri üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Bu amaçla, meyve tutum döneminde (Temmuz sonu) alınan yaprak ve meyve örneklerinde N, P, K, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn ve Cu elementlerinin analizleri ile olgunlaşan meyve örneklerinde suda çözünebilir kuru madde (SÇKM), C vitamini içeriği, meyve ağırlığı, meyve çapı ve ağaç başına verim değerleri belirlenmiştir. Araştırmada; her iki çeşitte de yaprak makro element içerikleri Ca>N>K>Mg>P; mikro elementler ise Satsuma’da Fe>Zn>Cu>Mn, Klemantin’de Fe>Cu>Zn>Mn şeklinde gerçekleşmiştir. Meyve örneklerinin makro element içerikleri Satsuma’da K>N>Ca>Mg=P, Klemantin’de N>K>Ca>Mg=P; mikro elementler ise her iki çeşitte de Mn>Fe>Zn=Cu olarak belirlenmiştir. Satsuma’nın olgunlaşmış meyvelerinde SÇKM % 8.3-10.2, C Vitamini 17.3-46.6 mg/100g, meyve ağırlığı 74.48-129.84 g, meyve çapı 32.49-59.65 mm ve verim 0.75-195 kg/ağaç; Klemantin’de ise SÇKM % 7.9-11.1, C Vitamini 39-56.5 mg/100g, meyve ağırlığı 59.08-93.81 g, meyve çapı 47.89-55.48 mm ve verim 80-140 kg/ağaç aralığında bulunmuştur. Yapraktan meyveye element taşınım oranları incelendiğinde; taşınım sıralamasının Satsuma’da Mn>K>P=Cu>N>Mg>Zn>Ca>Fe; Klemantin’de ise Mn>P>K>Mg>N>Zn>Ca>Cu>Fe şeklinde olmuştur. Sonuç olarak, her iki mandarin çeşidinin aynı yetiştirme koşullarında bile yaprak ve meyvelerdeki besin element miktarlarının farklılık gösterdiği ve bu farkın çeşit özelliğinden kaynaklandığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Antalya , C vitamini , verim , bitki besin maddesi , suda çözünebilir kuru madde

Etik Beyan

Bu çalışmanın yazarları olarak herhangi bir etik kurul onay bilgileri beyanımız bulunmadığını bildiririz.

Destekleyen Kurum

Bulunmamaktadır.

Teşekkür

Bu araştırma makalesi, Akdeniz Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Anabilim Dalında Hilal YILMAZ tarafından sunulan Yüksek Lisans tezinden üretilmiştir.

Transport of Plant Nutrients from Leaf to Fruıt In Satsuma (Citrus Unshiu Marcovitch) and Clemantine (Citrus Reticulata Clementine) Mandarin Trees And Investigation of Its Effects on Yield Components

Öz

This study investigated the transport of plant nutrients from leaves to fruits and its effects of the transport on yield components in Satsuma (Citrus unshiu Marcovitch) and Clementine (Citrus reticulata Clementine) mandarin varieties. Leaf and fruit samples taken at the fruit-setting period (end of July) were analyzed for N, P, K, Ca, Mg, Fe, Mn, Zn, and Cu, and water soluble solid content (WSS), vitamin C content, fruit weight, fruit diameter, and yield per tree were determined in ripening fruit samples. In the study, the macronutrients in the leaves were Ca>N>K>Mg>P in both varieties; while the micronutrients were Fe>Zn>Cu>Mn in Satsuma and Fe>Cu>Zn>Mn in Clementine. The macronutrients of the fruit samples were K>N>Ca>Mg=P in Satsuma and N>K>Ca>Mg=P in Clementine; Micronutrients were determined in both varieties as Mn>Fe>Zn=Cu. In mature Satsuma fruits, WSS ranged from 8.3-10.2%, Vitamin C from 17.3-46.6 mg/100g, fruit weight from 74.48-129.84 g, fruit diameter from 32.49-59.65 mm, and yield from 0.75-195 kg/tree. In Clementine, WSS ranged from 7.9-11.1%, Vitamin C from 39-56.5 mg/100g, fruit weight from 59.08-93.81 g, fruit diameter from 47.89-55.48 mm, and yield from 80-140 kg/tree. When the element transport rates from leaf to fruit were examined, the transport order was Mn>K>P=Cu>N>Mg>Zn>Ca>Fe in Satsuma; and Mn>P>K>Mg>N>Zn>Ca>Cu>Fe in Clementine. In conclusion, although both mandarin cultivars were grown under the same growing conditions, the amounts of nutrients in leaf and fruit tissues differed significantly, and this difference was due to cultivar characteristics.

