Tokat Ekolojik Koşullarında Lippia citriodora’ nın Uygun Dikim Sıklığı ve Yetiştirilme Potansiyelinin Belirlenmesi
Öz
Günümüzde halk hekimliğinde kullanımı yanında, kozmetik, vücut bakımı gibi birçok endüstriyel alanda uzun yıllardan beri değerlendirilen Lippia citriodora, ülkemizde en çok yapraklarından elde edilen limon aroması için tüketilmektedir. Ancak üretimi oldukça sınırlı olmakla birlikte kullanımının giderek yaygınlaşması dolayısıyla bitkinin farklı ekolojilerde yetiştirilebilirliğinin belirlenme gereksinimi ortaya çıkmaktadır. Bu araştırma, Tokat ekolojik koşullarında birim alandaki bitki yoğunluğuna bağlı olarak Lippia citriodora’nın verim ve kalite özelliklerine ışık tutmak ve değişimlerini ortaya koyarak uygun dikim sıklığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tokat-Kazova şartlarında Orta Karadeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü arazisinde Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme Desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülen araştırmada, bitkinin tohumlarının çok küçük olması nedeniyle 2015 yılında çelikler temin edilmiş ve köklendirilmiş fideler elde edilmiştir. 2016 yılında dikimi yapılan bu bitkide iki farklı sıra arası (40 ve 60 cm) ile üç farklı sıra üzeri (20, 30 ve 40 cm) olmak üzere altı farklı dikim sıklığı incelenmiştir. Ana parsellerde sıra arası, alt parsellerde ise sıra üzeri mesafeler yer almıştır. Araştırmada bitki boyu, dal sayısı, dekara yaş yaprak verimi, dekara kuru yaprak verimi ve uçucu yağ oranları belirlenmiştir. Araştırma sonunda bitki boyu 145,50-162,60 cm, dal sayısı 9,0-13,2 adet/bitki, yaş yaprak verimleri 553,6-786,4 kg/da, kuru yaprak (drog folia) verimleri 83,8-255,1 kg/da, yaprakların uçucu yağ oranları %0,29-0,31 arasında değişmiştir. 2016 yılında bitkiler hasat edildikten sonra kış şartlarına dayanımı incelenmiş fakat Tokat ekolojik koşullarında sert kış şartlarından zarar gördüğü belirlenmiştir. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde, çok yıllık olan bu bitkinin Tokat ekolojik koşullarında ilk yılında tatminkar verimlerin alındığı, dekara kuru yaprak ve uçucu yağ verimi için 60x30 cm dikim sıklığının uygun olduğu ve çok yıllık yetiştiriciliği için ilave çalışmaların yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Amini, F., Asghari, G.R., Talebi, S. M., Askary, M., ShahbaziI, M., 2016. Effect of Environmental Factors on The Ccompounds of The Essential Oil of Lippia citriodora. Bıologıja Vol. 62. No. 3. P. 194–201.
- Anonim, 2016. www.imetos/fieldclimated.com
- Düzgüneş O., Kesici T., Kavuncu O. ve Gürbüz F., 1987. Araştırma ve Deneme Metodları (İstatistik Metodları). Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları:1021. Ankara
- Katar, D., Katar, N., 2017. Farklı Sıra Aralıklarında Uygulanan Ekim Normlarının Ketenciğin (Camelina sativa L. Crantz) Verim ve Verim Unsurlarına Etkisi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 34 (1), 76-85.
- Karık, Ü., 2009. Farklı Dikim Aralıklarının Limon Otu (Lippia citriodora L.) Bitkisinde Herba ve Uçucu Yağ Verimi ile Uçucu Yağın Kalite Özelliklerine Etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı.
- Kızıl, S., Dinç, H., Diraz, E., Tonçer, Ö., Kızıl, M., Karaman, S., (2018). Effects of Different Harvest Periods on Essential Oil Components of Lippia citriodora Kunt under Semi-Arid Climatic Conditions and Biological Activities of Essential Oil. Acta Sci. Pol. Hortorum Cultus, 17 (2), 39–48.
- Köse, İ., 2017. Bitki Sıklığının Fesleğende (Ocimum basilicum L.) Herba Verimi ve Uçucu Yağ İçeriğine Etkisi. Ordu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi.
- Mosavi, A.A., 2012. The Optimization of Lemon Verbena (Lippia citriodora) Medicinal Plant. Tissue Culture. International Journal of Agronomy and Plant Production. Vol., 3 (11), 561-565.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ziraat Mühendisliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Başak Özyılmaz
*
0000-0001-5982-6972
Türkiye
Güngör Yılmaz
0000-0003-0070-5484
Türkiye
Özge Koyutürk
0000-0003-1648-6909
Türkiye
Rahime Karataş
0000-0001-8724-999X
Türkiye
Levent Yazici
Bu kişi benim
0000-0002-6839-5366
Türkiye
Kaya Astan
Bu kişi benim
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
7 Nisan 2020
Gönderilme Tarihi
25 Kasım 2019
Kabul Tarihi
31 Aralık 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020