Anahtar Kelimeler

Antalya , Vitamin C , water-soluble dry matter , yield , plant nutrients

Etik Beyan

As the authors of this study, we declare that we do not have any ethical committee approval information declaration.

Destekleyen Kurum

It does not exist.

Teşekkür

This research article was produced from the Master's thesis submitted by Hilal YILMAZ in the Department of Soil Science and Plant Nutrition at Akdeniz University, Institute of Science.

Kaynakça

• Ahmed, W. A. Q. A. R., Nawaz, M. A., Iqbal, M. A., & Khan, M. M. (2007). Effect of different rootstocks on plant nutrient status and yield in Kinnow mandarin (Citrus reticulata Blanco). Pak. J. Bot, 39(5), 1779-1786.
• Ampatzidis, Y., & Partel, V. (2019). UAV-based high throughput phenotyping in citrus utilizing multispectral ımaging and artificial ıntelligence. Remote Sensing, 11(4), 410. http://doi:10.3390/rs11040410.
• Anonim. (2017). T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü Çeşit Kataloğu. ISBN: 978-605-4672-59-2, Antalya, 192 syf. Erişim adress https://arastirma.tarimorman.gov.tr/batem/Belgeler/Kitaplar/BATEM_cesit_katalog.pdf.
• Anonymous. (1982). Methods of soil analysis (Ed. A.L. Page). Number 9. Part 2. Madison.Wisconsin. USA. 1159 p. Ateş, F. (2017). Çeşitli yöntemlerle elde edilen mandalina kabuk ve yaprak ekstraktlarının incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
• Aygören, E. (2020). Turunçgiller ürün raporu. Tarımsal Ekonomi Ve Politika Geliştirme Enstitüsü, TEPGE ,Yayın No: 324
• Barlas, N.T. (2017). Satsuma mandarininde (Citrus unshiu Marc.) besin elementi alınım seyrinin belirlenmesi. (Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
• Barlas, N. T., & İrget, M. E. (2012). Satsuma mandarininin (Citrus unshiu Marcovitch) meyve ile topraktan kaldırdığı besin elementi miktarının belirlenmesi (ı)-makro elementler. Çukurova Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 31(3), 81-88.
• Barlas, N. T., & Kadyampakeni, D. M. (2022a). Clementine mandarin: biomass formation, distribution and nitrogen uptake trends. Journal of Plant Nutrition, 45(10), 1536-1546.
• Barlas, N. T., & Kadyampakeni, D. M. (2022b). Phosphorus Dynamics in Clementine Mandarin. International Journal of Fruit Science, 22(1), 133-141.
• Black. C. A. (1957). Soil-plant relationships. John Wiley and Sons. Inc. Newyork.
• Broeksma, C. R. (2022). In-season mineral nutrient management of citrus by early (spring/summer) season sampling of leaves, fruitlets, and flowers (Doctoral dissertation, Stellenbosch: Stellenbosch University).
• Cemeroğlu, B. (2010). Gıda analizleri kitabı. Nobel Yayınları, ISBN978- 978-605-7928-53-5, Ankara.
• Chapman. H.D. (1964). Foliar sampling for determining the nutrient status of crops. World Crops. 16(3), 36-36.
• Chen, Y., Li, F., Wu, Y., Zhou, T., Chang, Y., Lian, X., & Lu, X. (2022). Profiles of citrus orchard nutrition and fruit quality in Hunan Province, China. International Journal of Fruit Science, 22(1), 779-793.
• Cücü-Açıkalın, E. (2004). Yerli turunç, carrizo ve troyer sitranj anaçlarının antalya koşullarında yetiştirilen önemli turunçgil tür ve çeşitlerinin yapraktaki karbonhidrat ve bitki besin elementleri ile meyve verim ve kalitesi üzerine etkileri. (Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
• Çelik, H., & Urhan, G. (2020). Keles yöresi kiraz bahçelerinin beslenme durumlarının toprak, yaprak ve meyve analizleri ile değerlendirilmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 34(1), 185-200.
• Dalal, R. P. S., Beniwal, B. S., & Sehrawat, S. K. (2013). Seasonal variation in growth, leaf physiology and fruit development in Kinnow, a mandarin hybrid. Journal of Plant Studies, 2(1), 72.
• De Moraes Barros. H. R., de Castro Ferreira. T. A. P., & Genovese. M. I. (2012). Antioxidant capacity and mineral content of pulp and peel from commercial cultivars of citrus from Brazil. Food chemistry. 134 (4), 1892-1898.
• Evliya. H. (1964). Kültür bitkilerinin beslenmesi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları. Yayın no:36. 292-294. Ankara.
• Food and Agriculture Organization (FAO), 2022. Food and Agrıculture Organızatıon of The Unıted Natıons Statistics Division, Erişim address http.//www.fao.org/faostat/en/#data/QC.
• Fu, Xing-Zheng., Xie, F., Cao, & L., Ling, L.L. 2019. Chun Chang-Pin, Peng Liang-Zhi. (2019). Changes in mineral nutrition during fruit growth and development of ‘Seike’ and ‘Newhall’ navel orange as a guide for fertilization. Revista Brasileira de Fruticultura, 41(5), 111.
• Gui, H. P., Tan, Q. L., Hu, C. X., Zhang, Y., Zheng, C. S., Sun, X. C., & Zhao, X. H. (2014). Floral analysis for Satsuma mandarin (Citrus unshiu Marc.) nutrient diagnosis based on the relationship between flowers and leaves. Scientia Horticulturae, 169, 51-56.
• Hakerlerler, H., Anaç, D., Okur, B. & Saatçi, N. (1994). Gümüldür ve Balçova’daki satsuma mandarin bahçelerinde ağır metal kirliliğinin araştırılması, Ege Üni. Arş. Fonu, Proje No: 92, s 47, Bornova-İzmir.
• Harrison, M. R., Spiers, J. D., Coneva, E. D., Dozier, W., & Woods, F. M. (2013). Orchard design influences fruit quality, canopy temperature, and yield of satsuma mandarin (Citrus unshiu ‘Owari’). International Journal of Fruit Science, 13(3), 334-344.
• İbrikçi, H. (1994). Macro element stsatus of Mandarin orchard in Southern Turkey. Commun. Soil Sci. Plant Anal., 25, 2971-2980.
• Jackson. M.C. (1967). Soil chemical analysis. Prentice Hall of India Private'Limited. New Delhi.
• Jones Jr., Benton, J., Wolf, B., & Mills HA. (1991). Plant Analysis Handbook. I. Methods of Plant Analysis and Interpretation. Micro-Macro Publishing, Inc. 183. Paradise Blud., Suite 108, Athens, Georgia 30607 USA, 23 pp
• Kabaş, Ö. (2010). Bazı turunçgil meyvelerinin fiziksel özelliklerinin belirlenmesi. Derim, 27(1), 33-42.
• Kacar, B. & Katkat. A.V. (2007). Bitki Besleme Nobel Yayınları. Yayın no:849 Fen ve biyoloji yayın dizisi 29. ISBN978-975-591-834-1 Ankara.
• Kacar. B. (2009). Toprak analizleri. Nobel Yayınları. Yayın no:968 (72).
• Kacar, B., & İnal, A. (2008). Bitki Analizleri, 1.Basım, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara, 892s.
• Kellog C.E. (1952). Our Garden Soils. The Macmillan Company, Newyork.
• Khan, I.A., Srikandakumar, A., & Embleton, T.W. (2001). Modelling conversion factors for leaf analyses from fruiting and nonfruiting terminals of citrus to assess the nutrient status of trees. Plant Nutrition, 724–725.
• Kuzu, S. (2017). Muğla köyceğiz ilçesinde yetiştirilen klemantin mandarina (Citrus reticulata Blanco) çeşidinin mineral beslenme durumu ve toprak özelliklerinin belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
• Legaz, F., Primo-Millo, E., Primo-Yufera, E., Gil, C., & Rubio, J. L. (1982). Nitrogen fertilization in citrus: I. Absorption and distribution of nitrogen in calamondin trees (Citrus mitis Bl.), during flowering, fruit set and initial fruit development periods. Plant and Soil, 66, 339-351.
• Lindsay. W.L. & Norvell. W.A. (1978). Development of a DTPA soil test for Zinc. Iron. Manganese and Copper. Soil Science Society of America Journal. 42 (3), 421-428.
• Loue. A. (1968). Diagnostic petiolaire de prospection etudes sur la nutrition et al. fertilisation potassiques de la vigne. Societe Commerciale des Potasses d' Alsace Services Agronomiques. 31-41.
• Mattos Jr, D., Quaggio, J. A., Cantarella, H., & Alva, A. K. (2003). Nutrient content of biomass components of Hamlin sweet orange trees. Scientia Agricola, 60, 155-160.
• Matyar, D. (1991). Adana ekolojik koşullarında bazı mandarin çeşitlerinin gösterdikleri özellikler. (Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
• Olsen. S.R., & Sommers. E.L. (1982). Phosporus soluble in sodium bicarbonate. methods of soil analysis. Part 2. Chemical and microbiological properties. Edit. A.L. Page. P.H. Miller. D.R. Keeney. 404-430.
• Oya, R., & Çimrin, K. M. (2022). Mersin ili Tarsus ilçesi portakal bahçelerinin yaprak ve toprak örnekleri ile beslenme durumunun belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 28(2), 398-412.
• Pekcan, T., Esetlili, B. Ç., Karaman, H. T., Yaman, Ş., & Hakan, M. (2021). Gemlik zeytin (Olea europaea L.) çeşidinde farklı potasyumlu gübre uygulamalarının besin element içerikleri üzerine etkileri. ISPEC Journal of Agricultural Sciences, 5(3), 728-740.
• Pizer. N.H. (1967). Some advisory aspect soil potassium and magnesium. Tech. Bull No:14-184.
• Shirgure, P. S., & Srivastava, A. K. (2013). Plant growth, leaf nutrient status, fruit yield and quality of Nagpur mandarin (Citrus reticulate Blanco) as influenced by potassium (K) fertigation with four potash fertilizer sources. Scientific Journal of Crop Science, 2(3), 36-42.
• Singh, J., Chahal, T. S., & Gill, P. S. (2020). Seasonal Progression in Nutrition Density of Mandarin Cultivars and Their Relationship with Dry Matter Accumulation during Fruit Development Period. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 51(22), 2791-2804.
• Soil Survey Staff. (1951). Soil Survey Manuel. Agricultural Research Administration, U.S Depth. Agriculture, Handbook No:18.
• Sönmez, S., Orman, Ş., Çıtak, S., Oğuz, İ. K., Kalkan, H., Uras, D. S. & Kaplan, M. (2014). Kumluca ve Finike yöreleri turunçgil bahçelerinin beslenme durumlarının belirlenmesi. Akdeniz University Journal of the Faculty of Agriculture. 27(1), 51-59.
• Storey, R., & Treeby, T.M. (2000). Seasonal changes in nutrient concentraitons of navel orange fruit. Scientia Horticulturae, 84(1-2), 67-82.
• Șen, F., Kınay, P., Karaçalı, İ. & Yıldız, M. (2009). Effect of some growth regulators on fruit drop and quality of'Satsuma'mandarins on tree storage period. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 46(2), 93-100.
• Tarakçıoğlu, C. (2023). Fındık meyvesi ile yaprakların mineral bileşimleri arasındaki ilişkiler. Akademik Ziraat Dergisi, 12(Özel Sayı), 203-212.
• Thun. R., Hermann. R., & Knickman. E. (1955). Die untersuchung von boden neuman verlag. Radelbeul und Berlin. 48-48.
• Tiring, G., Satar, S., Yeşiloğlu, T., & Çimen, B. (2017). Bazı mandarin çeşitlerinin Adana ekolojik koşullarında meyve kalite özelliklerinin saptanması. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 5(3), 251-255.
• Turan, H. S., Pekcan, T., Aydoğdu, E., Çolakoğlu, H., & Hakan, M. (2010) Gümüldür bölgesindeki bazı satsuma mandarin bahçelerinin toprak özellikleri ve beslenme durumunun belirlenmesi, Ege Üniv. Ziraat Fak. Derg. Özel Sayı, s. 309-316.
• Turgutoğlu, E., Kurt, Ş., & Demir, G. (2015). Bazı virüsten ari Klemantin mandarin çeşit ve tiplerinin meyve kalitesi üzerine farklı anaçların etkisi. Derim, 32(2), 119-128.
• Turgutoğlu, E. (2020). Mandarin Yetiştiriciliği, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Antalya, 81.
• Urgun, Ş. (1997). Bazı mandarin çeşitlerinin Adana ekolojik koşullarında gösterdikleri pomolojik özellikler. (Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).
• Yeşiloğlu. T., & Cücü - Açıkalın. E. (2002). Klemantin Mandarininde bilezik alma ve ga3 uygulamaları ile ilave besleme uygulamalarının meyve verimi, meyve tutumu ve meyve iriliği üzerine etkileri. Turk J. Agr For. 26, 71–78.
• Yeşiloğlu, T., Yılmaz, B., İncesu, M., & Çimen, B. (2019). Erken dönemde olgunlaşan bazı mandarin çeşitlerinin Adana ekolojik değerlendirmelerinde meyve kalite kriterleri ve hasat döneminin belirlenmesi. Uluslararası Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 8 (2), 01-04.
• Yıldız Kutlar, C. (2021). Satsuma mandarininde hasat öncesi salisilik asit ve giberillik asit uygulamalarının meyve kalitesi ve depolanabilirliğine etkilerinin belirlenmesi. (Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü).